Θέματα που θέτουν εμπόδια στην εδραίωση των σχέσεων καλής γειτονίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, όπως οι πτήσεις τουρκικών αεροσκαφών πάνω από το Αιγαίο, έθεσε ο Έλληνας Πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου στον Τούρκο ομόλογό του, στη διάρκεια της χθεσινής τους συνάντησης στο Ερζερούμ.
«Στο ερώτημα «ειρήνη ή σύγκρουση», εμείς επιλέγουμε την ειρήνη. Έχει όμως και η ειρήνη τις προϋποθέσεις της. Και θέλω να μιλήσω ειλικρινά για τις δυσκολίες που έχουμε. Θεωρώ ότι αυτή είναι και η βάση, πάνω στην οποία μπορούμε να χτίσουμε την εμπιστοσύνη στις σχέσεις μας», είπε ο κ. Παπανδρέου απευθυνόμενος προς Τούρκους πρέσβεις, στο πλαίσιο της ομιλίας του στην ετήσια σύνοδο Τούρκων Πρέσβεων που έγινε στο Ερζερούμ.
Συνεχίζοντας, ο Έλληνας πρωθυπουργός τόνισε ότι η εμπιστοσύνη δύσκολα χτίζεται ενώ πολύ εύκολα χάνεται και αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στο πρόσφατο γεγονός της πτήσης οκτώ αεροσκαφών της Τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας πάνω από το Αγαθονήσι. «Γιατί; Ποιο είναι το νόημα; Τι προσπαθεί να αποδείξει η Τουρκία; Αυτές οι ενέργειες δεν θα αλλάξουν το καθεστώς στο Αιγαίο, να είστε βέβαιοι γι’ αυτό», υπογράμμισε.
Κοινός μας στόχος είναι να μετατρέψουμε τη γειτονιά μας σε περιοχή ειρήνης σταθερότητας, ανάπτυξης για τους λαούς μας, να μετατρέψουμε την εξομάλυνση των σχέσεών μας σε μέρισμα ειρήνης, πρόσθεσε. Επίσης, αναφέρθηκε και στο casus belli που «δεν συνάδει με τις αρχές του σύγχρονου κόσμου» και «δεν συνάδει με μια Τουρκία που θέλει μηδενικά προβλήματα με τους γείτονές της».
Για το Κυπριακό
Κάνοντας αναφορά στο Κυπριακό, σημείωσε ότι οι δύο χώρες θα πρέπει να συμβάλουν ώστε οι δύο λαοί της Κύπρου να ζήσουν αρμονικά. "Δεν πρέπει να υπάρχουν ψευδαισθήσεις. Η Διεθνής Κοινότητα δεν πρόκειται να νομιμοποιήσει μια εισβολή και η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας δεν πρόκειται να ολοκληρωθεί, όσο συνεχίζεται η κατοχή", σημείωσε.
Σχετικά με την υφαλοκρηπίδα, ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι αν δεν βρεθεί λύση, θα είμαστε αναγκασμένοι να πάμε στο δικαστήριο της Χάγης.
Ο κ. Παπανδρέου αναφέρθηκε στην προϊστορία της ελληνοτουρκικής φιλίας που ανάγεται στην εποχή Βενιζέλου - Ατατούρκ, αλλά και στις προσπάθειες που έγιναν τα τελευταία χρόνια με την Ελλάδα να πρωταγωνιστεί στην ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. "Ελλάδα και Τουρκία μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο μαζί. Να συνεργαστούμε στην περιοχή μας και να γίνουμε παράδειγμα ενίσχυσης των ειρηνικών θεσμών διακυβέρνησης", τόνισε.
Προς το τέλος της ομιλίας του είπε απευθυνόμενος προς τον Τούρκο πρωθυπουργό: Ξέρω ότι είναι και δική σου βούληση Ταγίπ, να αξιοποιήσουμε αυτή την ιστορική ευκαιρία - και ήδη, το αποδεικνύεις με τις πράξεις σου - για να αλλάξουμε ριζικά τις σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας προς το καλύτερο. Ο Έλληνας πρωθυπουργός αναφέρθηκε επίσης και στα θέματα της λαθρομετανάστευσης.
Η συμμετοχή του πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου και του υπουργού Εξωτερικών Δ. Δρούτσα στη σύνοδο αποτελεί απόδειξη του υψηλού επιπέδου των σχέσεων των δύο χωρών, δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Αχμέτ Νταβούτογλου και χαρακτήρισε "ιστορικό" το γεγονός.
Η τετ-α-τετ συνάντηση
Εν τω μεταξύ, όλα τα διμερή και περιφερειακά θέματα τέθηκαν και κατά τη διάρκεια των συνομιλιών που είχε ο Γιώργος Παπανδρέου με τον Τούρκο ομόλογό του Ταγίπ Ερντογάν στο Ερζερούμ.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, στη συνάντηση, προς το τέλος της οποίας συμμετείχαν και οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών, Δημήτρης Δρούτσας και Αχμέτ Νταβούτογλου, συζητήθηκαν και τα θέματα της λαθρομετανάστευσης.
Θέματα που αφορούν το Αιγαίο, όπως υφαλοκρηπίδα κ.λπ. αποτελούν αντικείμενο των διερευνητικών επαφών που συνεχίζονται, ανέφεραν οι ίδιες διπλωματικές πηγές και τόνισαν ότι η συνάντηση δεν είχε στόχο την επίλυση συγκεκριμένων θεμάτων και τη λήψη συγκεκριμένων αποφάσεων, αλλά σκοπεύει στη δημιουργία του πλαισίου που θα προωθήσει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, οι οποίες αναπτύσσονται μέσα στους θεσμούς που έχουν αποφασιστεί, όπως το θεσμό του Ανωτάτου Συμβουλίου, τη σύγκληση του οποίου θα προετοιμάσει η επικείμενη επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου, στην Αθήνα το Μάρτιο.
Στο Στάδιο του Ερζερούμ
Στη συνέχεια οι δύο πρωθυπουργοί κατευθύνθηκαν στο Στάδιο του Ερζερούμ, όπου υπό της επευφημίες χιλιάδων θεατών εγκαινίασαν τη Χειμερινή Πανεπιστημιάδα.
Στη διάρκεια του χαιρετισμού του ο πρωθυπουργός τόνισε ότι ο αθλητισμός ενώνει τους λαούς και μαθαίνει στους νέους ολόκληρου του κόσμου της αξίες της ευγενούς άμιλλας, του ευ αγωνίζεσθαι, της συνεργασίας, του σεβασμού για τον συμπαίκτη και τον αντίπαλο.
Ο κ. Παπανδρέου υπενθύμισε ότι τον περασμένο Μάιο ο Ταγίπ Ερντογάν επισκέφθηκε το Παναθηναϊκό Στάδιο, όπου έγιναν οι πρώτοι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες και μαζί με τον ίδιο υπέγραψαν το βιβλίο για την Ολυμπιακή Εκεχειρία.
«Και η κοινή μας στάση ήταν ένα σαφές μήνυμα, από Ελλάδα και Τουρκία, σε ολόκληρη τη Διεθνή Κοινότητα, για τη σημασία της ειρήνης και της συνεργασίας μεταξύ των λαών» συνέχισε.
Τέλος, όπως έγινε γνωστό ο κ. Παπανδρέου, πριν την αναχώρησή του από την Τουρκία, είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον οικουμενικό πατριάρχη Βαρθολομαίο, κατά τη διάρκεια της οποίας τον ενημέρωσε για τις συζητήσεις που είχε στη γειτονική χώρα.
Σημειώνεται ότι τις επόμενες ημέρες, ο Έλληνας πρωθυπουργός θα συνεχίσει τις επαφές του σε ευρωπαϊκές χώρες -μεταξύ των οποίων η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιταλία- για τη δημιουργία ευρωομολόγου και την κοινή οικονομική διακυβέρνηση.
Για μυστική διπλωματία μιλά η αντιπολίτευση
«Η συμμετοχή του Πρωθυπουργού στην ετήσια συνάντηση των Τούρκων Διπλωματών, στο Ερζερούμ και οι εν κρυπτώ συζητήσεις με τον Τούρκο Πρωθυπουργό, συσκότισαν περισσότερο τις δοκιμαζόμενες, αυτόν τον καιρό, ελληνοτουρκικές σχέσεις, προκαλώντας ερωτηματικά, προβληματισμό και ανησυχία», σύμφωνα με δήλωση του αντιπροέδρου της ΝΔ Δημήτρη Αβραμόπουλου.
«Είναι βέβαιο πως ο Πρωθυπουργός εσύρθη στη συνάντηση αυτή, χωρίς διπλωματική προετοιμασία και συγκεκριμένη ατζέντα. Από τις εικόνες, που μόνον αυτές, συνόδευσαν το όλο σκηνικό, επετεύχθη ο βασικός σκοπός της τουρκικής διπλωματίας, που ήταν να δοθεί η εντύπωση ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις έχουν ουσιαστικά βελτιωθεί. Αυτό εξηγεί και την περιορισμένη ζωντανή τηλεοπτική κάλυψη και ενημέρωση της κοινής γνώμης. Γεγονός πρωτόγνωρο στα διπλωματικά χρονικά της χώρας», τονίζει ο κ. Αβραμόπουλος.
Επίσης, αναφέρει ότι στην εκτός ημερησίας διάταξης συζήτηση στη Βουλή, που ζήτησε η Αξιωματική Αντιπολίτευση, ο Πρωθυπουργός καλείται να ενημερώσει την Ελληνική Βουλή, αφού δεν το έπραξε, ως όφειλε, πριν τη μετάβασή του στο Ερζερούμ.
Η γ.γ. του ΚΚΕ Αλέκα Παπαρήγα εξέφρασε την πεποίθηση ότι η συμμετοχή του πρωθυπουργού στη σύσκεψη του Ερζερούμ επιβεβαιώνει πως η κυβέρνηση προχωρά σε συμφωνία συνεκμετάλλευσης του Αιγαίου.
Ο κος Παπανδρέου συνεχίζει ακάθεκτος την πορεία της « μυστικής διπλωματίας», τόνισε από πλευράς ΣΥΝ ο Κώστα Ήσυχος.
Την διαφωνία του με την επίσκεψη του πρωθυπουργού στο Ερζερούμ, εξέφρασε σε δηλώσεις του ο πρόεδρος του ΛΑΟΣ Γιώργος Καρατζαφέρης. Μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό «Άλτερ», ο πρόεδρος του ΛΑΟΣ χαρακτήρισε αδιανόητα «αυτά που συμβαίνουν στην εξωτερική μας πολιτική» και υποστήριξε ότι «πηγαίνουμε στο Ερζερούμ ως τα “κολλητήρια” του Καραγκιόζη. Εάν χάσουμε και αυτή την τελευταία ευκαιρία, χαθήκαμε» είπε χαρακτηριστικά ο κ. Καρατζαφέρης.
Για κλίμα μυστικής διπλωματίας το οποίο υπονομεύει την όποια ειλικρινή προσπάθεια προσέγγισης, έκανε λόγο η Ντόρα Μπακογιάννη αφού επεσήμανε ότι κάθε κίνηση ή προσπάθεια που συντελεί στην βελτίωση των σχέσεων με την Τουρκία είναι κατ' αρχήν θετική.
«Οι αδιαφανείς διπλωματικές κινήσεις επιτρέπουν να αιωρούνται, λιγότερο ή περισσότερο, ευλογοφανή σενάρια για την εξωτερική πολιτική της χώρας και τη σχέση με τη γείτονα», σημειώνει με αφορμή την επίσκεψη του Πρωθυπουργού στην Τουρκία η Δημοκρατική Αριστερά.
Η απάντηση της κυβέρνησης
Απαντώντας στον κ. Αβραμόπουλο, αλλά και στα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Γιώργος Πεταλωτής, τόνισε ότι στη ΝΔ, που με θράσος διαπιστώνει ερωτηματικά και ατυχείς διπλωματικές κινήσεις στην επίσκεψη του Πρωθυπουργού, Γιώργου Παπανδρέου, στη Τουρκία καθώς και στα κόμματα της αντιπολίτευσης, που ανακαλύπτουν "μυστική διπλωματία", συνιστούμε να διαβάσουν, έστω και στοιχειωδώς, την ομιλία του Πρωθυπουργού στη σύνοδο των Τούρκων πρέσβεων.
Ίσως για πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια - και με τόση ένταση - Έλληνας Πρωθυπουργός επέδειξε τόση τόλμη, αποφασιστικότητα και σαφήνεια θέσεων για τα εθνικά μας συμφέροντα. Και μάλιστα ενώπιον αυτού του ακροατήριου.
Ο Πρωθυπουργός, Γιώργος Παπανδρέου, έθεσε ξεκάθαρες προϋποθέσεις για την συνεργασία Ελλάδας - Τουρκίας, στιγμάτισε τις παραβιάσεις και το casus belli, ως συμπεριφορές που δεν αρμόζουν σε καλή γειτονία και δεν συμβιβάζονται με την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας. Επίσης ζήτησε τη δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού, στα πλαίσια του σεβασμού των κανόνων του διεθνούς δικαίου.