">
Συνέντευξη στη ΛΕΜΟΝΙΑ ΒΑΣΒΑΝΗ
Ένα έργο σταθμός στην παγκόσμια λογοτεχνία είναι ο "Πέερ Γκυντ" του Ίψεν που θα παρουσιάσει το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Έργο πολυπρόσωπο, δύσκολο από πολλές πλευρές για να ανεβεί στη σκηνή. Αυτό το εγχείρημα έχει κληθεί να φέρει εις πέρας ο σκηνοθέτης Γιάννης Μαργαρίτης. Ο ίδιος επέλεξε να δώσει το κεντρικό ρόλο σε τέσσερις ηθοποιούς διαφορετικής ηλικίας που θα ερμηνεύσουν αυτό το ταξίδι του Πέερ Γκυντ που ξεκινά στα 20 του χρόνια και φτάνει μέχρι τα 70 του. Η επιλογή αυτή έγινε γιατί όπως μας είπε ο σκηνοθέτης με αυτό τον τρόπο ο ήρωας αποδομείται και η ιστορία του «παραπέμπει περισσότερο στις περιπέτειες και τις δοκιμασίες μιας κοινωνικής ομάδας ή μιας συλλογικότητας ή ενός κατακερματισμένου εγώ».
-Ο Πέερ Γκυντ είναι ένα έργο που δεν παρουσιάζεται συχνά. Tο ΚΘΒΕ το ανεβάζει για πρώτη φορά. Είναι μεγάλη η ευθύνη; Πώς το δουλέψατε;
-Δεν ανεβαίνει συχνά γιατί είναι ένα δύσκολο και επικό έργο που ζητάει παραστάσεις που θα μπορέσουν να δώσουν λύσεις σε πολλά ζητήματα που θέτει: ερμηνείας, υποκριτικών επιλογών, σκηνικής πραγμάτωσης της φαντασίας και του ονείρου, και φυσικά φιλοσοφικής προσέγγισης.
Από τη στιγμή που δεν γίνεται μια διασκευή του έργου, ο Πέερ Γκυντ μπορεί να ανεβεί μόνο από μεγάλα θέατρα που μπορούν να στηρίξουν ένα τόσο δύσκολο εγχείρημα.
Φανταστείτε ότι στο ανέβασμα που θα κάνουμε παίζουν 27 ηθοποιοί και πολλές φορές έχουν διπλούς ρόλους. Άρα μιλάμε για 50 ρόλους και ένα έργο πολύ μεγάλης διάρκειας το οποίο όμως εμείς το έχουμε περιορίσει χρονικά, μιας και ο κόσμος δεν αντέχει σήμερα παραστάσεις 4- 5 ωρών.
-Πόση θα είναι η διάρκεια;
-Τρεις ώρες παρά ένα τέταρτο μαζί με το διάλειμμα.
-Στη διανομή υπάρχουν τέσσερις ηθοποιοί που θα ερμηνεύσουν το ρόλο του Πέερ Γκυντ. Γιατί;
-Ο Πέερ Γκυντ είναι ένας ρόλος που ξεκινά από τα 20 χρόνια και φτάνει μέχρι τα 70. Επέλεξα να έχω τέσσερις ηθοποιούς σε τέσσερις διαφορετικές ηλικίες γιατί νομίζω ότι προσεγγίζοντας τα διαφορετικά στάδια και τις διαφορετικές ηλικίες του ήρωα με τέσσερις ηθοποιούς, παρόλο που προσπαθούμε να εντοπίσουμε τα κοινά χαρακτηριστικά που θα δώσουν το στίγμα της συνέχειας και τον ενιαίο πυρήνα στον χαρακτήρα, την ίδια στιγμή αποδομείται ο κεντρικός ήρωας (έχοντας τέσσερις ηθοποιούς), και παραπέμπει περισσότερο στις περιπέτειες και τις δοκιμασίες μιας κοινωνικής ομάδας ή μιας συλλογικότητας αν θέλετε ή ενός κατακερματισμένου εγώ. Όλο αυτό βοηθούσε να δούμε με διαφορετικό τρόπο και την έρευνα για την ηθική του ατόμου και ορίων της ελευθερίας του.
-Αυτό φαίνεται και στους υπόλοιπους ρόλους;
-Ναι βέβαια. Αυτό που θα θέλαμε να δείξουμε είναι το μυητικό ταξίδι που κάνει κανείς στη διάρκεια της ζωής. Και το ταξίδι αυτό δεν αποτελεί προνόμιο ή υποχρέωση ενός ατόμου αλλά μιας ομάδας, μιας κοινωνίας ολόκληρης. Η φιλοσοφία του έργου μάς οδηγεί στο να δούμε κατά πόσο το πέρασμα από τη ζωή είναι ένα ταξίδι μυητικό προς την «σοφία» και την «αυτογνωσία».
-Ο Πέερ Γκυντ το καταφέρνει ;
-Αυτό δεν νομίζω ότι είμαι εγώ που πρέπει να το απαντήσω, αλλά παρακολουθώντας κανείς την παράσταση θα δώσει τη δική του απάντηση στο κατά πόσο ο Πέερ Γκυντ το έχει καταφέρει το τέλος της πορείας αυτής ή όχι.
-Σε όλο το ταξίδι μπλέκεται η πραγματικότητα με τη φαντασία και το μύθο;
-Ναι, σαφώς. Το πέρασμα από την πραγματικότητα στη φαντασία και στο όνειρο και στην επιστροφή στην πραγματικότητα είναι ένα άλλο θέμα πολύ σημαντικό και του έργου και της παράστασης. Εμείς στο ανέβασμά μας εσκεμμένα αυτούς τους δύο χώρους, της φαντασίας και της πραγματικότητας, δεν τους διαχωρίζουμε πολύ. Ο ένας εισχωρεί στον άλλο και αυτό γιατί θα μπορούσε κανείς να αντιμετωπίσει το έργο αυτό του Ίψεν ως ένα βαθύ ερώτημα στο κατά πόσο ο κόσμος της φαντασίας και του ονείρου αποτελεί έναν απολύτως διαφορετικό χώρο ή συνυπάρχει και μπορεί να συμβαδίσει με το χώρο της πραγματικότητας.
Στη σκηνή προσπαθούμε να αποκαλύψουμε τους θεατρικούς μηχανισμούς παραγωγής και πραγμάτωσης της φαντασίας. Με αυτό τον τρόπο η παράσταση μας έχει αποκτήσει έναν «μπρεχτικό» χαρακτήρα. Χρησιμοποιούμε το θέατρο της αφηγηματικότητας γιατί πιστεύουμε ότι αποκαλύπτοντας την ίδια τη μορφολογία του παραμυθιού τη θέτουμε στην υπηρεσία του βαθύτερου μέρους της ψυχής.
-Είναι ένα έργο της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Στον Έλληνα τι έχει να πει;
-Το ίδιο το έργο αποτελεί σχεδόν ένα μύθο. Αναρωτιέται κανείς αν ο σύγχρονος θεατής έχει ανάγκη από αυτή τη συνεχή και περιπετειώδη παράθεση δοκιμασιών που οδηγούν τον ήρωα από την αθωότητα στην αντιμετώπιση ηθικών κανόνων, στο ξεπέρασμά τους, στη συνάντηση με το κακό, μέχρι την τελική ωρίμανση και την επιλογή.
Εγώ θα έλεγα πως το εσωτερικό ταξίδι στη διάρκεια της ζωής, η προετοιμασία για το επέκεινα μαζί με την προσπάθεια ανακάλυψης του εσώτερου εαυτού - αυτό είναι και ένα μότο της παράστασης, αν είμαι ο εαυτός μου και κατά πόσο είμαι ο εαυτός μου - αυτά τα ερωτήματα αποτελούν διαχρονική ανάγκη του ανθρώπου. Και είναι η ανάγκη που οδηγεί τον Πέερ Γκυντ σε αυτή τη μυητική πορεία.
Το έργο είναι ένα πολύ μεγάλο ποίημα ένα κείμενο οικουμενικό, που περιέχει μέσα του πολλούς μύθους, ένα έργο αρχαϊκό αλλά και απελπιστικά σύγχρονο. Σε αυτά τα αριστουργήματα της λογοτεχνίας ο σημερινός θεατής, όχι απλώς μπορεί να ακουμπήσει και να κάνει μια άλλου τύπου πορεία ο ίδιος παρακολουθώντας τα στο θέατρο, αλλά του είναι απολύτως απαραίτητα και αποτελούν και ένα απαραίτητο γιατροσόφι της ψυχής του.
Ο «Πέερ Γκυντ» του Ίψεν θα ανεβεί από τις 15 Νοεμβρίου στο Θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Πληροφορίες στο τηλ 2315-200200.
