Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (cedefop), το οποίο εδρεύει στη Θεσσαλονίκη, τονίζει ότι ο χρονικός ορίζοντας της τελευταίας του πρόγνωσης εκτείνεται πλέον έως το 2025 (αντί του 2020). Mία ακόμη διαφοροποίηση σε σχέση με τις προηγούμενες προγνώσεις είναι ότι φαίνεται να αυξάνεται με ταχύτερους ρυθμούς η ζήτηση για προσόντα υψηλού επιπέδου.
Οι προγνώσεις του Cedefop εξετάζουν τρία σενάρια βασικό, αισιόδοξο και απαισιόδοξο για να δείξουν πώς ενδέχεται να επηρεάσουν την αγορά εργασίας έως το 2015 οι διαφορετικές οικονομικές συνθήκες.
Τα σενάρια
Σύμφωνα με το βασικό σενάριο, το οποίο χρησιμοποιείται για τη διαμόρφωση των κύριων συμπερασμάτων των προγνώσεων, οι θέσεις εργασίας το 2025 στην ΕΕ των 27+ θα είναι 243 εκατομμύρια, έναντι 245,5 εκατομμυρίων που προβλέπει το αισιόδοξο σενάριο.Η διαφορά είναι μικρή, γιατί ακόμη και σε περίπτωση ισχυρής ανάκαμψης θα απαιτηθεί χρόνος για να οδηγήσει η επιπλέον οικονομική δραστηριότητα σε
Υψηλότερη απασχόληση. Αντιθέτως, σύμφωνα με το απαισιόδοξο σενάριο η απασχόληση μειώνεται σημαντικά (235 εκατομμύρια θέσεις εργασίας), καθώς μια παρατεταμένη οικονομική ύφεση μπορεί να μην σταματήσει εντελώς την ανάπτυξη των θέσεων εργασίας αλλά θα την περιορίσει δραστικά. Ειδικότερα:
Βασικό σενάριο
Η συγκρατημένη οικονομική ανάκαμψη οδηγεί σε σταδιακή βελτίωση της εμπιστοσύνης. Η πρόσβαση σε δανεισμό γίνεται ευκολότερη, με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι επενδύσεις και η καταναλωτική δαπάνη. Η σταθερά αυξανόμενη ζήτηση από χώρες εκτός Ευρώπης αυξάνει τις εξαγωγές και ο πληθωρισμός παραμένει εντός στόχων. Τα κράτη συνεχίζουν να μειώνουν το χρέος τους, ενώ τα υψηλότερα φορολογικά έσοδα ελαφρύνουν τις πιέσεις για περικοπές δαπανών. Τα επιτόκια παραμένουν χαμηλά. Το βασικό σενάριο χρησιμοποιείται για τη διαμόρφωση των κύριων συμπερασμάτων των προγνώσεων.Αισιόδοξο σενάριο
Η ταχύτερη οικονομική ανάπτυξη, η σημαντική βελτίωση της εμπιστοσύνης και η ευρεία επέκταση του δανεισμού οδηγούν στην αύξηση των επενδύσεων και της καταναλωτικής δαπάνης. Η ισχυρή οικονομική ανάκαμψη εκτός Ευρώπης ωφελεί όλους τους κλάδους και δίνει σημαντική ώθηση στις εξαγωγές. Η αυξανόμενη παγκόσμια ζήτηση ενισχύει τον πληθωρισμό, αλλά τα υψηλότερα φορολογικά έσοδα διευκολύνουν τις κυβερνήσεις στην ισοσκέλιση των προϋπολογισμών τους, γεγονός που ελαφρύνει τις πιέσεις στα επιτόκια.
Απαισιόδοξο σενάριο
Η παρατεταμένη οικονομική ύφεση έχει ως επακόλουθο την επιδείνωση της εμπιστοσύνης. Η περιορισμένη πρόσβαση σε δανεισμό και η εργασιακή ανασφάλεια περιστέλλουν τις επενδύσεις και την καταναλωτική δαπάνη. Η παγκόσμια οικονομική ανάκαμψη είναι βραδεία και οι εξαγωγικές αγορές παραμένουν εύθραυστες. Η υποτονική ζήτηση μειώνει τον πληθωρισμό, αλλά τα προβλήματα κρατικού χρέους παραμένουν, εντείνοντας τις πιέσεις για αύξηση της φορολογίας και περικοπές δαπανών. Τα επιτόκια αυξάνονται για την αποτροπή νομισματικών κρίσεων.
Σύμφωνα με το βασικό σενάριο, η απασχόληση στην ΕΕ των 27+ αναμένεται να επιστρέψει στα προ κρίσεως επίπεδα μεταξύ 2017 και 2018. Σύμφωνα με το θετικό σενάριο αυτό θα γίνει μεταξύ 2015 και 2016, ενώ βάσει του αρνητικού σεναρίου, η απασχόληση θα εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τα προ κρίσεως επίπεδα το 2025.
Εργατικό δυναμικό πιο ηλικιωμένο και πιο εξειδικευμένο
Οι ευκαιρίες απασχόλησης περιλαμβάνουν τις νέες θέσεις εργασίας («ζήτηση λόγω επέκτασης») και τις θέσεις εργασίας που ανοίγουν όταν οι εργαζόμενοι συνταξιοδοτούνται ή εγκαταλείπουν την αγορά εργασίας («ζήτηση λόγω αντικατάστασης»).
Οι νέες θέσεις εργασίας στην πλειονότητά τους θα προϋποθέτουν υψηλότερες δεξιότητες, εάν όχι πάντα προσόντα υψηλού επιπέδου. Περισσότερες θέσεις εργασίας προβλέπεται να δημιουργηθούν στην κατηγορία των τεχνικών και ασκούντων συναφή επαγγέλματα. Για πολλές θέσεις εργασίας στην κατηγορία αυτή, όπως ιδιοκτήτες/διαχειριστές μικρών επιχειρήσεων και αυτοαπασχολούμενοι τεχνίτες, μπορεί να μην απαιτούνται προσόντα υψηλού επιπέδου. Οπωσδήποτε, η αναλογία των ατόμων που εργάζονται σε θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης θα αυξηθεί. Το 2025 το 44,1% των απασχολουμένων θα εργάζεται σε θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης, έναντι 41,9% το 2010 και 36,5% το 2000. Η απασχόληση στα επαγγέλματα που δεν απαιτούν εξειδίκευση θα συνεχίσει και αυτή να αυξάνεται σταδιακά από 9,8% το 2000 και 10,2% το 2010 σε 11,2% το 2025.
Ωστόσο, αναμένεται να αυξηθεί η πολυπλοκότητα ακόμη και των θέσεων εργασίας για τις οποίες παραδοσιακά απαιτούνται χαμηλά ή καθόλου προσόντα.
Οι συνολικές δημογραφικές τάσεις της αγοράς εργασίας δεν μεταβάλλονται από τα διαφορετικά σενάρια. Το εργατικό δυναμικό της Ευρώπης γερνά και πολλοί εργαζόμενοι θα συνταξιοδοτηθούν.
«Το βασικότερο ίσως μήνυμα από τα σενάρια για το 2025 είναι ότι, ακόμη κι αν υπάρξει ισχυρή οικονομική ανάκαμψη, δεν πρέπει να μπει σε δεύτερη μοίρα η αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη αναπτύσσει και χρησιμοποιεί τις δεξιότητες. Ανεξάρτητα από το πόσο καλά πηγαίνει η οικονομία, πρέπει ο καθένας να διαθέτει τις 'σωστές' δεξιότητες για να εισέλθει και να παραμείνει στην αγορά εργασίας», υπογραμμίζει το cedefop και προσθέτει ότι ο επαγγελματικός προσανατολισμός παίζει σημαντικό ρόλο στην καλύτερη αντιστοίχηση προσφοράς και ζήτησης δεξιοτήτων, ενώ η αύξηση της κινητικότητας μπορεί επίσης να συμβάλλει θετικά.
