">
Συνέντευξη στη ΛΕΜΟΝΙΑ ΒΑΣΒΑΝΗ
Στην Τροία πήγε το αιθέρινο είδωλο της και η ίδια η Ελένη αμόλυντη, αθώα και άσπιλη περιμένει τον άντρα της στην Αίγυπτο, πιστή στο γάμο της. Και ο Τρωικός Πόλεμος έγινε για ένα «πουκάμισο αδειανό»……
Στην «Ελένη» που θα ανεβεί στο πλαίσιο της περιοδείας της και στην πόλη μας (απόψε στις Συκιές και στις 28/8 στο Θέατρο Δάσους) ο Ευριπίδης δίνει μια άλλη εκδοχή στο μύθο που συνοδεύει το όνομα της γυναίκας για την οποία έγινε ο Τρωικός Πόλεμος.
Ο Αντώνης Καφετζόπουλος που υποδύεται τον Μενέλαο μας μίλησε για το έργο αυτό που έχει σημεία δραματικά και κωμικά, για το ανέβασμα που έκανε ο Βασίλης Νικολαΐδης, ενώ απαντώντας σε ερώτηση για τα ΔΗΠΕΘΕ έθιξε τα κακώς κείμενα που υπάρχουν σε αρκετά από αυτά και έκανε λόγο για ανάγκη εκσυγχρονισμού σε αυτό το θεσμό.
Μιλώντας για την πολιτική είπε πως είναι δύσκολο να επινοηθεί ξανά, ενώ για τη σχέση της με τον πολιτισμό σημείωσε πως όποτε υπήρχε ήταν ωφελιμιστική. «Δεν έχει ανάγκη νταβατζή ο πολιτισμός από κανένα κράτος – μπαμπά. Αλλά η κοινωνία πρέπει να καταλάβει ότι ορισμένες μορφές τέχνης δεν γίνονται τζάμπα», δήλωσε στον «Τ.Θ.» ο γνωστός ηθοποιός.
-Πείτε μας δυο λόγια για το έργο.
-Το έργο αυτό είναι λίγο ιδιόρρυθμο με την έννοια ότι δεν ακολουθεί το ξύλινο του αρχαίου δράματος. Εμείς προσλαμβάνουμε αυτά που λέει ως πράγματα που συνέβησαν και έχουν τελειώσει, αλλά την εποχή εκείνη ήταν εν εξελίξει.
Ο Ευριπίδης προφανώς αναζητούσε να κάνει τους χαρακτήρες του πιο ζωντανούς, πιο καθημερινούς, πιο κοντά σε αυτό που αναγνωρίζουμε κι εμείς ως ρεαλιστικούς ήρωες. Και εδώ οι χαρακτήρες έχουν κάποιο βάθος.
Μια άλλη καινοτομία είναι ότι οι δούλοι λένε τα σημαντικά και οι κεντρικοί χαρακτήρες μάλλον δρουν και αντιδρούν σε αυτά που τους συμβαίνουν γύρω τους. Αυτοί που μεταφέρουν τα σπουδαία μηνύματα είναι οι αγγελιοφόροι και ο χορός που αποτελείται από δούλες. Όλο αυτό είναι αρκετά ενδιαφέρον.
-Και η συνύπαρξη της κωμωδίας και του δράματος; Υπάρχει ισορροπία ανάμεσα στα δύο;
-Κατά καιρούς το έργο αυτό έχει ανέβει ως τραγικωμωδία και ως στεγνό δράμα.
-Ανάλογα δηλαδή με το πώς το βλέπει ο κάθε σκηνοθέτης...
-Ναι. Η δική μου γνώμη, και κάπως έτσι νομίζω ότι το κάναμε, είναι ότι το είδαμε ως αυτό που πραγματικά είναι: σε σημεία που έχει χλευασμό και ειρωνεία τα αναδείξαμε και όπου τα πράγματα έτειναν προς το κλασσικό της τραγωδίας μείναμε σε αυτή την ερμηνεία χωρίς να προσπαθούμε να νοθεύσουμε το ένα με το άλλο.
-Ο στίχος του Σεφέρη στον οποίο εστίασε ο κ. Νικολαϊδης μιλάει για το ανώφελο του πολέμου;
-Ο Σεφέρης έγραψε αυτό το ποίημα με αφορμή το Κυπριακό και νομίζω ότι το μήνυμα αυτό προσπαθούσε να μεταδώσει μέσα από αυτή την εκδοχή του μύθου που παίρνει ο Ευριπίδης και φτιάχνει αυτή την τραγωδία στην οποία λέει ότι η Ελένη δεν είχε φτάσει ποτέ στην Τροία και όλο αυτό ήταν ένα τρικ των θεών για να σκοτωθούν οι άνθρωποι.
Μάλιστα η ίδια η Ελένη λέει στην εισαγωγή του έργου ότι ο Δίας έβαλε τους Τρώες και τους Έλληνες να σκοτωθούν για να αλαφρύνει τη γη από βάρος των ανθρώπων. Η εκδοχή του Σεφέρη είναι ότι όλο αυτό έγινε για το τίποτε. Ο Νικολαϊδης προσπάθησε να εντάξει το ποίημα μέσα στην δομή της παράστασης, νομίζω με επιτυχία, κρίνοντας και από την απήχηση που έχει το έργο στο κοινό.
-Και η συνεργασία με την κα Ζούνη;
-Είναι η πρώτη φορά που δουλεύουμε μαζί. Λίγο πολύ στο χώρο μας όλοι γνωριζόμαστε και είμαστε σε θέση να βρούμε ένα δημιουργικό τρόπο για να δουλέψουμε με τους άλλους.
-Ο Μενέλαος πώς παρουσιάζεται; Πώς είναι; Και εσείς πώς τον κρίνετε;
-Διαβάζοντας το κείμενο του Ευριπίδη τον είδα ως έναν τρομερά επηρμένο τύπο, όχι ιδιαίτερα μεγάλης ευφυΐας. Και προσπάθησα να αναδείξω αυτό τον μοχθηρό του χαρακτήρα που δεν στερείται στιγμών στις οποίες μπορεί να γελάσεις κιόλας.
-Η συγκεκριμένη παραγωγή είναι συμπαραγωγή δύο ΔΗΠΕΘΕ. Οι συνεργασίες είναι μια λύση;
-Όχι τελική λύση. Είναι μια προσωρινή λύση στην περίοδο που διανύουμε. Πολλά πρέπει να αλλάξουν στη φιλοσοφία των ΔΗΠΕΘΕ. Είναι καιρός να εκσυγχρονιστεί αυτός ο θεσμός αν θέλουμε να τον κρατήσουμε. Αν δεν θέλουμε, να τον αφήσουμε να πεθάνει και να θυμόμαστε τις καλές στιγμές του, γιατί υπήρχαν και πολύ κακές. Και από άποψη διαχείρισης και πολιτικής και αδιαφάνειας και διαφθοράς στους δήμους και πολλά άλλα.
Και καλλιτεχνικά καμία φορά έχει να πει κανείς πολλά για τις κατά περιόδους αποφάσεις που πάρθηκαν να παρουσιάζεται το θέατρο εκτός των τειχών με έναν τρόπο που συμπλήρωνε το εισόδημα των ηθοποιών ή έκανε αρκετά πιο εύπορους ορισμένους σκηνοθέτες, χωρίς να παίρνει υπόψη του τις ιδιορρυθμίες της κάθε περιοχής. Δεν κατάφεραν τα ΔΗΠΕΘΕ, τουλάχιστον σε γενικές γραμμές - υπάρχουν βέβαια και εξαιρέσεις - να δεθούν με τις τοπικές κοινωνίες, να αναδειχθούν από μέσα τους καλλιτεχνικές και δημιουργικές δυνάμεις. Δεν έγινε τίποτα από όλα αυτά.
-Κινηματογραφικά η τελευταία σας εμφάνιση ήταν σε ταινία του κ. Τσίτου. Υπάρχει πρόθεση να συνεργαστείτε ξανά σε νέα ταινία του;
-Ναι βέβαια, αλλά όπως ξέρετε οι καιροί είναι πολύ δύσκολοι και το σινεμά ειδικά δεν γίνεται τόσο εύκολα. Δεν είναι όπως οι περιοδείες που κάνουμε με το θέατρο τα καλοκαίρια βγαίνοντας στη γύρα. Είναι αρκετά πιο περίπλοκο.
Φοβάμαι ότι οι ταινίες δεν μπορούν να γίνουν τόσο απλά. Όσον αφορά όμως τη συνεργασία με τον κ. Τσίτο στηριζόμαστε στην πιθανότητα να βρούμε χρηματοδότες από το εξωτερικό.
-Και ο χειμώνας σας τι θα περιλαμβάνει;
-Δεν υπάρχει κάτι ανακοινώσιμο, αλλά σίγουρα θα παίζω στο θέατρο.
-Η πολιτική έχει βοηθήσει τον πολιτισμό;
-Δεν ήταν ποτέ μέσα στους σχεδιασμούς και τις προτεραιότητές της και όποτε η πολιτική εμφανίστηκε να τον βάζει στην ημερήσια διάταξη το έκανε για άλλους λόγους. Δεν έγινε ποτέ κάτι ουσιαστικό. Από μια άποψη καλύτερα γιατί δεν έχει ανάγκη νταβατζή ο πολιτισμός από κανένα κράτος – μπαμπά. Αλλά η κοινωνία πρέπει να καταλάβει ότι ορισμένες μορφές τέχνης δεν γίνονται τζάμπα. Μπορώ εγώ μαζί με έναν άλλο να παίζουμε θαυμάσια στο θέατρο με ένα χαμηλό εισιτήριο να έρχεται ο κόσμος να μας βλέπει, αλλά αν θέλουμε να βλέπουμε αρχαίο δράμα, να υπάρχει στη χώρα μας η μελέτη και η παρουσίαση πχ του Σαίξπηρ, πολυπρόσωπων ή πειραματικών έργων που δεν θα φέρουν μεγάλα εισιτήρια, αυτά τα πράγματα δεν γίνονται χωρίς την βοήθεια της κοινωνίας. Είναι αδύνατο. Αν δεν θέλει η κοινωνία, κακό του κεφαλιού της.
-Και πολιτικά πώς σχολιάζετε την σημερινή πραγματικότητα;
-Δεν νομίζω ότι κανείς διατηρεί ελπίδες πως το παλιό πολιτικό σύστημα θα αναγεννηθεί από τις στάχτες του. Είναι κάτι που το λέω εδώ και πολλά χρόνια. Απλώς το καινούριο δεν φαίνεται να έχει έρθει ακόμα …
Στην παγκόσμια πολιτική και πολύ έντονα στην ελληνική υπάρχει η τάση οι πολιτικές δυνάμεις που νοιάζονται για την επαγγελματική τους επιβίωση να σκορπίζουν γύρω τους την καταστροφή της κοινωνίας και αυτό που αναζητάται παγκόσμια είναι να επινοήσει κανείς ξανά την πολιτική. Με την έννοια ότι είναι ένα εργαλείο στο πλαίσιο της δημοκρατίας που φροντίζει για τα συμφέροντα των πολιτών. Αυτό μένει να επινοηθεί ξανά, αλλά δεν είναι εύκολο.
Σκηνοθετεί ο Βασίλης Νικολαΐδης. Τη μετάφραση έχει κάνει ο Δημήτρη Δημητριάδη. Τα σκηνικά και τα κοστούμια της παράστασης υπογράφει ο Νίκος Σαριδάκης, τη μουσική ο Νίκος Ξανθούλης, τις χορογραφίες η Αγγελική Στελλάτου και τους φωτισμούς η Ελευθερία Ντεκώ. Τους ρόλους ερμηνεύουν οι ηθοποιοί: Πέμυ Ζούνη, Αντώνης Καφετζόπουλος, Νίκος Αρβανίτης, Αντώνης Καρυστινός, Νίκη Παλληκαράκη, Γιάννης Κοτσαρίνης, Γιώργος Τσαπόγας, Ευγενία Μαραγκού, Εύα Κάρτσακλα.
Μπορείτε να δείτε την «Ελένη» του Ευριπίδη που ανεβάζουν το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καλαμάτας σε συνεργασία με το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Αγρινίου απόψε στις Συκιές (Ανοιχτό Θέατρο Δήμου Συκεών Μάνος Κατράκης – Μερκούρεια), στις 25/8 στη Βέροια, στις 26/8 στις Σέρρες, στις 27/8 στα Γιαννιτσά και στις 28/8 στη Θεσσαλονίκη (Θέατρο Δάσους).
