">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Πριν καν σιγήσουν οι αμερικανικές επικοινωνιακές τορπίλες, με τη δημοσίευση «στοιχείων» ρωσικής εμπλοκής στην Ουκρανία, ο Ρώσος Πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν δεχόταν επίθεση όχι από την Ουάσιγκτον ή από το Κίεβο, αλλά από τη Χάγη! Όπως αποφάνθηκε το ευρωπαϊκό δικαστήριο, η Ρωσία θα πρέπει να πληρώσει 50 δισεκατομμύρια δολάρια (!) στους μετόχους του πάλαι ποτέ ρωσικού πετρελαϊκού κολοσσού, ονόματι Γιούκος (Yukos), για τη διάλυση και κρατικοποίηση των περιουσιακών του στοιχείων.
Καταπέλτης εναντίον του Πούτιν ήταν η απόφαση του διαιτητικού δικαστηρίου της Χάγης. Κυριολεκτικά, και τι δεν έγραφαν οι Ευρωπαίοι δικαστές! Κατηγορώντας ανοιχτά τον Πούτιν για χειραγώγηση της εξουσίας του και της δικαιοσύνης ώστε να εξοντώσει έναν πιθανό πολιτικό αντίπαλο, τον ολιγάρχη Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, η απόφαση αναφέρει δίχως περιστροφές: «Τα ρωσικά δικαστήρια υπάκουσαν στην βούληση των ρωσικών εκτελεστικών αρχών και χρεοκόπησαν τη Γιούκος, εκχωρώντας τα περιουσιακά της στοιχεία σε μία κρατική εταιρία και φυλακίζοντας έναν άνδρα, ο οποίος έδωσε σημάδια πως μπορεί να γίνει ένας πολιτικός ανταγωνιστής».
Δεν σταμάτησαν εκεί. «Ο πρωταρχικός στόχος της Ρωσικής Ομοσπονδίας δεν ήταν να συλλέξει τους φόρους, αλλά να χρεοκοπήσει τη Γιούκος και να υφαρπάξει τα πολύτιμα περιουσιακά στοιχεία της», γράφει καταγγέλλοντας ως… λωποδύτη τον Ρώσο Πρόεδρο και το Κρεμλίνο! Και συνέχισαν: «Η εταιρεία Γιούκος έπεσε θύμα μίας σειράς πολιτικών επιθέσεων των ρωσικών αρχών, οδηγώντας τελικά στην κατάρρευσή της».
Ο άνθρωπος του Γιέλτσιν
Ο πιθανώς «πολιτικός ανταγωνιστής» του Πούτιν, στον οποίο αναφέρεται η απόφαση της Χάγης είναι ο Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, το «πρόσωπο» μίας τραυματικής εποχής. Ο άνθρωπος που έγινε μεγιστάνας από την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης και του πλιατσικολογήματος που ακολούθησε.
Διαβλέποντας το τέλος της ΕΣΣΔ, ο Χοντορκόφσκι ίδρυσε το 1987 την Μενατέπ, την τράπεζα που έμελε να γίνει μία από τις πρώτες ιδιωτικές τράπεζες στη δεκαετία του ’90. Έκανε τα πρώτα του εκατομμύρια όταν ξεκίνησε το ξεπούλημα κρατικών εταιρειών, με κορωνίδα των αποκτημάτων του την μεγαλύτερη πετρελαϊκή εταιρεία της χώρας, Γιούκος, εν έτει 1995, με αντίτιμο μόλις 350 εκατομμύρια δολάρια! Σ’ αυτήν στήριξε την αυτοκρατορία του στην εποχή του χάους για τη Ρωσία. Την εποχή που οι ολιγάρχες αντικαθιστούσαν τις κρατικές δομές και εκατομμύρια άνθρωποι οδηγούνταν στην φτώχεια και την ανέχεια.
Ο Χοντορκόφσκι ήταν ο πιο επιτυχημένος από τους ολιγάρχες που «γέννησε» η πτώση της ΕΣΣΔ, έχοντας διατελέσει ακόμη και υπουργός καυσίμων και πετρελαίου υπό τον Μπόρις Γιέλτσιν. Με περιουσία άνω των 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων ήταν ο πιο πλούσιος άνθρωπος στη Ρωσία. Όταν, λοιπόν, ο Βλαντιμίρ Πούτιν ανέλαβε την εξουσία, αυτόν έβαλε στο στόχαστρό του. Ήθελε να δείξει στους Ρώσους και σ’ όλο τον κόσμο πως οι ατιμωτικές μέρες του Μπόρις Γιέλτσιν είχαν περάσει ανεπιστρεπτί. Έχοντας προϋπηρεσία στην Κα Γκε Μπε ήθελε να κάνει μία επίδειξη πυγμής εναντίον αυτού που θεωρούνταν ο ισχυρότερός του αντίπαλος.
Έτσι, τρία χρόνια μετά την εκλογή Πούτιν στην Προεδρία και εν έτει 2003, ο Χοντορκόφσκι συλλαμβάνεται στο αεροδρόμιο της Σιβηρίας υπό απειλή όπλου, κατηγορούμενος για φοροδιαφυγή και απάτη. Έξι μήνες μετά ο Πούτιν επανεκλεγόταν αυξάνοντας την εκλογική του δύναμη σχεδόν κατά 20% (!), από 53% σε 71%. Το 2005, ο Χοντορκόφσκι καταδικάζονταν, ενώ 10 χρόνια μετά, τον περασμένο Δεκέμβριο, αποφυλακίζονταν μετά από τη χάρη που του έδωσε ο ίδιος ο Πούτιν.
Η ώρα των ολιγαρχών
Όταν ο Χοντορκόφσκι οδηγούνταν σιδηροδέσμιος στη φυλακή, η Γιούκος ήταν η μεγαλύτερη πετρελαϊκή εταιρεία της Ρωσίας, με αξία μεγαλύτερη από 40 δισεκατομμύρια δολάρια. Μετά την σύλληψή του, η εταιρεία διαλύθηκε και κρατικοποιήθηκε, με το μεγαλύτερο κομμάτι των περιουσιακών της στοιχείων να πηγαίνουν στην κρατική Ρόσνεφτ, υπό την ηγεσία του στενού συμμάχου του Πούτιν, τον Ίγκορ Σέτσιν. Το αντίστροφο, δηλαδή, απ’ ότι γινόταν στην περίοδο Γιέλτσιν! Ο λόγος ήταν απλός και ήταν στο μυαλό του Πούτιν απ’ την αρχή της εξουσίας του: Για να επανακτήσει η Ρωσία την ισχύ της είναι απολύτως απαραίτητος ο έλεγχος της ενέργειας, ώστε 1) να αναπτυχθεί η εγχώρια οικονομία και 2) να έχει το απόλυτο έλεγχο της διπλωματία της ενέργειας το ίδιο το Κρεμλίνο.
Πλέον, όμως, ο Πούτιν είναι υπό ισχυρή πίεση. Την εβδομάδα που η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να επιβάλει τις πρώτες σοβαρές κυρώσεις στη Μόσχα – υπό την ανηλεή πίεση των ΗΠΑ – το Δικαστήριο της Χάγης πλήττει 1) το κύρος του ίδιου του Πούτιν, τον οποίο κατηγορεί ανοικτά για πολιτική εξόντωση του Χοντορκόφσκι, 2) τη ρωσική οικονομία, με ένα πρόστιμο μαμούθ ίσο με το 10% του ρωσικού προϋπολογισμού. Ακόμη περισσότερο η δικαίωση του Χοντορκόφσκι μπορεί να ανοίξει τον ασκό του Αιόλου για τον Ρώσο Πρόεδρο την ώρα που οι ολιγάρχες της χώρας του τρέμουν τις κυρώσεις της Δύσης.
