Της ΜΑΡΙΑΣ ΚΟΥΖΟΥΦΗ | ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ "ΤΥΠΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ"
Σημαντικές προοπτικές «άνθισης» του τομέα της ανθοκομίας στην Ελλάδα μπορεί να προσφέρει η πλούσια ελληνική χλωρίδα, με περισσότερα από 6.500 είδη φυτών, εκ των οποίων πολλά είναι ενδημικά. Η αξιοποίησή τους μπορεί να προσφέρει λύσεις σε παραγωγούς για μείωση κόστους, να μειώσει τις εισαγωγές που σήμερα ξεπερνούν το 80% και –γιατί όχι- να ανοίξει και προοπτικές για εξαγωγές, να δημιουργηθεί ένα ελληνικό brand name σε ορισμένα είδη λουλουδιών, όπως γίνεται σήμερα με άλλα προϊόντα, όπως η φέτα.
Το μήνυμα αυτό βρέθηκε στο επίκεντρο της εσπερίδας που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων του ΕΛΓΟ-Δήμητρα στην Αθήνα, όπου παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα του έργου «Ενδημικά Κοπτόμενα Άνθη». Το έργο, που υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020, είχε στόχο την προώθηση νέων ανθοκομικών ειδών από σπάνια-ακριβοθώρητα αυτόχθονα φυτά της Ελλάδας, για παραγωγή κοπτόμενων ανθέων με λιπάνσεις ακριβείας.
Στιγμιότυπο από την εσπερίδα
Τα 5 είδη που μπήκαν σε πιλοτική καλλιέργεια
Στον ΕΛΓΟ Δήμητρα, που εδρεύει στη Θέρμη Θεσσαλονίκης, γίνεται εδώ και πάνω από δυο δεκαετίες έρευνα πάνω στα είδη της ελληνικής χλωρίδας, σε αναζήτηση τρόπων για την καλύτερη αξιοποίησή τους. Στα χρόνια αυτά είχε παρατηρηθεί ότι μερικά είδη πραγματικά μπορούν να αξιοποιηθούν από τους Έλληνες ανθοπαραγωγούς.
Έτσι, στο πλαίσιο του προγράμματος, επιλέχθηκαν πέντε είδη από την ελληνική χλωρίδα: δυο καμπανούλες , το ελίχρυσο των Κυθήρων η πετρομάρουλα και ένα θρούμπι.
Πιο συγκεκριμένα επιλέχθηκαν οι καμπανούλες Campanula cretica και Campanula pelviformis, ο ελίχρυσος Helichrysum orientale, η πετρομάρουλα Petromaroula pinnata και το θρούμπι Satureja pilosa. Τα φυτά καλλιεργήθηκαν πιλοτικά σε συνεργασία με ανθοπαραγωγούς σε αγρούς στο Σχηματάρι και στο Τατόι στην Αττική με διάφορα συστήματα, ώστε να διαπιστωθεί ποιο είναι το πιο αποδοτικό ανάλογα με το είδος.
Για παράδειγμα, η Campanula pelviformis, «έκανε θραύση και την αγάπησαν πολύ οι ανθοπαραγωγοί» χάρη στο χρώμα και τη δυνατότητα συντήρησής της, ενώ ο Helichrysum orientale, με το χαρακτηριστικό κίτρινο χρώμα του, ήδη προσελκύει το ενδιαφέρον για παραγωγή σε μεγαλύτερη κλίμακα.
Άλλα είδη, όπως η πετρομάρουλα και το θρούμπι, παραμένουν υπό αξιολόγηση, με το τελευταίο να αναμένεται να ανθίσει το φθινόπωρο.
Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των ενδημικών φυτών είναι η φυσική προσαρμογή τους στο ελληνικό περιβάλλον. Αυτό σημαίνει χαμηλότερες ανάγκες σε νερό, λιπάσματα και ειδικά μέσα παραγωγής, γεγονός που μπορεί να μειώσει το κόστος καλλιέργειας σε σύγκριση με τα εισαγόμενα είδη. Επιπλέον, όπως ανέφεραν οι ειδικοί, ορισμένα από τα φυτά μπορούν να καλλιεργηθούν απευθείας στον αγρό, χωρίς την ανάγκη θερμοκηπιακών υποδομών.
Παράλληλα, το έργο συμβάλλει στην εκτός τόπου διατήρηση των επιλεγμένων ειδών με δυνατότητα ενίσχυσης των αυτοφυών πληθυσμών.
Στιγμιότυπα από το σεμινάριο ανθοδετικής
Από το εργαστήριο στο χωράφι
Όπως τονίζει μιλώντας στο «ΤyposThes» ο ερευνητής του ΕΛΓΟ Δήμητρα και επιστημονικός υπεύθυνος του προγράμματος Δρ Γεώργιος Τσοκτουρίδης, στόχος του προγράμματος δεν ήταν απλώς η έρευνα, αλλά η ουσιαστική σύνδεση με την παραγωγή. Η επιλογή των πέντε ειδών έγινε έπειτα από αξιολόγηση περισσότερων από 20 φυτών που είχαν μελετηθεί ερευνητικά.
Ωστόσο, για την ευρύτερη καλλιέργειά τους από εδώ και πέρα, απαιτείται ειδική αδειοδότηση από τα αρμόδια υπουργεία Περιβάλλοντος και Αγροτικής Ανάπτυξης, ώστε να διασφαλίζεται ο έλεγχος.
«Θα χρειαστούμε ειδική άδεια την οποία θα πρέπει να έχουν οι αγρότες που θα τα καλλιεργούν ώστε να υπάρχει ένας έλεγχος και ένα μέτρο αφενός, και αφετέρου, αυτά τα οποία θα καλλιεργούνται στην Ελλάδα και είναι ενδημικά είδη, να μην μπορούν να καλλιεργηθούν από άλλους παραγωγούς στο εξωτερικό . Να έχουμε μια αποκλειστικότητα σαν χώρα», τονίζει ο κ. Τσοκτουρίδης.
Με δεδομένο ότι τα συγκεκριμένα είδη είναι άγρια, αποτελούν εθνικό πλούτο και θα πρέπει να έχουν τον έλεγχο τα αντίστοιχα υπουργεία, καθώς υπάρχουν διεθνείς συνθήκες που πρέπει να ακολουθούμε ως χώρα.
«Εμείς προσπαθούμε να «ξυπνήσουμε» τους επιστήμονες και τον κόσμο και να πούμε ότι αντί να καλλιεργούν τα γνωστά είδη και να πληρώνουν και royalties στο εξωτερικό, γιατί να μην πάμε εναλλακτικά και να δούμε αν μπορούμε να καλλιεργήσουμε μερικά αυθεντικά ελληνικά. Γιατί να μην το κάνουμε;» όπως λέει χαρακτηριστικά ο ερευνητής.
Πανάκριβα τα εισαγόμενα λουλούδια - Στόχος το ελληνικό brand name
Γενικώς, ως χώρα, κάνουμε εισαγωγές λουλουδιών και μάλιστα σε πολύ μεγάλο ποσοστό, που εκτιμάται κοντά στο 80%. Εδώ και αιώνες, η ανθοκομία παγκοσμίως ελέγχεται από την Ολλανδία, η οποία σήμερα παράγει τα λουλούδια της στην Κένυα και άλλες αφρικανικές χώρες και έτσι εκτός από ήλιο πετυχαίνει και χαμηλότερο κόστος παραγωγής, όπως μας λέει ο κ. Τσοκτουρίδης. Η παγκόσμια αύξηση των τιμών στα εισαγόμενα άνθη δημιουργεί ευκαιρίες για τα εγχώρια προϊόντα.
Ειδικότερα, τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει πολύ ακριβά τα λουλούδια από το εξωτερικό και αυτό είχε ως αποτέλεσμα ό,τι παράγεται από τους έλληνες παραγωγούς να διατίθεται στο 100%. Μέχρι και οι πρασινάδες που χρησιμοποιούνται στην ανθοδετική κοστίζουν πλέον ακριβά.
Έτσι, η προσοχή στρέφεται στις δυνατότητες καλλιέργειας ενδημικών φυτών της χώρας, τόσο για την προμήθεια της εγχώριας αγοράς όσο και για εξαγωγές.
Στην εσπερίδα που έγινε στην Αθήνα φάνηκε το μεγάλο ενδιαφέρον των περίπου 100 ατόμων που την παρακολούθησαν, από επιστήμονες, μέχρι απλούς αγρότες και τις οικογένειές τους.
Το ενδιαφέρον προσέλκυσε και το σόου ανθοδετικής που έγινε από τους καλύτερους ανθοδέτες της χώρας, με τη χρήση αυτών των πέντε ενδημικών φυτών που επιλέχθηκαν.
Στο ερώτημα αν απαιτείται και εκπαίδευση των καταναλωτών στα νέα είδη που ξεφεύγουν από τα κλασικά λουλούδια που έχουμε στο μυαλό μας για ανθοδέσμες, ο κ. Τσοκτουρίδης τονίζει ότι και τα λουλούδια είναι μόδα, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι πλέον δεν καλλιεργούνται σε μεγάλες εκτάσεις γαρύφαλλα και γλαδιόλες, όπως γινόταν παλαιότερα.
Το πρώτο παγκοσμίως κοπτόμενο άνθος είναι το τριαντάφυλλο, ακολουθεί το χρυσάνθεμο και μετά η τουλίπα.
Από το σεμινάριο ανθοδετικής
Ξένοι αξιοποιούν τη δική μας βιοποικιλότητα
Για να καταλάβει κανείς το φυτικό πλούτο που διαθέτει η χώρα μας αρκεί να αναφερθεί ότι ενώ σε όλη την Ευρώπη υπάρχουν 13.500 είδη φυτών, στην Ελλάδα έχουμε σχεδόν τα μισά, 6.500-7.000. «Μια τόσο μικρή χώρα έχει μια τεράστια βιοποικιλότητα που μένει ανεκμετάλλευτη. Την έχουμε στα χέρια μας και έρχονται ενίοτε διάφοροι ξένοι, διαχρονικά, όχι μόνο τώρα, την κλέβουν και την αξιοποιούν οι ίδιοι. Αυτή είναι η αλήθεια αυτήν την στιγμή», τονίζει ο κ. Τσοκτουρίδης. Μόνο ο νομός Θεσσαλονίκης έχει περισσότερα είδη φυτών από ολόκληρο το Βέλγιο, ενώ η Ολλανδία σαν χώρα δεν έχει ούτε μια αυτοφυή τουλίπα, προσθέτει.
Όπως αναφέρθηκε, υπάρχουν διεθνείς συνθήκες για την προστασία της βιοποικιλότητας και τη δίκαιη αξιοποίηση των φυσικών πόρων, ωστόσο σε πολλές περιπτώσεις η εκμετάλλευση έχει ήδη ξεκινήσει πριν την εφαρμογή των συνθηκών αυτών.
Αυτό που μπορούμε να κάνουμε εμείς είναι να τα προστατεύσουμε. Πως; «Με το να προλαβαίνουμε να βγάζουμε εμείς πρώτοι στην αγορά ως ελληνικά και να τα κατοχυρώσουμε», λέει ο ερευνητής. Για να γίνει αυτό χρειάζεται μια ειδική άδεια από δυο υπουργεία ώστε οι έλληνες ανθοπαραγωγοί να είναι κατοχυρωμένοι ότι αυτά που καλλιεργούνται είναι μοναδικά ενδημικά και δε θα μπορούν να τα καλλιεργήσουν άλλοι παραγωγοί από το εξωτερικό. «Να γίνει κάτι σαν είδος ΠΟΠ», όπως τονίζει ο κ. Τσοκτουρίδης.
«Άρα από εδώ και πέρα αυτό που προσπαθούμε είναι να κατοχυρώσουμε τουλάχιστον όλα τα είδη που φύονται στη χώρα, κυρίως τα ενδημικά μας και να τους δώσουμε μια ταυτότητα. Να πούμε ότι είναι ελληνικά», σημειώνει.
Η ομάδα του ΕΛΓΟ-Δήμητρα συνεχίζει την έρευνα και σε άλλα ενδημικά είδη, συμπεριλαμβανομένων των κυκλάμινων, των φριτιλαρίων που «έχουν τρελάνει τους Άγγλους» και αρωματικών φυτών.
Επίσης, στη Θέρμη διατηρείται η εθνική συλλογή των 15 διαφορετικών ειδών τουλίπας της Ελλάδας, ενώ πρόσφατα εγκρίθηκε και το πρόγραμμα «Τουλίπα 2», το οποίο θα ξεκινήσει άμεσα. Μελετάται η αξιοποίησή τους και οι δυνατότητες βολβοπαραγωγής, ώστε να μη χρειάζεται να εισάγουμε από την Ολλανδία. Στην Ελλάδα σήμερα δεν καλλιεργούμε πολύ την τουλίπα, ενώ η ομάδα του ΕΛΓΟ Δήμητρα ήταν η πρώτη που ασχολήθηκε με την ελληνική τουλίπα στο Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων.
Όπως επισημαίνεται το «κλειδί» είναι η ταχύτητα. Αν καταφέρουμε να βγάλουμε πρώτοι τα ελληνικά φυτά στην αγορά, μπορούμε να τα κατοχυρώσουμε και να εξασφαλίσουμε πλεονεκτήματα.
