Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Ο συμβολισμός δεν θα μπορούσε να είναι πιο έντονος. Ένας πρώην κρατούμενος σε ρωσικές φυλακές στη Σιβηρία απελευθερώνεται μετά από δέκα χρόνια. Άμεσα ταξιδεύει στο Βερολίνο. Η πρώτη του δημόσια εμφάνιση πραγματοποιείται στο μουσείο του Checkpoint Charlie της πρωτεύουσας της Γερμανίας. Το μέρος δηλαδή όπου τα σοβιετικά και τα αμερικανικά τανκ στέκονταν μόλις κάποια μέτρα μακριά, χωρίζοντας τον κόσμο στα δύο.
Ο λόγος βεβαίως για το Ρώσο πρώην μεγιστάνα Μιχαήλ Χοντορκόφσκι. Όταν συνελήφθη το 2003 θεωρούνταν ο πλουσιότερος και ισχυρότερος άνδρας στη Ρωσία. Η καταδίκη του το 2005 και το 2010 για φορολογικές απάτες και ξέπλυμα χρήματος τον έστειλε στη φυλακή μέχρι που ο Πούτιν, απρόσμενα, του απένειμε χάρη με βάση «την ανθρωπιά». Το ίδιο έκανε χθες και για την 25χρονη Μαρία Αλιόκινα, μέλος του ρωσικού πανκ συγκροτήματος ονόματι Pussy Riot. Η Δούμα, το ρωσικό κοινοβούλιο, αποφάσισε να της χορηγήσει αμνηστία περίπου τρεις μήνες πριν το τέλος της ποινής της για «χουλιγκανισμό». Όπου «χουλιγκανισμός», ένα τραγούδι κατά του Πούτιν που τραγούδησε το συγκρότημα μέσα σε εκκλησία της Μόσχας. Η «πανκ προσευχή», όπως έχει μείνει γνωστή.
Από την Ουάσιγκτον μέχρι το Βερολίνο οι συλλήψεις, οι δίκες και καταδίκες του Χοντορκόφσκι (κυρίως) και των Pussy Riot (ελέω και… πιασάρικου θέματος) ήταν ένας μόνιμος επικριτικός κρουνός προς τον κάτοικο του Κρεμλίνου. Πολιτικοί αναλυτές και σχολιαστές έχουν ήδη αναφερθεί στην κίνηση του Πούτιν ως μία χείρα φιλίας προς την ΕΕ, τις ΗΠΑ και τον υπόλοιπο κόσμο ενόψει των Ολυμπιακών στο Σότσι, διοργάνωση για την οποία η Ρωσία έχει ξοδέψει μία περιουσία. Αυτές οι αναλύσεις στερούνται μίας ευρύτερης αντίληψης των τελευταίων δύο ετών. Από το χειμώνα του 2011 όταν χιλιάδες διαδηλωτές πλημμύριζαν τους δρόμους της Μόσχας εναντίον του Πούτιν. Εξ ου και μπορεί να είναι υπερβολή να μιλάμε για Ψυχρό Πόλεμο, αλλά καθόλου μακριά από την αλήθεια δεν είναι πως υπάρχει μία εντατικοποίηση των ανταγωνισμών ανάμεσα σε ΕΕ-ΗΠΑ και Ρωσία.
Στέρεες βάσεις
Έκτοτε, ο Πούτιν έχει καταφέρει να θέσει στέρεες βάσεις επικρατώντας σε πολλές περιστάσεις έναντι τόσο της Ευρώπης, όσο και της Αμερικής. Οι πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι 1) η Σύρια: Οι ΗΠΑ ήταν έτοιμες να τραβηχτούν σε έναν πόλεμο εφιαλτικό μέχρι που τους γλίτωσε η Ρωσία ενεργοποιώντας μία πρόταση που στην ουσία δεν έγινε ποτέ! Ο υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι μίλησε για καταστροφή των χημικών εν τη ρύμη του λόγου και μέσα σε λίγες ώρες ο Λαβρόφ είχε πάρει εντολή να την δεχτεί εκ μέρους Μόσχας και Δαμασκού! Μάλιστα, όσο αποκαλύπτεται ολοένα και περισσότερο η διείσδυση της αλ Κάιντα στη συριακή αντιπολίτευση, τόσο πιο… ευγνώμων είναι ο Ομπάμα στον Πούτιν.
2) Για περισσότερο από ένα μήνα, όλα τα μάτια της ευρωπαϊκής, αμερικανικής και ρωσικής διπλωματίας είχαν επικεντρωθεί στο αεροδρόμιο Σερεμέτιεβα της Μόσχας. Εκεί βρισκόταν σε καθεστώς αναμονής ο Έντουαρντ Σνόουντεν, ο Αμερικανός πράκτορας της Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ (NSA), ο άνθρωπος που μας αποκάλυψε το «άγρυπνο μάτι» μίας νέας πανοπτικής κατασκοπείας. Με μία κίνηση που εκνεύρισε το Λευκό Οίκο, ο Πούτιν έδωσε στον Σνόουντεν προσωρινό άσυλο. Τότε, ο Ρώσος πρόεδρος έλεγε πως ο Σνόουντεν δεν θα χρησιμοποιήσει «ρωσικό έδαφος για να πλήξει τις ΗΠΑ». Οι αποκαλύψεις, βέβαια, συνεχίζονται και πλέον δημιουργούν και ρήξεις εντός ΕΕ. Οπως μάθαμε προ λίγων ημερών, οι Βρετανοί παρακολουθούσαν τον επίτροπο Ανταγωνισμού της ΕΕ (!) μαζί με τους Αμερικανούς.
3) Ουκρανία: Εκεί σημειώθηκε η μεγαλύτερη διπλωματική νίκη του Πούτιν σε βάρος των Γερμανών. Η καγκελάριος Μέρκελ ήταν απολύτως βέβαιη πως ο Γιανουκόβιτς ήταν του χεριού της. Την ίδια ώρα, η Μόσχα πίεζε. Μία με την Γκάζπρομ και το αέριο, μία με το κλείσιμο των συνόρων, μία με τη δική της επιχειρηματική ελίτ του Κιέβου. Λίγα μόλις εικοσιτετράωρα προτού η Ουκρανία υπογράψει μία συμφωνία ορόσημο για τις σχέσεις της χώρας με την ΕΕ, ο Γιανουκόβιτς ανακοίνωσε πως συμφώνησε με τον Πούτιν. Λίγες μέρες μετά ο Πούτιν τον αντάμειβε με αγορά 15 δισ. δημόσιου ουκρανικού χρέους και φθηνότερο αέριο για τη χώρα. Βεβαίως, αυτά δεν σημαίνουν πως η Γερμανία δεν έχει ήδη καταφέρει να ασκεί τη δική της επιρροή στην κομβική – για ανατολή και δύση – χώρα. Τίποτε δεν έχει τελειώσει για τη βαθιά διχασμένη αυτή χώρα.
Κι αν αυτές ήταν οι στέρεες βάσεις που έθεσε ο Βλαντιμίρ Πούτιν, η Ευρώπη του έθετε τα δικά της εμπόδια. Στις αρχές Δεκεμβρίου μία απόφαση της Κομισιόν εξόργισε το Κρεμλίνο. «Οι διμερείς συμφωνίες για την κατασκευή του αγωγού South Stream – μεταξύ της Ρωσίας, της Βουλγαρίας, της Σερβίας, της Ουγγαρίας, της Ελλάδας, της Σλοβενίας, της Κροατίας και της Αυστρίας – παραβαίνουν όλες το δίκαιο της ΕΕ και πρέπει να γίνει επαναδιαπραγμάτευση από την αρχή», αναφέρει το euractiv, διαδικτυακός τόπος με νέα της ΕΕ. Ο «Σάουθ Στριμ» αποτελεί στόχο των Ρώσων εδώ και χρόνια, απ’ όταν ο Πούτιν προσπαθούσε να πείσει τον Κώστα Καραμανλή να συμφωνήσει. Συνολικά θα απαιτηθούν περίπου 45 δισ. δολάρια για την κατασκευή του, σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερς, όμως καθόλου δεν απασχολεί αυτό το Κρεμλίνο, ειδικά την ώρα που οι Βρυξέλλες έχουν σκοπό να κάνουν ό,τι μπορούν για να τον… εκτροχιάσουν. Ο αγωγός αυτός όχι μόνο θα μεταφέρει ρωσικό αέριο προς τη νότια Ευρώπη, αλλά προβλέπεται από τους ειδικούς να «εδραιώσει τη ρωσική κυριαρχία στο ευρωπαϊκό φυσικό αέριο», παρακάμπτοντας μάλιστα τη διαφιλονικούμενη Ουκρανία!
Ψυχροί… σύμμαχοι
Όντως η Ρωσία έχει επανέλθει στη γεωπολιτική σκακιέρα. Διεκδικεί τη δημιουργία ενός ευρασιατικού μπλοκ, με τις χώρες της παλιάς ΕΣΣΔ. Σκοπεύει να κρατάει τη στρόφιγγα για το φυσικό αέριο όλης της ΕΕ. Η Γερμανία απαντά μπλοκάροντας την ενεργειακή της πυγμή, ακόμη κι αν γνωρίζει πως από το 2020 όταν και δεν θα είναι πια πυρηνική χώρα θα χρειάζεται αυτό το αέριο. Απαντά επίσης με τη δημιουργία και στήριξη Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων εντός της ρωσικής αρκούδας, ζήτημα που προκάλεσε άμεση ρήξη με το Κρεμλίνο όταν ο Πούτιν έστειλε την αστυνομία και πέρασε υπό οικονομικό έλεγχο πολλές ΜΚΟ. Υπό πολλές απόψεις όμως η σχέση Βερολίνου Μόσχας θυμίζει αυτήν ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και το Πεκίνο. Έγραφε το πρακτορείο Μπλούμπεργκ προ λίγων ημερών: «Οι ΗΠΑ και η Κίνα έχουν την πιο σημαντική διμερή σχέση στον κόσμο. Η σχέση της ανερχόμενης παγκόσμιας υπερδύναμης και της τωρινής υπερδύναμης είναι ταυτόχρονα βαθιά συνεργατική και βαθιά ανταγωνιστική». Τι εννοούμε; Τι κι αν οι Γερμανοί «αφαίμαξαν» με μένος τις κυπριακές τράπεζες, αρπάζοντας εκτός από τα λεφτά του κοσμάκη – ασφαλιστικά – και τα δισεκατομμύρια των Ρώσων ολιγαρχών; Συνολικά, το 2011 οι γερμανικές εξαγωγές στη Ρωσία ανέβαιναν 34% και έφτασαν τα 27 δισ., ενώ οι εισαγωγές ανέβαιναν 27% (25 δισ.). Την επόμενη χρονιά η συνολική ανταλλαγή αγαθών ανάμεσα στις δύο χώρες έφτανε το ποσό ρεκόρ των 80 δισεκατομμυρίων ευρώ. Τα ρωσικά με τα γερμανικά συμφέροντα πρώτα συμβαδίζουν και μετά ανταγωνίζονται.
(Πηγές: dw.de – euractiv.com - guardian.co.uk - reuters.com – spiegel.de - voiceofrussia.com)
