Η πρώτη παρατήρηση που έχει να κάνει κανείς για το βιβλίο του κ. Παπαδερού είναι ότι ο όγκος του είναι εντυπωσιακός (σσ. 656), ωστόσο ο συγγραφέας έχει ξεπεράσει την παλιά ρήση "μέγα βιβλίο, μέγα κακόν" με τον γλαφυρό λόγο του. Το έργο αυτό δηλώνει την πορεία μιας ζωής με αποφασιστικότητα, τόλμη και δημιουργία. Τα αποτελέσματα είναι απτά και συγκεκριμένα, κάτι δηλ. που λείπει σ' αυτόν τον τόπο, όπου αφθονούν δυστυχώς τα μεγάλα λόγια. Γι' αυτό τον λόγο με την παρούσα βιβλιοκρισία μου επιθυμώ να εκφράσω στον συγγραφέα όχι απλώς τα συγχαρητήρια μου, αλλά ως ένα σημείο και τον θαυμασμό μου.
Εκείνο που διαπιστώνω είναι ότι παρά τα κατά καιρούς προβλήματα ο κ. Παπαδερός διατηρούσε πάντα μια ισχυρή αισιοδοξία και μια εμμονή στο στόχο. Το γεγονός αυτό τον κρατούσε σε ετοιμότητα και έτσι ξεπερνούσε τα όποια εμπόδια. Με εντυπωσιάζει επίσης η άγρυπνη και ιστορική συνείδηση του συγγραφέα. Αυτή του υπαγόρευε το καθήκον να συγκεντρώσει το πολύτιμο υλικό που μας παρουσιάζει τώρα (επιστολές, φωτογραφίες, έγγραφα). Έτσι κι εμείς παρακολουθούμε την προσωπική τραχεία οδό που τελικά έβγαλε την ομαλότητα.
Στο βιβλίο αυτό παρακολουθούμε βασικά την αρμονική και δημιουργική συνεργασία του Επισκόπου Κισσάμου και Σελίνου Ειρηναίου με τον συγγραφέα, νεαρό τότε φοιτητή και αργότερα επιστήμονα. Αποτέλεσμα της συνεργασίας αυτής στάθηκε η ίδρυση της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης, ενός Ιδρύματος δηλ. που κυρίως με γερμανικά χρηματικά κεφάλαια κατέληξε να γίνει το κέντρο διεθνών συνεδρίων με θέματα της ζέουσας επικαιρότητας, θρησκευτικά, επιστημονικά και άλλα.
Ο Μακαριστός Επίσκοπος Ειρηναίος, ο παππούς της Κρήτης, υπήρξε βέβαια μια μεγάλη προσωπικότητα με πολλή σεμνότητα, αλλά και ανειρήνευτη αγωνία για το λαό μας. Μακάρι η Εκκλησία μας να αναδεικνύει τέτοιους άνδρες συχνά.
Ο κ. Παπαδερός στάθηκε τυχερός, γιατί εγκαίρως ο Επίσκοπος Ειρηναίος αντιλήφθηκε τις αρετές του και με την καθοδήγηση του αξιοποιήθηκαν οι αρετές αυτές.
Ωστόσο στο βιβλίο τούτο συναντάμε και πλήθος άλλες δυνατές προσωπικότητες κυρίως Γερμανών, αλλά και Αγγλων και άλλων Ιδιαίτερα ο συγγραφέας μνημονεύει τον καθηγητή Muller που τον συμπαραστάθηκε πολύ. Σε κάποια όμως φάση συναντάται ακόμη και ο παγκοσμίου κύρους καθηγητής φιλόσοφος και παιδαγωγός Edward Spranger. Μνημονεύονται επίσης και κάποιοι Έλληνες καθηγητές, όπως οι αείμνηστοι Λούβαρις, Σιώτης, Κακριδής κ.ά. Η πορεία, βλέπετε, είναι μακρά.
Κλείνω με τις θερμές ευχαριστίες μου στον συγγραφέα κ. Αλέξανδρο Παπαδερό.
Ι. Α. Νικολαΐδης