Στην πληγωμένη και λεηλατημένη Κύπρο, σ’ έναν τόπο που κουβαλά τον σταυρό του μαρτυρίου του με καταπάτηση των κυριαρχικών του δικαιωμάτων, την απώλεια ανθρώπινου δυναμικού λόγω της ειβολής του Αττίλα, στη βασανισμένη αυτή γη που βιώνει την διαίρεση, την αυθαιρεσία και ζει με με ανοιχτές πληγές, 52 χρόνια μετά την εισβολή, η Μαρία Καρυστιανού με συγκλoνιστικό λόγο, μέσα σε κλίμα έντονης συγκίνησης, ομοψυχίας, ένωσε την φωνή της μαζί με τις μανάδες από διάφορα μέρη του κόσμου, που γνωρίζουν πολύ καλά, το τι σημαίνει πόλεμος, απώλεια των δικών τους ανθρώπων, των οικογενειών τους καθώς και την αδικία που έχει χαραχτεί βαθιά στη καρδιά τους.
Η ομιλία της κας Καρυστιανού, κατάθεση ψυχής της ίδιας, στην δημόσια εκδήλωση της πρωτοβουλίας Mother’s voice, που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 28 Μαρτίου, στις 16:00, στη Δημοσιογραφική Εστία Κύπρου, στη Λευκωσία, εκεί όπου οι μητέρες μετέτρεψαν τον πόνο και τη μνήμη σε δύναμη που διεκδικεί δικαιοσύνη, λογοδοσία και ειρήνη, έχει ως εξής:
“Στη δοξασμένη Κύπρο, σ’ έναν τόπο που κουβαλά μνήμη, απώλεια, τραύμα αλλά και σταθερό αίτημα για ειρήνη και δικαιοσύνη. Σε μια βασανισμένη γη που γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει διαίρεση, τι σημαίνει απουσία, τι σημαίνει απώλεια, τι σημαίνει να ζεις με ανοιχτές πληγές.
Και αυτά τα βιώματα τα νοιώθουν στα σωθικά τους οι χαροκαμένες μάνες!
Δεν υπάρχει πιο δυνατή λέξη από τη λέξη «μάνα».
Η μάνα μας φέρνει στη ζωή και πονάει για κάθε πόνο μας, το ξέρουμε καλά αυτό. Είμαστε εδώ γιατί κάποτε κρατήσαμε ένα παιδί στην αγκαλιά μας… και μέσα σε μια στιγμή καταλάβαμε τι σημαίνει κόσμος. Όχι χώρα. Όχι σύστημα. Κόσμος.
Ένας κόσμος που ξεκινά από ένα βλέμμα. Από μια ανάσα. Από μια υπόσχεση χωρίς λόγια: «Θα σε προστατεύω. Θα σε φροντίζω, θα σε αγαπώ για πάντα»
Για αυτήν την μάνα και τη ψυχή της που πονά το ίδιο ανά τον κόσμο όταν χάσει το παιδί της, για αυτήν την πονεμένη μάνα είμαστε εδώ!
Για να δηλώσουμε ότι η μητρική αγάπη και φροντίδα είναι η κοινή μας γλώσσα, σε όποια χώρα και να ζούμε και όποια άλλη γλώσσα και να μιλάμε.
Γι’ αυτό σήμερα καταφέραμε και ενωθήκαμε, και είμαστε εδώ, μάνες από διαφορετικές χώρες, με διαφορετικές ιστορίες, αλλά με την ίδια αλήθεια μέσα μας. Ότι αυτή η υπόσχεση, η αγάπη, η φροντίδα δεν είναι προσωπική. Είναι κοινή. Παγκόσμια. Δεν γνωρίζει σύνορα, ούτε φραγμούς! Αγκαλιάζει τον κόσμο όλο. Όπως κοινός είναι και ο πόνος της απώλειας… δεν κάνει διακρίσεις.
Υπάρχουν μητέρες που δεν κατάφεραν να ταξιδέψουν για αυτή την εκδήλωση. Υπάρχουν μητέρες που ήθελαν να είναι μαζί μας αλλά δεν μπορούν να αφήσουν πίσω τους τις οικογένειές τους. Υπάρχουν μητέρες που ζουν μέσα στον φόβο, που δεν ξέρουν τι μπορεί να σημαίνει για τις ίδιες και για τα παιδιά τους το να μιλήσουν δημόσια. Υπάρχουν μητέρες που δεν μπορούν να μοιραστούν ούτε ένα μήνυμα, ούτε ένα βίντεο, ούτε μια φωτογραφία. Υπάρχουν μητέρες που είναι στην πραγματικότητα καταδικασμένες στη σιωπή. Και ίσως αυτό να είναι από τα πιο βαριά στοιχεία της εποχής μας: ότι ακόμη και ο πόνος δεν είναι ελεύθερος. Ακόμη και το πένθος δεν είναι ελεύθερο.
Ακόμη και η μαρτυρία της οδύνης έχει κόστος.
Γι’ αυτό είμαστε σήμερα εδώ. Όχι μόνο για να μιλήσουμε εμείς. Αλλά και για να ακουστούν, έστω μέσα από εμάς, εκείνες που δεν μπορούν. Για να μεταφέρουμε τη φωνή τους. Για να κρατήσουμε χώρο και για τη δική τους απουσία. Για να πούμε ότι καμία μητέρα δεν πρέπει να μένει μόνη. Και καμία φωνή δεν πρέπει να σβήνει μέσα στον φόβο.
Σήμερα, σε αυτή την αίθουσα, θα ακουστούν διαφορετικές γλώσσες. Διαφορετικές ιστορίες. Διαφορετικές μνήμες. Κι όμως, πίσω από όλα αυτά, υπάρχει κάτι κοινό. Υπάρχει μία φωνή που διασχίζει όλα τα σύνορα, όλες τις ταυτότητες, όλες τις αντιθέσεις. Η φωνή της μητέρας.
Η φωνή που πενθεί αλλά δεν σωπαίνει.
Η φωνή που θυμάται αλλά δεν παραδίνεται.
Η φωνή που πληγώνεται αλλά εξακολουθεί να φροντίζει.
Η φωνή που ζητά δικαιοσύνη όχι από εκδίκηση, αλλά από ευθύνη απέναντι στη ζωή.
Στέκομαι σήμερα εδώ πρώτα απ’ όλα ως μητέρα. Και θέλω να το πω καθαρά: πιστεύω βαθιά ότι η φροντίδα, η ευθύνη απέναντι στη ζωή και η προστασία των παιδιών είναι η πιο ουσιαστική πολιτική πράξη. Ίσως η πιο σημαντική από όλες. Γιατί πολιτική χωρίς φροντίδα δεν είναι πραγματική πολιτική. Είναι απλή διαχείριση. Είναι τεχνοκρατία. Είναι εξουσία χωρίς ηθικό κέντρο. Είναι ψυχρός μηχανισμός χωρίς συναίσθημα.
Και ίσως ήρθε η στιγμή αυτή η φωνή να μην μείνει μόνο μαρτυρία. Να μην περιοριστεί μόνο στην καταγγελία. Να μην εξαντληθεί σε μια στιγμή δημόσιας συγκίνησης. Ήρθε η στιγμή να γίνει δύναμη αλλαγής. Να περάσει από τον χώρο του πένθους στον χώρο της κοινωνικής ευθύνης. Να περάσει από την εμπειρία στη διεκδίκηση. Από την κραυγή στη συλλογική πράξη.
Είμαι και εγώ μια μητέρα που έχασε το παιδί της, τη μονακριβή μου μου Μάρθη. Και θέλω να μοιραστώ την εμπειρία μου.
Το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου του 2023 ο χρόνος σταματά. Δεν κυλά. Δεν προχωρά. Δεν θεραπεύει. Δεν γλυκαίνει. Απλώς σταματά. Για εμάς, αυτό συνέβη εκείνη τη νύχτα. Εκείνη τη νύχτα που δεν τελείωσε ποτέ. Από τότε, ο κόσμος μπορεί να συνεχίζει να κινείται γύρω σου, αλλά εσύ ζεις σε ένα σημείο όπου όλα έχουν παγώσει. Όταν χάνεις το παιδί σου, δεν χάνεις απλώς έναν άνθρωπο. Δεν χάνεις απλώς μια παρουσία. Χάνεις το πιο δυνατό κομμάτι της ψυχής σου. Κι όμως, μένεις όρθια. Όχι γιατί είσαι δυνατή. Αλλά γιατί δεν έχεις άλλη επιλογή. Γιατί από ένα σημείο και μετά καταλαβαίνεις ότι πρέπει να γίνεις η φωνή του παιδιού σου. Η φωνή που δεν πρόλαβε να έχει. Η φωνή που στερήθηκε. Και τότε, μέσα στον απόλυτο πόνο, γεννιέται κάτι άλλο. Ένα ερώτημα. Ένα αμείλικτο γιατί. Γιατί συνέβη; Πώς συνέβη; Ποιος ευθύνεται; Πώς είναι δυνατόν για τον θάνατο ενός παιδιού να μην υπάρχει απάντηση; Πώς είναι δυνατόν να μην υπάρχει λογοδοσία; Πώς είναι δυνατόν μια κοινωνία να συγκαλύπτει τους ενόχους;
Γιατί στο έγκλημα των Τεμπών οι ποινικά υπόλογοι Έλληνες πολιτικοί δεν ερευνώνται και δεν διώκονται, αλλά και οι μη πολιτικοί προστατεύονται με σειρά πράξεων συγκάλυψης, ώστε να αποκλειστεί η αλήθεια.
-Ο Υπουργός Μεταφορών και κορυφαίο στέλεχος της Κυβέρνησης, Κώστας Καραμανλής ήξερε ότι η τραγωδία έρχεται.
-Του τα είχαν πει οι επικεφαλής και οι εργαζόμενοι με εξώδικα και έγγραφα τους.
– Παρά ταύτα όχι μόνο άφησε το έγκλημα να γίνει, αλλά λίγες μέρες πριν έλεγε στη Βουλή: πως τολμάτε να αμφισβητείτε την ασφάλεια των τρένων;
– Τα χρήματα για το σύστημα τηλεδιοίκησης και τη Σύμβαση 717 φαγώθηκαν από τους εργολάβους με τη σύμπραξη της πολιτικής εξουσίας., αλλά και την ανοχή της Ευρώπης, που δεν διασφάλισε ούτε και εκείνη τα χρήματα των Ευρωπαίων Πολιτών.
– Τα χρήματα στη τσέπη τους κόστισαν τις ζωές των παιδιών μας. Ματωμένα χρήματα.
– Η Τραγωδία έγινε, ο χώρος όχι μόνο δεν διαφυλάχθηκε, αλλά άμεσα και με την ενοχή – συνενοχή Εισαγγελέων, Ανακριτή, Αστυνομίας και Πυροσβεστικής μπαζώθηκε και κάτω από τα μπάζα θάφτηκαν τα κόκκαλα των παιδιών μας.
-Φεύγουν ξημερώματα επειγόντως Ιατροδικαστές από την Αθήνα με εντολή του Υπουργού Δικαιοσύνης και όλοι μαζί φροντίζουν να παραβιαστούν τα διεθνή πρωτόκολλα μαζικών καταστροφών και να μην γίνουν Τοξικολογικές Εξετάσεις στα θύματα, ούτε και Αυτοψία στο πεδίο του εγκλήματος.
– Ο Πρωθυπουργός παρεμβαίνει αντισυνταγματικά και αλλάζει ο Ανακριτής.
– Ο νέος Ανακριτής την πρώτη δουλειά που κάνει είναι να κατασχέσει τα βίντεο, τα οποία ΜΕΧΡΙ και σήμερα όμως ΕΙΝΑΙ ΕΞΑΦΑΝΙΣΜΈΝΑ ΚΑΙ δεν είναι στη δικογραφία !!
– Ο ίδιος Ανακριτής διατάζει την καταστροφή του βιολογικού υλικού των θυμάτων σε 40 μέρες, και μάλιστα πριν καν βγουν οι Ιατροδικαστικές! Ακριβώς για να μην μπορούν να γίνουν διασταυρωτικές εξετάσεις στο αίμα και το βιολογικό υλικό των παιδιών μας!
– Ο Ίδιος Ανακριτής δεν ακουμπάει στο ελάχιστο ό,τι έχει να κάνει με το παράνομο φορτίο. Όλα τα αιτήματα μας για έρευνα του παράνομου φορτίου στα σκουπίδια.
– Ο ίδιος Ανακριτής αρνείται τις εκταφές. Το ίδιο και η Εισαγγελέας της Λάρισας, το ίδιο και το Συμβούλιο της Λάρισας. Φοβούνται Δικαστές και Εισαγγελείς ότι οι σωροί των παιδιών μας θα δείξουν την αλήθεια που θέλουν να κρύψουν.
Μετά από όλα αυτά δεν υπάρχει άλλη λύση παρά να αρχίσει ένας άλλος δρόμος. Ο δρόμος της διεκδίκησης. Όχι της εκδίκησης. Της δικαιοσύνης. Γιατί η δικαιοσύνη δεν είναι μια προσωπική εμμονή. Δεν είναι μια συναισθηματική εκτόνωση. Είναι χρέος. Είναι χρέος απέναντι στα παιδιά που χάθηκαν. Απέναντι στην αλήθεια. Απέναντι στην κοινωνία. Απέναντι στα παιδιά που ζουν και πρέπει να προστατευθούν. Και αυτό το χρέος δεν ανήκει μόνο στις μητέρες. Ανήκει σε όλους μας. Σε κάθε πολίτη.. Σε κάθε κοινωνία που θέλει να λέγεται δίκαιη, δημοκρατική, ανθρώπινη.
Γι’ αυτό λέω: δεν μιλάω για τον πόνο. Μιλάω από τον πόνο. Και αυτή είναι μια μεγάλη διαφορά.
Όταν μιλάς για τον πόνο, τον παρατηρείς. Τον περιγράφεις. Τον εξηγείς. Όταν μιλάς από τον πόνο, δεν τον κοιτάς απ’ έξω. Τον κουβαλάς. Σε έχει ήδη αλλάξει. Δεν τον έχεις νικήσει. Αλλά έχεις μάθει να στέκεσαι μέσα του. Και από εκεί γεννιέται ο αγώνας για αλήθεια και δικαιοσύνη. Ίσως αυτό είναι που φοβίζει περισσότερο. Ότι αυτός ο αγώνας δεν είναι εύκολο να ελεγχθεί. Ζούμε σε μια εποχή όπου η βία έχει αρχίσει να γίνεται συνήθεια. Η απώλεια γίνεται αριθμός. Το τραύμα γίνεται στατιστική. Οι νεκροί γίνονται ειδήσεις μιας ημέρας. Οι άνθρωποι μετατρέπονται σε στατιστικά δεδομένα. Και κάπου εκεί χάνεται ο άνθρωπος. Χάνεται το πρόσωπο. Χάνεται η αξία της ζωής ως μοναδικής και ανεπανάληπτης ύπαρξης.
Και την ίδια στιγμή, ζούμε σε έναν κόσμο όπου ο πόλεμος επιστρέφει. Όχι μόνο ως στρατιωτικό γεγονός, αλλά ως κανονικότητα, ως γλώσσα, ως νοοτροπία. Μέσα σε αυτόν τον κόσμο, η αγάπη αρχίζει να μοιάζει αφελής. Η τρυφερότητα αντιμετωπίζεται σαν αδυναμία, σαν κάτι ευτελές και ανάξιο λόγου.
Εμείς όμως, ως μητέρες, ξέρουμε κάτι διαφορετικό. Ξέρουμε ότι η πραγματική δύναμη δεν είναι να επιβάλλεσαι. Είναι να προστατεύεις. Δεν είναι να νικάς τον άλλον. Είναι να φέρνεις και να προστατεύεις τη ζωή. Δεν είναι να συντρίβεις. Είναι να φροντίζεις. Και όταν η τρυφερότητα γίνεται πράξη, τότε δεν είναι αδυναμία. Είναι ίσως η πιο ανατρεπτική μορφή δύναμης. Γιατί ξαναγεννά τον άνθρωπο εκεί όπου το σύστημα θα προτιμούσε μηχανισμούς, υπακοή, σιωπή.
Γι’ αυτό πρέπει να το πούμε καθαρά: δεν υπάρχει ειρήνη χωρίς δικαιοσύνη. Δεν υπάρχει ειρήνη χωρίς αλήθεια. Δεν υπάρχει ειρήνη χωρίς λογοδοσία. Και όταν μια κοινωνία δεν προστατεύει τα παιδιά της, δεν έχουμε απλώς μια τραγωδία. Έχουμε πολιτική αποτυχία. Όταν η ζωή δεν προστατεύεται, όταν ο θάνατος αντιμετωπίζεται ως παράπλευρη απώλεια, όταν η μνήμη καλείται να σιωπήσει για να προχωρήσουν οι «ισορροπίες», τότε δεν έχουμε απλώς πρόβλημα διοίκησης. Έχουμε ολοσχερή καταστροφή.
Και αν η πολιτική δεν προστατεύει τη ζωή, τότε πρέπει να αλλάξει. Και αν δεν αλλάζει, τότε έχουμε χρέος να την αλλάξουμε εμείς.
Αυτό που ξεκινά σήμερα εδώ δεν είναι απλώς μια εκδήλωση. Είναι μια αρχή. Είναι μια δημόσια διατύπωση ότι η φωνή των μητέρων δεν μπορεί να μένει στην ιδιωτική σφαίρα, δεν μπορεί να περιορίζεται στη θλίψη, δεν μπορεί να αποκλείεται από τον χώρο όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις. Η φωνή των μητέρων πρέπει να ακούγεται εκεί όπου γράφονται οι νόμοι, εκεί όπου οικοδομούνται οι θεσμοί, εκεί όπου αποφασίζεται τι αξίζει να προστατεύεται και τι θυσιάζεται.
Από την Κύπρο, λοιπόν, στέλνουμε σήμερα ένα μήνυμα. Ότι η φροντίδα μπορεί να γίνει η κοινή μας γλώσσα. Ότι η μνήμη δεν πρέπει να χωρίζει, αλλά να ενώνει. Ότι η δικαιοσύνη δεν είναι πολυτέλεια, αλλά ανάγκη, άρρηκτα συνδεδεμένη με την ειρήνη. Και όσο οι μητέρες συνεχίζουν να μιλούν, να θυμούνται, να διεκδικούν, να ορθώνουν το ανάστημά τους απέναντι στον φόβο, στην αδιαφορία και στη βία, η ελπίδα δεν θα σβήσει. Σήμερα λοιπόν μιλάμε για αγάπη. Για ειρήνη. Αλλά πρέπει να είμαστε ειλικρινείς. Ξεκάθαροι.
Η ειρήνη δεν είναι μια ιδέα. Δεν είναι ένα σύνθημα. Δεν είναι μια συμφωνία που υπογράφεται σε ψυχρά χαρτιά.
Η ειρήνη είναι απόφαση, είναι ευθύνη, είναι καθήκον, είναι αποστολή.
Ειρήνη σημαίνει ότι επιλέγουμε τη ζωή, την ευημερία, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την αγάπη και πάνω απ’ όλα τον διάλογο με προτεραιότητα στον άνθρωπο και όχι τα οικονομικά συμφέροντα των λίγων και ισχυρών.
Είναι η απόφαση να μην αποδεχτούμε ότι ο θάνατος μπορεί να είναι «επιλογή». Ότι η αδιαφορία μπορεί να είναι «κανονικότητα». Ότι η απώλεια μπορεί να ξεχαστεί. Γιατί εμείς ξέρουμε. Ξέρουμε ότι πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει ένα παιδί.
Πίσω από κάθε τραγωδία υπάρχει μια ζωή που δενολοκληρώθηκε. Και πίσω από κάθε δήθεν «λάθος» υπάρχειμια ευθύνη που δεν αναλήφθηκε και μία τιμωρία που πρέπει να επιβληθεί.
Δεν είμαστε εδώ για να κατηγορήσουμε. Είμαστε εδώ για να θυμίσουμε. Ότι η ζωή δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Ότι η φροντίδα δεν είναι επιλογή. Είναι υποχρέωση. Και ότι η δικαιοσύνη… δεν είναι εκδίκηση.
Είναι σεβασμός. Σεβασμός σε αυτούς που δεν είναι πια εδώ.
Και σε αυτούς που έρχονται.
Γιατί αυτό που μας ενώνει σήμερα δεν είναι μόνο η απώλεια.
Είναι κάτι πιο δυνατό.
Είναι η απόφαση να μην αφήσουμε αυτή την απώλεια να γίνει σιωπή.
Να την κάνουμε φωνή.
Μια φωνή που φωνάζει την αλήθεια χωρίς να σταματά.
Μια φωνή που δεν διχάζει. Αλλά ενώνει.
Μια φωνή που λέει κάτι απλό: Ότι κανένα παιδί, σε καμία χώρα, δεν πρέπει να χαθεί, επειδή κάποιοι δεν έκαναν αυτό που έπρεπε.
Ίσως κάποιος να ρωτήσει: Μπορούν οι μητέρες να αλλάξουν τον κόσμο; Δεν ξέρω αν μπορούμε να τον αλλάξουμε όλο. Ξέρω όμως κάτι άλλο. Ότι μπορούμε να αλλάξουμε το σημείο από το οποίο ξεκινά. Γιατί ο κόσμος δεν ξεκινά από την εξουσία. Ξεκινά από τη σχέση. Και η πιο αληθινή σχέση που υπάρχει… είναι αυτή ανάμεσα σε μια μητέρα και το παιδί της. Αν αυτή η σχέση γίνει αξία, αν αυτή η φροντίδα γίνεικανόνας, αν αυτή η αγάπη γίνει ο πυρήνας και η βάση τωναποφάσεων…τότε ναι. Ο κόσμος θα γίνει διαφορετικός. Ένας κόσμος δίκαιος. Χωρίς πόνο. Χωρίς αδιαφορία.
Σήμερα, από την Κύπρο… δεν ξεκινά απλώς μια πρωτοβουλία. Γεννιέται μία φωνή πολύ δυνατή. Που θα μας καθοδηγεί, γιατί η ειρήνη δεν θα έρθει μόνη της Θα έρθει από εμάς. Από τη μνήμη που δεν ξεχνά. Από την αγάπη που δεν υποχωρεί. Από τη φωνή που δεν σιωπά. Γιατί όσο υπάρχει έστω και μία μητέρα που θυμάται…ο κόσμος δεν έχει χάσει την ελπίδα του.
Γι’ αυτό καλούμε όλες τις μητέρες του κόσμου: να μην σιωπήσουν. Να μην φοβηθούν. Να ενώσουν τη φωνή τους. Να σταθούν η μία δίπλα στην άλλη. Να υπερασπιστούν τη ζωή. Να διεκδικήσουν τη δικαιοσύνη. Να κάνουν τα πάντα ώστε τα παιδιά όλου του κόσμου να παραμείνουν ζωντανά!
Σας ευχαριστώ.”
