">
Το Ιράν έχει προτείνει ένα νέο πλαίσιο ελέγχου για το Στενό του Ορμούζ, μια κρίσιμη θαλάσσια δίοδο από την οποία περνά περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Το σχέδιο αυτό έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και αβεβαιότητα στη διεθνή κοινότητα.
Τι είναι το «πρωτόκολλο» του Ιράν;
Μετά τη σύγκρουση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, η Τεχεράνη επιχειρεί να επιβάλει νέους όρους για τη ναυσιπλοΐα:
Έλεγχος διέλευσης: Το Ιράν δηλώνει ότι θα επιτρέπει τη διέλευση πλοίων μόνο υπό τον συντονισμό των ενόπλων δυνάμεών του.
Νέα θαλάσσια διαδρομή: Τα πλοία καλούνται να κινούνται πιο κοντά στις ιρανικές ακτές, αποφεύγοντας περιοχές με πιθανές νάρκες.
Πιθανή επιβολή διοδίων: Έως και 2 εκατ. δολάρια ανά πλοίο, ή περίπου 1 δολάριο ανά βαρέλι πετρελαίου
Στόχος: Χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης μετά τις επιθέσεις.
Παράλληλα, έχουν υπάρξει ενδείξεις ότι κάποιες πληρωμές έγιναν σε κινεζικό γουάν, κάτι που ίσως συνδέεται με προσπάθεια αποδυνάμωσης του δολαρίου και αποφυγής κυρώσεων.
Είναι νόμιμο κάτι τέτοιο;
Το διεθνές δίκαιο (ιδίως η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας – UNCLOS) προβλέπει απαγόρευση διοδίων για απλή διέλευση από διεθνή στενά.
Επιτρέπονται μόνο χρεώσεις για υπηρεσίες (π.χ. πλοήγηση, ασφάλεια).
Ούτε το Ιράν ούτε οι ΗΠΑ έχουν επικυρώσει τη σύμβαση.
Υπάρχουν «παραθυράκια», π.χ. αν οι χρεώσεις παρουσιαστούν ως κόστος αποναρκοθέτησης ή ασφάλειας.
Πώς αντιδρούν άλλα κράτη;
Οι αντιδράσεις είναι κυρίως αρνητικές:
Ομάν: Απορρίπτει κατηγορηματικά τα διόδια, επικαλούμενο διεθνείς συμφωνίες
ΗΠΑ: Πιθανότατα δεν θα αποδεχτούν περιορισμούς ή χρεώσεις
Χώρες του Κόλπου: Ανησυχούν για ενεργειακή ασφάλεια και σταθερότητα
Ηνωμένο Βασίλειο και άλλοι: Αναζητούν τρόπους να διασφαλίσουν ελεύθερη ναυσιπλοΐα
ΟΗΕ: Υπήρξε προσπάθεια κοινής δράσης, αλλά μπλοκαρίστηκε από Ρωσία και Κίνα
Τι θα γίνει στην πράξη;
Παρά τις αντιδράσεις, η πραγματικότητα μπορεί να είναι πιο περίπλοκη:
Οι πλοιοκτήτες αντιμετωπίζουν τεράστιες οικονομικές απώλειες από καθυστερήσεις.
Υπάρχει φόβος για νάρκες και επιθέσεις.
Πολλοί ίσως πληρώσουν προσωρινά για να περάσουν με ασφάλεια.
Το «πρωτόκολλο» του Ιράν είναι μια προσπάθεια να μετατρέψει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ σε πολιτικό και οικονομικό μοχλό πίεσης.
Συγκρούεται με το διεθνές δίκαιο.
Δεν φαίνεται να γίνεται αποδεκτό από μεγάλες δυνάμεις.
Μπορεί να εφαρμοστεί μόνο προσωρινά και στην πράξη, λόγω ανάγκης των ναυτιλιακών εταιρειών.
Η τελική έκβαση θα εξαρτηθεί από τις διαπραγματεύσεις και τη στρατιωτική ισορροπία στην περιοχή.
- ΝΑΤΟ: Η Ελλάδα στους «κερδισμένους» από τον Τραμπ – Ποιες χώρες θα έχουν κυρώσεις
- Θεσσαλονίκη: Φεύγουν γεμάτα τα λεωφορεία των ΚΤΕΛ για την έξοδο του Πάσχα
- Κρούσμα μηνιγγίτιδας 19χρονου στη Θεσσαλονίκη – Ποια τα συμπτώματα που είχε
- Γκρέμισαν κτίριο «κουφάρι» στη Θεσσαλονίκη – Τι θα χτιστεί στη θέση του (ΦΩΤΟ)
