Της Λεμονιάς Βασβάνη
Ο δικαστής Ιβάν Ιλίτς, αρρωσταίνει βαριά. Από την στιγμή αυτή και μετά η ζωή του αλλάζει. Επιτυχίες, ανούσιες συναναστροφές, εξουσία, κύρος και χρήμα στέκουν αδύναμα μπροστά στο τέλος…
Ο «Θάνατος του Ιβάν Ίλιτς», το έργο του Λέο Τολστόι, παίζεται για 7η χρονιά και θα το δούμε για ακόμη μια φορά στη Θεσσαλονίκη στο Θέατρο Αυλαία στις 27 και 28 Σεπτεμβρίου σε θεατρική διασκευή και σκηνοθεσία της Κωνσταντίνας Νικολαΐδη (Οι 12 ένορκοι, Εκτός ύλης). Ο Γιώργος Γαλίτης και ο Θανάσης Κουρλαμπάς ενσαρκώνουν και τους 18 ρόλους της νουβέλας.
Ποιοι είναι άραγε οι λόγοι που η συγκεκριμένη παράσταση αγαπήθηκε από το κοινό; Ο κ. Γαλίτη εξήγησε σε τηλεφωνική μας συνομιλία: «Είναι πολλά που τους κεντρίζουν το ενδιαφέρον και την βλέπουν και την ξαναβλέπουν, ενώ προτείνουν και σε φίλους τους να έρθουν. Μια παράσταση πρέπει να ακουμπά στην ψυχή ανθρώπων, να τους μιλά για δικά τους πράγματα. Οι θεατές να ταυτίζονται με το θέμα ή με τον τρόπο που τους παρουσιάζεται. Επίσης βλέπουν επί σκηνής γοητευτικό θεατρικό παιχνίδι. Σπάνια συμβαίνει να έχεις ένα συμπαίκτη που να σε καταλαβαίνει 100%. Οι ηθοποιοί είναι συνήθως ανταγωνιστικά όντα. Εδώ η συναδελφικότητα και η θεατρική επικοινωνία είναι στο 100%. Είμαι τυχερός που είμαι με τον Θανάση Κουρλαμπά στη σκηνή. Ο κόσμος βλέπει δύο ανθρώπους που δίνονται σε αυτό που κάνουν. Πρέπει να αγαπάμε αυτό που κάνουμε και να δινόμαστε σε ένα συνάδερφο, έναν σύντροφο, στον φίλο κλπ».
Το μοίρασμα των 18 ρόλων ήταν τεχνικά δύσκολο, όπως μας είπε: «Πρέπει να είσαι συγκεντρωμένος να ακολουθείς το ρυθμό του έργου. Το κείμενο είναι πολύπλοκο και έπειτα η εναλλαγή των ρόλων γίνεται χωρίς τη βοήθεια κοστουμιών και μακιγιάζ, οπότε πρέπει εμείς με την ερμηνεία μας να τους κάνουμε αναγνωρίσιμους στο κοινό. Και να γίνει ο θεατής ο τρίτος συμπαίκτης. Να παίξει με το μυαλό του. Αυτό στην αρχή μας δυσκόλεψε. Έπρεπε να παίξουμε με όσο πιο απλά μέσα γίνεται. Πχ το σκηνικό μας είναι μια καρέκλα. Αυτή γίνεται από το κρεβάτι του Ίλιτς, μέχρι η δικαστική του έδρα, ένα τρένο, ένα σαλόνι αλλά και το φέρετρό του».
«Λέμε μια ιστορία και θέλουμε να την ακούσετε»
Κατά τον κ. Γαλίτη έργα όπως αυτά «πρέπει να αποδίδονται με τρόπο ελλειπτικό. Έχουμε ένα μεστό κείμενο, ουσιαστικό και ολοκληρωμένο. Εμείς πιάσαμε τη ρίζα του θεάτρου. Λέμε νια ιστορία. Και θέλουμε να την ακούσετε. Και πρέπει να έχει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον ώστε τα στοιχεία που λείπουν να μην λείψουν. Ούτε το θέαμα, ούτε πολλά σκηνικά. Σκεφτείτε πως ο Ντάριο Φο έβγαινε μόνος του και έκανε αυτό το πράγμα. Ως ένας μεγάλος παραμυθάς. Ένας παντόμιμος. Είναι ένα είδος θεάτρου φτωχό που ίσως στον θεατή βγαίνει πιο πλούσιο».
Το συγκεκριμένο έργο βασίστηκε σε ένα πραγματικό γεγονός: στην αρρώστια και στον θάνατο του δικαστή Ιβάν Ιλίτς Μετσνίκοφ, όπως τα διηγήθηκε στον ίδιο τον Τολστόι η μητέρα του αποθανόντος.
Γιατί όμως ο θάνατος είναι κάτι που μας φοβίζει; «Φοβόμαστε αυτό που είναι άγνωστο για εμάς. Φιλοσοφία και θρησκείες προσπαθούν να το εξωραΐσουν ή να το εξηγήσουν, όμως άνθρωπος ξέρει πως θάνατος είναι οριστικός. Ερχόμαστε προς το τίποτα πάμε προς το τίποτα. Η παράστασή μας όμως έχει περισσότερο να κάνει με έναν άνθρωπο που βλέπει πώς έζησε τη ζωή του, επειδή βλέπει τον θάνατο. Σκέφτεται λοιπόν αν άξιζε να ζήσει. Αυτό κατά τη γνώμη μου είναι και το μεγάλο μάθημα της παράστασης για τους θεατές. Φεύγοντας θα πάρουν αυτό το ερώτημα: ζούμε τη ζωή όπως πρέπει ή περνά άσκοπα ο καιρός και αναλαμβάνουμε ένα ρόλο που μας βολεύει και τελικά αυτό δεν μας γεμίζει. Έχουμε φίλους που είναι δίπλα μας ή απλά για το συμφέρον; Κάνουμε οικογένεια για κοινωνικούς ρόλους ή γιατί έχουμε περίσσευμα αγάπης; Πολλά πραγματεύεται το έργο. Είναι μια φιλοσοφική νουβέλα που διδάσκεται και σε πανεπιστήμια. Ξεκινά από ένα λόγο και αυτός γίνεται πιο μεγάλος και ουσιαστικός για να γίνει ένα σπουδαίο έργο τέχνης».
Σχετικά με την συνύπαρξη κωμικού και δραματικού στοιχείου δήλωσε πως «το κείμενο ξεκινά με σατιρικό τρόπο. Από την ημέρα της κηδείας του Ίλιτς που αμέσως όλοι ψάχνουν ποιος θα πάρει τη θέση του, μέχρι τα μέσα της παράστασης έχουμε να κάνουμε με μια κωμωδία. Όμως στη συνέχεια όλα σκοτεινιάζουν. Ο ήρωας κλείνεται στον εαυτό του όσο πλησιάζει προς το θάνατο και τελικά ο μόνος που τον νοιάζεται και του μιλάει με αγάπη είναι ένας δούλος».
Ρωτήσαμε τον κ. Γαλίτη τι είναι εκείνο που αγαπάει περισσότερο στο θέατρο και μας εξήγησε πως ξεχωρίζει «τους ταλαντούχους ανθρώπους, από τα πιο εμπορικά θεάματα μέχρι τα πιο πειραματικά. Αρκεί να υπάρχει εντιμότητα. Δεν μου αρέσει να πάρει κάποιος ένα κείμενο και να του αλλάξει πχ τα φώτα. Θα πρέπει να του δίνει πνοή, και να μπορέσει να ολοκληρωθεί στη σκηνή δίχως να χρειαστεί να καταφύγει ο δημιουργός σε ευκολίες. Το βλέπουμε αυτό στα κλασσικά κείμενα να συμβαίνει, όμως ευτυχώς αντέχουν. Γενικώς μου αρέσει η καθαρότητα, η επιμονή και η μανία να αγαπάς και να ασχολείσαι με αυτό που πρέπει να είναι το θέατρο. Γιατί πέρα από εκπαιδευτικό και παιδευτικό νόημα, είναι και ζωή».
Το χειμώνα θα συνεχίσει στην πρωτεύουσα για 11η χρονιά την παράσταση «Τα ραδίκια ανάποδα» όπου ερμηνεύει επί σκηνής 13 επικήδειους, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να έρθει με αυτή την παραγωγή και στην πόλη μας. Επίσης θα σκηνοθετήσει τον «Caveman» με ερμηνευτή τον Σωτήρη Καλυβάτση στο Θέατρο Αθηνών.
Δημιουργική ομάδα
Μετάφραση από τα ρωσικά: Παύλος Στεφάνου, Θεατρική διασκευή/Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνα Νικολαΐδη, Σκηνικά/Κοστούμια: Νίκος Κασαπάκης, Πρωτότυπη μουσική: Γιάννης Οικονόμου, Κίνηση: Χριστίνα Φωτεινάκη, Φωτισμοί: Μανώλης Μπράτσης, Creative Agency: GRIDFOX
Επικοινωνία: Άντζυ Νομικού, Παραγωγή: A PRIORI www.a-priori.gr.
Παίζουν: Θανάσης Κουρλαμπάς & Γιώργος Γαλίτης. Η θεατρική διασκευή κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΕΥΡΑΣΙΑ και θα πωλείται στο ταμείο του θεάτρου Αυλαία.
Πρόγραμμα παραστάσεων: Σάββατο 27 Σεπτεμβρίου στις 21:30 & Κυριακή 28 Σεπτεμβρίου στις 18:00 & 20:30 Διάρκεια παράστασης: 90’ (χωρίς διάλειμμα).
Εισιτήρια: Α Ζώνη: 18€, Β Ζώνη: 16€. Προπώληση: More.com και στο ταμείο του Θεάτρου Αυλαία. Μέρος των εσόδων της παράστασης διατίθεται στο φιλανθρωπικό ίδρυμα «Δεσμός».
