Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Είδαμε τις εικόνες του περασμένου Απρίλιου όταν στο Μπρίξτον έκαναν τη δική τους κηδεία στη Μάργκαρετ Θάτσερ. Τριάντα δύο χρόνια μετά την «εξέγερση», η φτωχογειτονιά του νότιου Λονδίνου έβγαινε στους δρόμους με μπύρες και τραγουδούσε πως «η μάγισσα πέθανε». Τα εγγόνια της όμως αποδεικνύονται εξίσου… Σιδηρά.
Από την υπαγωγή της Ελλάδας στο μνημόνιο και μετά το ζήτημα των αποκρατικοποιήσεων έχει λάβει μυθικές διαστάσεις. Υπήρχε και πριν στη δημόσια συζήτηση αλλά έκτοτε εμφανίζεται ως μεσσίας για μία χώρα που αναζητά δύο πράγματα: 1) έναν απόλυτο (συγκεντρωτικό και αποκλειστικό) φταίχτη, το δημόσιο και 2) μία μαγική λύση, εδώ και τώρα. «Τι σε νοιάζει ποιος το χει;», είναι η μόνιμη επωδός για τους υπερασπιστές του ιδιωτικού μονόδρομου. Σύμφωνα με το μύθο άλλωστε το ιδιωτικό τρένο, νερό, φυσικό αέριο θα προσφέρει καλύτερες υπηρεσίες στον πολίτη. Θα κοστίζει (άντε, εντάξει) περίπου το ίδιο. Κυρίως όμως, άπαξ και αγοράσει μετά θα κάνει επενδύσεις. Πολλές επενδύσεις.
Αυτό ήταν το επιχείρημα που χρησιμοποίησαν στην Βρετανία όταν πουλούσαν πριν από 20 χρόνια τους σιδηρόδρομους. Ο τότε υπουργός Μεταφορών Στιβ Νόρρις έλεγε πως «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η απελευθέρωση των σιδηροδρόμων από τα δεσμά του δημόσιου τομέα, θα δώσει το έναυσμα για τεράστιες επενδύσεις στον τομέα». Σύμφωνα με την έρευνα του δημοσιογράφου της βρετανικής Γκάρντιαν και συγγραφέα, Αντιτία Τσακραμπόρτι, τα στοιχεία τον διαψεύδουν. Ξεπερνάμε μάλιστα τα διαβόητα ατυχήματα στα τρένα όταν αυτά ιδιωτικοποιήθηκαν και χρησιμοποιούμε τα μαθηματικά για να απαντήσουμε στο μεγάλο ερώτημα: ποιος ωφελείται.
Το Κέντρο Ερευνών της Κοινωνικοπολιτιστικής Αλλαγής της Βρετανίας υπολόγισε πόσο πραγματικά επενδύουν εταιρείες όπως η Βέρτζιν (Virgin) ή η Φερστ Γκρουπ (First Group) στις υπηρεσίες τους. Για να το κάνουν αυτό υπολόγισαν την επιστροφή κεφαλαίου που έχουν. Σε απλά ελληνικά, πόσα λεφτά βάζουν στην τσέπη σε σχέση με τα λεφτά που έβγαλαν απ’ την τσέπη. Συνήθως, όπως μας λέει και ο Α. Τσακραμπόρτι, μία χαμηλή αναλογία σημαίνει πως η εν λόγω βιομηχανία επενδύει τα χρήματα που βγάζει. Η αναλογία στην περίπτωση των σιδηροδρόμων είναι τρομακτική: Για κάθε μία λίρα που βάζουν στην εταιρεία, παίρνουν πίσω 147%. Δηλαδή; Βάζουν μία και παίρνουν 2,47!
Για να καταλάβετε την τάξη μεγέθους, σε ένα μεγάλο σούπερ μάρκετ η αναλογία είναι 1,08 λίρες, για κάθε μία λίρα. Ακόμη και στην Barclays το 10% ακούγεται σπουδαίο επίτευγμα. Τι σημαίνει αυτό για τους βαρόνους των σιδηροδρόμων; Μα πως, ούτε επενδυτές είναι, ούτε τίποτε! Πρόκειται για πανάκριβους μεσάζοντες που πουλάνε διαρκώς και πιο ακριβά εισιτήρια (από τον ερχόμενο Ιανουάριο η τιμή των εισιτηρίων στην Βρετανία θα αυξηθεί από 4,7% μέχρι 9%). Στην πραγματικότητα αυτή είναι και η υπερασπιστική γραμμή των εταιριών. Πως η ευθύνη τους είναι να διαχειρίζονται κάποια συγκεκριμένη σιδηροδρομική γραμμή. Τίποτε παραπάνω.
Αυτό αιτιολογείται από την έκθεση της βρετανικής οργάνωσης «Συγκοινωνίες για Ποιότητα Ζωής» (Transport for Quality of Life), την οποία συχνά συμβουλεύεται και η ίδια η κυβέρνηση της χώρας. Ωστόσο δεν την ακούει όταν λέει πως «ο ιδιωτικός τομέας δεν έχει προβεί σε επενδύσεις και καινοτομίες στους βρετανικούς σιδηροδρόμους». Μάλιστα, βρίσκει πως οι επενδύσεις στους σιδηροδρόμους γίνονται δυσκολότερα όταν υπάρχει μία κατακερματισμένη αγορά, με τους «επενδυτές» να προσπαθούν να μεγιστοποιήσουν το κέρδος τους και όχι να ποντάρουν στο μακροπρόθεσμο όφελος. Ειρωνικά σημειώνει πως οι κερδισμένοι της όλης υπόθεσης ήταν κρατικοί σιδηρόδρομοι. Όπως η δημόσια γερμανική Ντόιτσε Μπαν (Deutsche Bahn) η οποία έχει τρία βρετανικά παραρτήματα (Ariva, κ.α.).
Η «αγία» των ιδιωτικοποιήσεων
«Στόχος αυτής της ιδιωτικοποίησης είναι να επιτρέψει στην εταιρία να αυξήσει την ανταγωνιστικότητά της. Χρειάζεται πρόσβαση σε ιδιωτικά κεφάλαια, πρόσβαση σε ιδιωτικό μάνατζμεντ, χρειάζεται περισσότερη εισροή χρημάτων στην επιχείρηση. Αυτά θα έρθουν από την ιδιωτικοποίηση». Βγαλμένα από εγχειρίδιο. Αυτά τα λόγια επαναλαμβάνονται ανά τον κόσμο για τους ίδιους σκοπούς. Τα συγκεκριμένα, τα έλεγε ο νυν πρωθυπουργός της Βρετανίας για την πώληση των βρετανικών ταχυδρομείων (Royal Mail). Είναι μία από τις πωλήσεις που επιδιώκει – άλλα παραδείγματα είναι η εταιρεία πυρηνικών καυσίμων (Urenco), αλλά και τα φοιτητικά δάνεια (student loan book). Αν λοιπόν η «μάγισσα» ήταν πρωτεργάτης της «άγιας ιδιωτικοποίησης», εφορμώντας με πλείστες εκφυλιστικές αξίες όπως ο θρίαμβος του ατομικισμού επί της κοινωνίας, η ζωή και τα έργα των κληρονόμων της ολοκληρώνουν τη ληστεία.
