*Της Λεμονιάς Βασβάνη | Από την έντυπη έκδοση "Τύπος Θεσσαλονίκης"
Από την ζωή και το όραμα του Ρήγα Βελεστινλή – Φεραίου είναι εμπνευσμένα τα 34 έργα Ελλήνων και Σέρβων καλλιτεχνών που συμμετέχουν στην έκθεση «Artists' Books _ Ρήγας Βελεστινλής (Φεραίος): Μια Προσταγή Μεγάλη» που από σήμερα θα φιλοξενηθεί στο Δημοτικό Σχολείο Λιβαδίου του Δ. Θέρμης (Ν.Θεσσαλονίκης).
Η εκδήλωση εντάσσεται στους εορτασμούς των 100 χρόνων από την ίδρυση του τοπικού Πολιτιστικού Συλλόγου, με την υποστήριξη του Δήμου Θέρμης, της τοπικής Κοινότητας Λιβαδίου και του Πολιτιστικού Συλλόγου Λιβαδιωτών.
Η ιδέα για να γίνει μια έκθεση αφιερωμένη στον Ρήγα Φεραίο ανήκει στον επιμελητή Θανάση Ράπτη. Ο εικαστικός είχε επισκεφθεί πρόσφατα την Σερβία για μια ατομική του έκθεση. Βλέποντας τον πύργο Νεμπόισα εντυπωσιάστηκε από το μνημείο. Όπως μας εξήγησε: «Είναι κάτι το εντυπωσιακό. Βρίσκεται στις όχθες του Σάββα ποταμού, στο Βελιγράδι, και ήταν τόπος φυλάκισης, μαρτυρίου και θανάτωσης του Ρήγα από τους Οθωμανούς. Εκεί υπάρχει μόνιμη έκθεση για Ρήγα Φεραίο. Μιλώντας με φίλους μου καλλιτέχνες στη Σερβία διαπίστωσα ότι γνωρίζουν το έργο του. Σκέφτηκα λοιπόν να γίνει μια έκθεση για την ζωή, το έργο και τα οράματά του και με μια μορφή όπως τα Artist’s Books, ορμώμενος από την Χάρτα του Ρήγα. Η τελευταία τυπώθηκε το1797 σε 1220 αντίτυπα στο τυπογραφείο του J. Nitsch, σε δώδεκα φύλλα διαστάσεων περ. 70x50 εκ., με χαράκτη τον Franz Müller. Από αυτά σήμερα σώζονται 38 αντίτυπα στην Ελλάδα και 19 στον υπόλοιπο κόσμο, σε μεγάλες βιβλιοθήκες ή ιδιωτικές συλλογές.
Η Χάρτα καταλαμβάνει σημαντικό ρόλο στο σύνολο του εκπαιδευτικού και επαναστατικού έργου του μεγάλου εθνεγέρτη και αποτελεί το κορυφαίο επίτευγμα της λόγιας ελληνικής χαρτογραφίας του 17ου-18ου αι. Έχει μεγάλη καλλιτεχνική αξία, καθώς η ποιότητα του περιεχομένου είναι απαράμιλλη και η ίδια η εκτύπωση υψηλότατου επιπέδου. Δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε ότι η Χάρτα αποτελεί ένα από τα πρώτα δείγματα artist' book στη Νοτιανατολική Ευρώπη. Και αποτέλεσε μια προσπάθεια αφύπνισης όχι μόνο του ελληνικού λαού αλλά και άλλων βαλκανικών λαών. Γι’ αυτό εξάλλου και λίγο μετά την κυκλοφορία της, οι Τούρκοι σε συνεργασία με τους Αυστριακούς συνέλαβαν τον Ρήγα Φεραίο».
Μιλώντας για τα έργα που έφτιαξαν οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν είπε πως «είναι σε ένα μόνο αντίτυπο. Κάποια λειτουργούν και ως γλυπτά και κάποια ως κανονικά βιβλία, άλλοι χρησιμοποιούν χειροποίητο χαρτί, άλλοι μέταλλα, μερικοί τρισδιάστατα έργα. Κάθε δημιουργός παρουσιάζει με μοναδικό τρόπο αυτό που αποκόμισε μελετώντας το έργο και τα οράματα του Ρήγα».
Η πρόσκληση για τους καλλιτέχνες έγινε με αφορμή την συμπλήρωση 225+1 χρόνων από τη θανάτωση του Ρήγα Βελεστινλή – Φεραίου.
Η πρώτη παρουσίαση έγινε στον Πύργο Νεμπόισα, έπειτα στο Ισλαχανέ, στη Θεσσαλονίκη, τον περασμένο Μάρτιο (στο πλαίσιο της οποίας και διοργανώθηκαν δύο εργαστήρια κατασκευής Artists' Books, όπου συμμετείχαν μαθητές Λυκείου και καλλιτέχνες. Οι δύο ομαδικές εργασίες παρουσιάζονται μαζί με τα υπόλοιπα έργα στην έκθεση).
Μέχρι πριν από λίγες μέρες παρουσιάστηκε στο Βυζαντινό Πύργο της Γαλάτιστας, τώρα σειρά έχει το Δημοτικό Σχολείο Λιβαδίου του Δ. Θέρμης, και από 3-30/9/2025 θα φιλοξενηθεί στο Ζινζιρλή Τζαμί στις Σέρρες (σημ. εγκαίνια την Τετάρτη 3/9. Σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών και με την υποστήριξη του τμήματος Πολιτισμού του Δήμου Σερρών).
Επιμέλεια: Θανάσης Ράπτης, Φωτογράφος & Sofya Yechina, Ζωγράφος.
Συμμετέχουν: Γιάννης Αναστασίου, Στεφανία Πατρικίου, Θανάσης Ράπτης, Γιώργος Πάλλης, Γιάννης Σταμενίτης, Ευθύμης Μουρατίδης, Γιάννης Χολογγούνης, Αργύρης Λιαπόπουλος, Βασίλης Καρκατσέλης, Νίκος Τερζής, Γεωργία Γρηγοριάδου, Θοδωρής Λάλος, Ζέφη Αθανασοπούλου, Ράνια Φραγκουλίδου, Ελεάννα Μπάρμπα, Βανέσσα Τουζλούκωφ, Έλενα Χατζηαθανασίου, Κριστιάνα Ηλιοπούλου, Σύνθια Γεροθανασίου, Γιάννης Μονογυός, Vana Urosevic, Zoran Todovic, Sofya Yechina, Goran Despotovski, Selman Trtovac, Sara Tanaskovic, Djordje Stanojevic, Bozidar Plazinic, Djordje Odanovic, Nikola Radosavljevic, Daniela Fulgosi, Gabrijela Bulatovic, Vessna Perunovich, Gordana Olujic, Boban Dosic, Gordana Kaljalovic-Odanovic, Nena Skoko Snezana.Παραγωγή: κολεκτίβα αρτίστικα 'κούκος'.
Με την υποστήριξη της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.
