">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Δηλώνουν λάτρεις του ανταγωνισμού. Έχουν «απαγάγει» τη λέξη ελευθερία για να την ενώσουν ιδεολογικά με την αγορά. Κι όμως. Τα πιο ισχυρά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στον κόσμο είχαν στήσει το δικό τους καρτέλ για χειραγώγηση των διατραπεζικών επιτοκίων. Κι αυτό θα το πληρώσουν… φθηνά.
«Φίλε! Σου χρωστάω μεγάλη χάρη! Έλα καμιά φορά μετά τη δουλειά και θα ανοίξω ένα μπουκάλι Μπόλινγκερ». Με στυλ μάγκικο και αφελές οι τραπεζίτες του Σίτι επιδίδονταν στη χειραγώγηση του δείκτη Libor, ένα σκάνδαλο κολοσσιαίο, για το οποίο ποτέ δεν θα μάθουμε ακριβώς ποιες ήταν οι επιδράσεις του. Για να αντιληφθείτε το μέγεθος, οφείλουμε να εξηγήσουμε τι συνέβαινε στην περίοδο ανάμεσα στον Σεπτέμβριο του 2005 και τον Μάιο του 2008, περίοδος για την οποία επιβλήθηκε από την ΕΕ πρόστιμο 1,7 δισ. σε έξι χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Ο παγκόσμιος οικονομικός δείκτης Libor (London inter-bank lending rate) θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς δείκτες του χρηματοπιστωτικού κόσμου. Τι είναι στην πραγματικότητα; Είναι μία μέτρηση του κόστους δανεισμού μεταξύ των τραπεζών. Αλλάζει κάθε εργάσιμη μέρα. Η διαδικασία είναι η εξής: Επτά με 18 από τις μεγαλύτερες τράπεζες στον κόσμο ρωτώνται τι επιτόκιο θα πρέπει να πληρώσουν για να δανειστούν χρήμα για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα σε κάποιο νόμισμα. Από τον μέσο όρο των επιτοκίων που δηλώνουν οι τράπεζες καθορίζεται ο Libor.
Τι είναι λοιπόν αυτό που κάνει τον Libor τόσο σημαντικό; Μα, το γεγονός πως είναι το επιτόκιο αναφοράς για τα περισσότερα επιτόκια στον κόσμο. Όπως αναφέρει το CNN, περίπου 10 τρισεκατομμύρια δολάρια σε δάνεια και 350 τρισεκατομμύρια σε παράγωγα είναι «συνδεδεμένα» με τον Libor. Το ίδιο το παγκόσμιο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν ωχριά μπροστά στην ισχύ του Libor, καθώς το 2012 ήταν 71,6 τρισ. δολάρια. Τεσσεράμισι φορές το παγκόσμιο ΑΕΠ είναι το κόστος των συναλλαγών που επηρεάζει ο Libor!
Ο δείκτης Euribor και οι κολοσσοί
Ο δείκτης Euribor (Euro Interbank Offered Rate) είναι ο αντίστοιχος δείκτης Libor για την ευρωπαϊκή χρηματοπιστωτική αγορά. Αντιστοίχως με το Σίτι, οι 44 μεγαλύτερες ευρωπαϊκές τράπεζες καθορίζουν το δείκτη αυτό βάσει του οποίου υπολογίζονται τα επιτόκια των δανείων, των καταθέσεων, κ.ά. Για να το πούμε με πολύ απλά ελληνικά: αυτές οι τράπεζες κολοσσοί υπολογίζουν το κόστος του χρήματος αύριο. Κι έτσι επηρεάζουν όλο τον χρηματοπιστωτικό κόσμο.
Πλέον γνωρίζουμε πέραν πάσης υποψίας πως αυτά τα επιτόκια δεν στηρίζονται σε έναν υπολογισμό του μελλοντικού κόστους του χρήματος. Είναι το αποτέλεσμα συμφωνιών ανάμεσα σε τράπεζες ώστε να ρίξουν ή να ανεβάσουν τους δείκτες Libor και Euribor. Η τράπεζα Barclays ήταν η πρώτη για την οποία το μάθαμε. Έδιναν «φτιαγμένα» επιτόκια δανεισμού. Η επίδραση ακόμη και μίας απειροελάχιστης διαφοροποίησης του επιτοκίου είναι κατακλυσμιαία όταν μιλάμε για τέτοια ποσά. Βεβαίως, το ταγκό χρειάζεται δύο. Ή στην συγκεκριμένη περίπτωση… οκτώ. Όσοι ήταν και οι τραπεζικοί κολοσσοί που συνεργάζονταν (ήταν συνεννοημένοι στα επιτόκια που θα δώσουν) για να «μαγειρέψουν» τους Libor και Euribor.
Πρόστιμα από την Κομισιόν
«Αυτό που είναι πραγματικά σοκαριστικό για τα σκάνδαλα του Libor και του Euribor δεν είναι η χειραγώγηση των επιτοκίων, αλλά η συμπαιγνία των τραπεζών που υποτίθεται ότι ανταγωνίζονται η μία την άλλη». Αυτά δήλωσε ο Επίτροπος Ανταγωνισμού της ΕΕ, Χοακίν Αλμούνια, ανακοινώνοντας τα πρόστιμα των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων για συμμετοχή σε δύο καρτέλ. Το ένα χειραγωγούσε τον Euribor και το άλλο τον Libor που είναι συνδεδεμένος με την ιαπωνική αγορά. Το συνολικό ποσό ανέρχεται στα 1,7 δισεκατομμύρια ευρώ. Δεν χρειάζεται καν να το πούμε πως τα μεγάλα ονόματα της λίστας είναι η γερμανική Deutsche Bank και η γαλλική Societe Generale.
Θα το πληρώσουν οι τράπεζες:
1) Deutsche Bank: 715 εκατομμύρια ευρώ (δύο καρτέλ)
2) Societe Generale: 446 εκατομμύρια ευρώ (δύο καρτέλ)
3) RBS: 391 εκατομμύρια ευρώ (δύο καρτέλ)
4) JPMorgan: 80 εκατομμύρια ευρώ (Libor)
5) Citigroup: 70 εκατομμύρια ευρώ (Libor)
6) RP Martin: 0,2 εκατομμύρια ευρώ (Libor)
Οι τράπεζες HSBC, Credit Agricole και JPMorgan δεν δέχτηκαν το συμβιβασμό που τους πρότεινε η Κομισιόν για τη χειραγώγηση του δείκτη Euribor. Η Barclays για τον ίδιο δείκτη δεν θα πληρώσει πρόστιμο, διότι ήταν αυτή που ειδοποίησε τις αρχές για το σκάνδαλο. Το ίδιο ισχύει για την UBS στο σκάνδαλο του Libor. Τα πρόστιμα αυτά βέβαια δεν αντανακλούν σε τίποτε το εύρος του σκανδάλου. Εξηγήσαμε πως τα ποσά τα οποία επηρεάζουν οι συγκεκριμένοι δείκτες είναι κολοσσιαία. Είναι κατανοητό πως όσοι γνωρίζουν πως θα πέσει ή θα ανέβει ο δείκτης μπορούν να υπολογίσουν πώς θα επηρεαστούν τα συνδεδεμένα παράγωγα. Και να βγάλουν κέρδη εκατομμυρίων σε μία μέρα! Αυτό συνέβαινε τουλάχιστον για τρία χρόνια. Ο αυτορυθμιζόμενος βασιλιάς είναι γυμνός.
