Ένα ισχυρό παγκόσμιο σοκ προσφοράς με τριπλές επιπτώσεις – πληθωρισμό, ελλείψεις και αυξανόμενη επισιτιστική πίεση – περιγράφει η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, στον απόηχο του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Όπως επισημαίνει, η σύγκρουση οδήγησε σε μείωση της παγκόσμιας ροής πετρελαίου κατά περίπου 13% και LNG κατά 20%, προκαλώντας άνοδο τιμών ενέργειας και διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Το πετρέλαιο Brent εκτινάχθηκε από τα 72 δολάρια πριν τις εχθροπραξίες έως και τα 120 δολάρια, ενώ παραμένει σε υψηλότερα επίπεδα από πριν.
Οι επιπτώσεις είναι ήδη εμφανείς: ελλείψεις σε καύσιμα όπως ντίζελ και jet fuel, προβλήματα σε μεταφορές, εμπόριο και τουρισμό, αλλά και πιέσεις στη βιομηχανία λόγω διαταραχών σε κρίσιμες πρώτες ύλες και εφοδιαστικές αλυσίδες.
Παράλληλα, το αυξημένο κόστος ενέργειας μεταφέρεται σε όλη την οικονομία, ενισχύοντας τον πληθωρισμό και περιορίζοντας τη ζήτηση, ενώ εντείνεται ο κίνδυνος ανόδου των πληθωριστικών προσδοκιών.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επιδείνωση της επισιτιστικής ασφάλειας, καθώς τα προβλήματα στις μεταφορές και η αύξηση στις τιμές λιπασμάτων οδηγούν σε αύξηση των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν πείνα, με το συνολικό αριθμό να ξεπερνά τα 360 εκατομμύρια παγκοσμίως.
Επιβράδυνση της ανάπτυξης και άνισες επιπτώσεις
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η παγκόσμια οικονομία θα κινηθεί σε χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης, ακόμη και στο πιο αισιόδοξο σενάριο, λόγω ζημιών σε υποδομές, διαταραχών στην ενέργεια και απώλειας εμπιστοσύνης.
Οι επιπτώσεις είναι ασύμμετρες: χώρες που εξάγουν ενέργεια επηρεάζονται λιγότερο, ενώ οι εισαγωγείς πετρελαίου και όσες πλήττονται άμεσα από τη σύγκρουση δέχονται τη μεγαλύτερη πίεση. Καθοριστικό ρόλο παίζει και το διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο κάθε χώρας.
Την ίδια στιγμή, το ΔΝΤ εκτιμά ότι η ζήτηση για χρηματοδοτική στήριξη μπορεί να αυξηθεί κατά 20 έως 50 δισ. δολάρια, ανάλογα με την πορεία της κρίσης και τη διατήρηση της εκεχειρίας.
Προειδοποίηση για πολιτικές επιλογές
Η Γκεοργκίεβα καλεί τις κυβερνήσεις να αποφύγουν μονομερή μέτρα όπως περιορισμούς στις εξαγωγές ή ελέγχους τιμών, που θα μπορούσαν να επιδεινώσουν τις παγκόσμιες συνθήκες.
Αντίθετα, προτείνει στοχευμένη και προσωρινή στήριξη στους πιο ευάλωτους, προσεκτική νομισματική πολιτική για τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών και συντονισμό πολιτικών, ώστε να μην δημιουργούνται αντικρουόμενες επιπτώσεις στην οικονομία.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι το δημοσιονομικό περιθώριο παραμένει περιορισμένο, καθώς το παγκόσμιο δημόσιο χρέος βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνετή διαχείριση πόρων.
