">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Ποιος και σε ποιον πουλάει ενέργεια. Αυτός είναι ίσως ο καλύτερος χάρτης - γεμάτων αντιφάσεις - ισορροπιών στη διεθνή διπλωματική σκακιέρα. Μία σκακιέρα που σήμερα κλονίζεται από την πιθανή επιστροφή του Ιράν στην εξίσωση.
Εκβιάζοντας και απειλώντας, οι ΗΠΑ και οι συνέταιροί τους στη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη κατάφεραν να έχουν αφήσει μόλις πέντε (!) χώρες να εισάγουν ιρανικό πετρέλαιο. Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία, Νότια Κορέα και Τουρκία παίρνουν 1 με 1,2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, περίπου τα μισά πριν από τις επιβληθείσες, για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, κυρώσεις, το 2012. Στην προ κυρώσεων εποχή το Ιράν πουλούσε σε περισσότερες από 12 χώρες συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, η οποία υπάκουσε στα προστάγματα της ΕΕ κόβοντας ουσιαστικά κάθε επικοινωνία με έναν παλιότερο σύμμαχό της.
Η απομάκρυνση του αντιαμερικανικού μετώπου του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ και η εκλογή του μετριοπαθούς – και γνωστού για τις φιλοδυτικές του απόψεις – Χασάν Ρουχανί άλλαξε τις ισορροπίες. «Επίθεση γοητείας», έγραφαν οι κορυφαίες αμερικανικές εφημερίδες για την επίσκεψη του νέου Προέδρου του Ιράν στις ΗΠΑ, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, όπου ο προκάτοχός του στο παρελθόν είχε αμφισβητήσει το Ολοκαύτωμα και είχε υποστηρίξει τα συνωμοσιολογικά σενάρια για την πτώση των Δίδυμων Πύργων. Η συμπάθεια του αμερικανικού τύπου ήταν πρόδηλη. Ομπάμα και Ρουχανί μίλησαν στο τηλέφωνο σε μία ιστορική επικοινωνία. Η στάση της Ουάσινγκτον προς την Τεχεράνη έχει αλλάξει.
Έτσι, την περασμένη εβδομάδα οι Πέντε του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ (ΗΠΑ, Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία και Κίνα) συν την Γερμανία κάθισαν στο τραπέζι διαπραγμάτευσης με τους Ιρανούς, στη Γενεύη. Πλέον, διεθνής τύπος και αξιωματούχοι προεξοφλούν πως άπαξ και η Τεχεράνη δεχτεί τους ελεγκτές της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενεργείας (ΙΑΕΑ) θα αρθούν – τουλάχιστον κάποιες – από τις κυρώσεις. Τι θα σημαίνει αυτό; Πως «το Ιράν προσεγγίζει τους παλιούς του αγοραστές πετρελαίου και είναι έτοιμο να μειώσει τις τιμές», όπως αναφέρει ανάλυση του πρακτορείου Ρόιτερς για το ζήτημα.
«Όπως είναι φυσικό, εφόσον το Ιράν προμηθεύσει και πάλι τις παγκόσμιες αγορές με αργό πετρέλαιο θα πέσουν οι τιμές του πετρελαίου», δηλώνει ο επικεφαλής του Εθνικού Ιρανικού Πετρελαίου, Μόχσεν Γκαμσάρι στο κρατικό δίκτυο ενημέρωσης της Τεχεράνης.
«Αν μου επιτρέψουν να αγοράσω ξανά (από το Ιράν), θα το κάνω χωρίς δεύτερη σκέψη», λέει με εμφανή ενθουσιασμό στο Ρόιτερς Ευρωπαίος διυλιστής, δίχως να κατονομάζεται. «Η Ευρώπη έχει τρομερή ανεπάρκεια αργού πετρελαίου. Η μόνη διαθέσιμη πηγή είναι τα Ουράλια της Ρωσίας και οι τιμές τους είναι πανάκριβες», το αιτιολογεί.
Ρυθμιστής η Σαουδική Αραβία
Το κατά πόσο θα πέσουν όντως οι τιμές εξαρτάται εν πολλοίς από το εχθρικό, προς την Τεχεράνη, Ριάντ. Όταν επιβλήθηκαν οι κυρώσεις στο Ιράν, η Σαουδική Αραβία σε συνεννόηση με τις ΗΠΑ συμφώνησε να αυξήσει την παραγωγή της, ώστε να μην υπάρξουν διακυμάνσεις στην τιμή του πετρελαίου. Όπως γίνεται κατανοητό λοιπόν εάν επιστρέψει το Ιράν στην αγορά πετρελαίου, η Σαουδική Αραβία θα πρέπει να ρίξει την δική της παραγωγή ώστε να μην υπάρξει μείωση των τιμών (κάπως έτσι λειτουργεί το καρτέλ του πετρελαίου σε αδρές γραμμές ακόμη και μεταξύ ανταγωνιστών χωρών).
Τεταμένες σχέσεις
Όμως, αυτή τη φορά η σχέση ΗΠΑ και Σαουδική Αραβίας δεν είναι και στα καλύτερά της. Την περασμένη εβδομάδα συνέβη κάτι πρωτοφανές. Η Σαουδική Αραβία αρνήθηκε 2ετή θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ! Αφού την ζητούσε για χρόνια την απέρριψε φανερώνοντας το χάσμα μεταξύ της αυταρχικής μοναρχίας του Κόλπου και του Λευκού Οίκου. Οι σημαντικότεροι λόγοι είναι τρεις: 1) η στάση του Μπάρακ Ομπάμα στο Συριακό. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ έκανε ότι μπορούσε για να αποφύγει την επέμβαση στη Δαμασκό γνωρίζοντας πως αυτός ο πόλεμος θα είχε πολύ μεγαλύτερες συνέπειες απ’ ότι μπορούσαν ακόμη και να υπολογιστούν. Πέραν της στήριξης Ρώσων, Κινέζων και Ιρανών προς τον Μπασάρ αλ Άσαντ, δεν πρέπει να ξεχνάμε το ειδικό βάρος της Συρίας για τους Άραβες. Απ’ την άλλη η Σαουδική Αραβία εξοπλίζει αντάρτες και περίμενε πως και πως την επίθεση του ΝΑΤΟ. 2) Η υποχώρηση των ΗΠΑ στην Αίγυπτο. Από τη μέρα που ο στρατός έριξε τον Μοχάμεντ Μόρσι, η Σαουδική Αραβία έχει ρίξει πολύ χρήμα στη Χώρα του Νείλου και δυσανασχετεί με την υποχώρηση των ΗΠΑ, οι οποίες έκοψαν την χρηματοδότηση της χώρας μέχρι να υπάρξει το αφηρημένο «επιστροφή στην ομαλότητα». 3) Η προσέγγιση με το Ιράν. Η Σαουδική Αραβία είναι σε ανοικτή κόντρα με το Ιράν από την εκθρόνιση του Σάχη πριν από 34 χρόνια, εδώ και καιρό ζητάει ακόμη σκληρότερες κυρώσεις προς τη σιιτική Τεχεράνη και φοβάται πως θα γίνει κάποια μεγάλη συμφωνία που θα επιτρέψει τελικώς το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Έτσι, ουδείς μπορεί να προβλέψει τι θα κάνει το Ριάντ. Μάλιστα, ο επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών της χώρας δήλωσε πως θα υπάρχει «μεγάλη αλλαγή» στις σχέσεις ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας. Μία τέτοια αλλαγή θα έχει τεράστιες επιπτώσεις και στις πολιτικές που ακολουθούνται μέχρι σήμερα για τον καθορισμό της τιμής του πετρελαίου.
