Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη καμπή βρίσκεται η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, με τις εξελίξεις να αποκτούν παγκόσμιες προεκτάσεις, με την επίδραση στις τιμές της ενέργειας να έχει προκαλέσει παγκόσμια αναστάτωση.
Σύμφωνα με ανάλυση του πρώην επικεφαλής της βρετανικής υπηρεσίας πληροφοριών MI6, Άλεξ Γιάνγκερ, το Ιράν φαίνεται να έχει καταφέρει –παρά τις αρχικές εκτιμήσεις– να αποκτήσει το «πάνω χέρι» στη σύγκρουση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
«Οι ΗΠΑ υποτίμησαν το Ιράν – Έχασε την πρωτοβουλία»
Όπως επισημαίνει ο Γιάνγκερ, οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να υποτίμησαν την ανθεκτικότητα του ιρανικού καθεστώτος, χάνοντας την πρωτοβουλία ήδη από τις πρώτες εβδομάδες της σύγκρουσης.
Παρά την έντονη αεροπορική εκστρατεία, το Ιράν:
- Διέσπειρε εγκαίρως τις στρατιωτικές του δυνατότητες,
- Μετέφερε εξουσίες χρήσης όπλων σε περισσότερα επίπεδα,
- Διατήρησε επιχειρησιακή συνέχεια υπό πίεση.
«Το ιρανικό καθεστώς αποδείχθηκε πολύ πιο ανθεκτικό από όσο περίμεναν πολλοί», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Στρατηγική «οριζόντιας κλιμάκωσης» και ενεργειακός πόλεμος
Κομβικό ρόλο στην εξέλιξη της σύγκρουσης φαίνεται να παίζει η επιλογή της Τεχεράνης να προχωρήσει σε «οριζόντια κλιμάκωση», εξαπολύοντας επιθέσεις σε πολλαπλά μέτωπα και στόχους εντός εμβέλειας.
Παράλληλα, το Ιράν:
- Κρατά υπό διαρκή απειλή τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου,
- Στοχοποιεί εμπορικά πλοία και πετρελαιοφόρα,
- Μετατρέπει τη σύγκρουση σε παγκόσμιο ενεργειακό ζήτημα.
Ακόμη και με περιορισμένα μέσα, όπως τονίζει ο πρώην επικεφαλής της MI6, η απειλή προς τη ναυσιπλοΐα αρκεί για να επηρεάσει την αγορά και να αυξήσει το κόστος ενέργειας.
Τραμπ: Πίεση με στρατιωτικές απειλές και διπλωματία
Την ίδια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να ισορροπήσει μεταξύ στρατιωτικής πίεσης και διπλωματικών κινήσεων.
Ο Αμερικανός πρόεδρος:
- Απείλησε με πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές του Ιράν,
- Εμφανίστηκε υπέρ της επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ,
- Προώθησε πρόταση για πενθήμερη κατάπαυση πυρός, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη «θέλει συμφωνία».
Ωστόσο, η ιρανική πλευρά απάντησε ότι οι ΗΠΑ «διαπραγματεύονται με τον εαυτό τους», ενώ οι συγκρούσεις συνεχίζονται.
Πλεονέκτημα αντοχής για την Τεχεράνη
Κατά την ίδια ανάλυση, το βασικό πλεονέκτημα του Ιράν δεν είναι στρατιωτικό αλλά στρατηγικής αντοχής.
- Το Ιράν αντιμετωπίζει τη σύγκρουση ως «πόλεμο ύπαρξης»,
- Οι ΗΠΑ εμπλέκονται σε έναν «πόλεμο επιλογής»,
- Η διαφορά αυτή ενισχύει την αποφασιστικότητα της Τεχεράνης.
«Αυτό δίνει στο Ιράν μεγαλύτερη αντοχή και τελικά πλεονέκτημα», σημειώνει ο Γιάνγκερ.
Ο ρόλος των Φρουρών της Επανάστασης και η επόμενη μέρα
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), το οποίο:
- Ελέγχει στρατιωτικά και οικονομικά δίκτυα,
- Επωφελείται από τη «μαύρη οικονομία» των κυρώσεων,
- Διατηρεί ισχυρή επιρροή στο εσωτερικό της χώρας.
Παρά τις εκτιμήσεις ότι το καθεστώς μπορεί να βρίσκεται σε σταδιακή φθορά, ο πόλεμος φαίνεται να του δίνει «παράταση ζωής», καθώς περιορίζει τη δυνατότητα εσωτερικής αντίδρασης.
Παγκόσμιες συνέπειες και αβεβαιότητα
Η συνέχιση της σύγκρουσης και η αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ:
- Επιβαρύνουν την παγκόσμια οικονομία,
- Εκτοξεύουν τις τιμές πετρελαίου,
- Εντείνουν την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές.
Την ίδια ώρα, οι επιλογές των ΗΠΑ και των συμμάχων τους χαρακτηρίζονται ως «περιορισμένες και όχι ιδανικές», με την εξέλιξη της κρίσης να παραμένει ανοιχτή.
