*Της Λεμονιάς Βασβάνη | Από την έντυπη έκδοση "Τύπος Θεσσαλονίκης"
Τον αγαπήσαμε ως τον απλό άνθρωπο που προσπαθεί να τα βγάλει πέρα μέσα στις συνεχείς δυσκολίες και αναποδιές που συναντάει στη ζωή του. Ο Θανάσης Βέγγος για πολλούς από εμάς είναι μια φιγούρα συνδεδεμένη με το ελληνικό σινεμά.
«Είναι ο πρώτος ηθοποιός που “γεννήθηκε στον κινηματογράφο”, σε μια εποχή που οι ηθοποιοί μεταπηδούσαν εκεί από το θέατρο», αναφέρει στο «ΤypposThes» ο Σπύρος Δερβενιώτης που μαζί με τον Θανάση Πέτρου συνυπογράφουν το νέο graphic novel με τίτλο «ΘΒ - Η γαλέρα της ζωής μου» που θα παρουσιαστεί στην πόλη μας την Κυριακή 2 Νοεμβρίου στις 18:00, στον Ολύμπιον στην αίθουσα Πράσινο Δωμάτιο, στο πλαίσιο του 66ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.
Στις σελίδες του βιβλίου ο αναγνώστης θα δει πτυχές της ζωής του ηθοποιού, από την Μακρόνησο, την γνωριμία με τον Κούνδουρο, τις εμπορικές επιτυχίες αλλά και τα επιχειρηματικά λάθη.
«Ο Βέγγος ήταν αναπόσπαστο κομμάτι του ελληνικού λαού: πείνασε μαζί του, βασανίστηκε μαζί του, αδικήθηκε μαζί του», συμπλήρωσε ο κ. Δερβενιώτης.
-Τι θυμάστε από τον Θανάση Βέγγο και τις ταινίες του;
Θ.Π.: Την αεικίνητη μορφή του, τις απίστευτες εκφράσεις που έπαιρνε το πρόσωπό του και όλον αυτό τον σωματικό κόπο που κατέβαλε διαρκώς στις ταινίες του.
Σ.Δ.: Toν Βέγγο δεν είχα την τύχη να τον γνωρίσω προσωπικά (και κρίνοντας από διηγήσεις των γύρω μου, πρέπει να είμαι μια μοναχική εξαίρεση). Αλλά οι ταινίες του ήταν αξεδιάλυτο μέρος της καθημερινής ζωής εκείνων των δεκαετιών-είναι σα να ήταν πάντα εκεί, πάντα μέσα στο οικογενειακό σαλόνι τις Κυριακές μέσα από την τηλεόραση, πάντα ένα βολικό καταφύγιο δύο ωρών στον συνοικιακό κινηματογράφο, μια φιγούρα γνώριμη και άμεσα αγαπητή, σε κάθε καρέ κάθε μίας από τις αμέτρητες ταινίες του που ξέρουμε πλέον απ’ έξω.
-Πώς γεννήθηκε η ιδέα για το βιβλίο;
Θ.Π.: Ήταν μια πρόταση του εκδότη Λεωκράτη Ανεμοδουρά (εκδόσεις Μικρός Ήρως) προς τον Σπύρο Δερβενιώτη η οποία γεννήθηκε από την επιθυμία του ίδιου να μάθει περισσότερα για τον Θανάση Βέγγο. Πολύ σύντομα ο Λεωκράτης μου πρότεινε να αναλάβω το σχεδιαστικό κομμάτι, κάτι που δέχτηκα με χαρά.
Σ.Δ.: Η ιδέα για μια κόμικς βιογραφία του Βέγγου, ανήκει στον εκδότη Λεωκράτη Ανεμοδουρά. Είχε την περιέργεια να μάθει για τη ζωή του Βέγγου, και επειδή είναι εκδότης κόμικς, εύλογα σκέφτηκε αυτό να γίνει στο μέσο του κόμικ. Η ιδέα μου άρεσε, γιατί ακουμπάει σε όλα μου τα ενδιαφέροντα: τη λειτουργία του χιούμορ, τον κινηματογράφο, την νεότερη ελληνική ιστορία.
-Στο βιβλίο ο δημιουργός συνομιλεί με τον αγαπημένο ηθοποιό για να αποτυπώσει τη μορφή του. Πώς προσεγγίσατε την φιγούρα του; Είδατε ξανά ταινίες του;
Θ.Π.: Η δική μου συνύπαρξη ως σχεδιαστή με τον Βέγγο στις σελίδες του κόμικς ήταν ένα αφηγηματικό όχημα που πρότεινε ο Δερβενιώτης, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη αμεσότητα στην αφήγηση. Στην αρχή αυτό με ξένισε, αλλά τελικά, νομίζω πως λειτούργησε αποτελεσματικά στο βιβλίο.
Εννοείται πως είδα ξανά πολλές ταινίες του Βέγγου, γιατί πλέον έπρεπε να τις προσεγγίσω με τελείως διαφορετική ματιά και με άλλο σκοπό. Δεν τις έβλεπα απλώς ως θεατής, έπρεπε να δώσω σχεδιαστική υπόσταση στον χάρτινο Βέγγο.
Σ.Δ.: Για την όσο γίνεται πιο πλήρη αποτύπωση της ζωής του Βέγγου, δουλέψαμε σε τρία επίπεδα. Ανάγνωση της βιβλιογραφίας γύρω από αυτόν (που είναι δυσανάλογα μικρή), προσωπικές συνεντεύξεις με συγγενικά του πρόσωπα και παλιούς συνεργάτες, και φυσικά «φρεσκάρισμα» της φιλμογραφίας του, ώστε να «κάτσει» μέσα μας μια επικαιροποιημένη εντύπωση του είδους του κινηματογράφου που φτιάχτηκε από τον Βέγγο, και έσβησε μαζί του.
-Η έκδοση έχει ήδη μεγάλη απήχηση. Γιατί θεωρείτε πως ο κόσμος αγαπούσε τον Θανάση Βέγγο;
Θ.Π.: Ναι, όπως φάνηκε το κόμικς έκανε αμέσως αίσθηση, μια και η πρώτη έκδοση εξαντλήθηκε μέσα σε λίγες ημέρες. Νομίζω πως ο Βέγγος ενσάρκωνε τον καλό, απλό άνθρωπο που προσπαθεί να τα βγάλει πέρα μέσα στις συνεχείς δυσκολίες και αναποδιές που συναντάει στη ζωή του. Η ειλικρίνεια και η αμεσότητά του Βέγγου συγκινούσε και εξακολουθεί να συγκινεί.
Σ.Δ.: Γιατί ταυτιζόταν. Είτε με αυτό που ήταν ο Βέγγος, είτε με αυτό που θα θέλανε να μοιάσουνε στον Βέγγο: την ανυστερόβουλη, καλοκάγαθη ψυχή του. Η ταύτιση έρχεται από το ότι ο Βέγγος ήταν αναπόσπαστο κομμάτι του ελληνικού λαού: πείνασε μαζί του, βασανίστηκε μαζί του, αδικήθηκε μαζί του.
-Ποια η αγαπημένη σας ταινία του;
Θ.Π.: Πολλές, αλλά με μια γρήγορη σκέψη ξεχωρίζω τον «Φανερό πράκτορα 000», τον «Παπατρέχα», «Το τυχερό παντελόνι».
Σ.Δ.: Ο πρώτος «φαλακρός πράκτωρ». Για δύο λόγους. Επειδή το είδαμε όλη η οικογένεια (τρείς γεννεές) μαζί σε θερινό σινεμά, και επειδή ήμασταν ακριβώς στην ηλικία (και την εποχή) που τα χιουμοριστικά γκαγκς της ταινίας λειτουργούσαν στο μέγιστο. Το τρίλεπτο γέλιο μας στη σκηνή που «βαράει στο γάμο του καραγκιόζη» και βγαίνει όντως ένας καραγκιόζης, μου μένει ακόμα αλησμόνητο.
-Στις σελίδες του graphic novel πέρα από τον καλλιτέχνη γίνεται αναφορά και στον άνθρωπο, στις δυσκολίες της ζωής του, στην… γαλέρα της ζωής του. Γι’ αυτό επιλέξατε αυτό τον τίτλο;
Θ.Π.: Η ζωή του Βέγγου κάθε άλλο παρά εύκολη ήταν. Τίποτα δεν του χαρίστηκε. Το να μπει στον χώρο του κινηματογράφου, να γίνει ηθοποιός, να γίνει αποδεκτός από το σινάφι των ηθοποιών, να γίνει αγαπητός από το κοινό, να στήσει τη δική του εταιρεία παραγωγής όλα ήταν δύσκολα. Άλλωστε, ο ίδιος ο Βέγγος έκανε αυτή τη φοβερή δήλωση ότι στη γαλέρα της ζωής του τράβηξε πολύ κουπί.
Σ.Δ.: Ο τίτλος ήταν το πιο δύσκολο κομμάτι της όλης διαδικασίας. Έπρεπε να αποφύγουμε τα χιλιοπαιγμένα κλισέ, «ο καλός μας άνθρωπος» και τέτοια, θέλαμε να αποφύγουμε και τα στεγνά περιγραφικά, «Θανάσης Βέγγος-η ζωή του», και έπρεπε να βρούμε κάτι που να συνοψίζει το «αφήγημα» που προκύπτει από την εξιστόρηση της ζωής του. Όχι τυχαία, ο τίτλος ήταν η τελευταία καλλιτεχνική απόφαση που πάρθηκε κατά τη συγγραφή του σεναρίου. Το ότι ήταν μια φράση που ειπώθηκε από τον ίδιο, ήταν και αναπόφευκτο, και ταιριαστό.
-Παράλληλα το βιβλίο αποτελεί και μια αποτύπωση του ελληνικού σινεμά. Πώς αναβιώνει μέσα από την ιστορία που αφηγείστε;
Θ.Π.: Χωρίς να είμαι κάποιος που έχει εξειδικευμένες γνώσεις σχετικά με τον ελληνικό κινηματογράφο, νομίζω πως ο Βέγγος είναι από τους λίγους Έλληνες ηθοποιούς που μέσα από την πορεία της καριέρας τους διακρίνουμε όλη την πορεία του κινηματογράφου στην Ελλάδα. Ο Βέγγος πρωταγωνιστεί στις δεκαετίες του 1950-60 όταν βασιλεύει η πιο λαϊκή μορφή του κινηματογράφου, τη δεκαετία του 1970 βραβεύεται για τις ταινίες του Κατσουρίδη οι οποίες έχουν και πολιτικό πρόσημο και τέλος τη δεκαετία του 1990 βλέπουμε μια άλλη, διαφορετική πτυχή του ηθοποιού μέσα από τις ταινίες του Βούλγαρη και του Αγγελόπουλου.
Σ.Δ.: Η ιστορία του Βέγγου εφάπτεται με την ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου-για την ακρίβεια, είναι ο πρώτος ηθοποιός που «γεννήθηκε στον κινηματογράφο», σε μια εποχή που οι ηθοποιοί μεταπηδούσαν εκεί από το θέατρο. Χάρη σ’ αυτή τη συνθήκη, μαζί με την ταραχώδη ζωή του Βέγγου, παρακολουθούμε και την ταραχώδη ζωή του ελληνικού κινηματογράφου, από τον λαϊκό κινηματογράφο, στον στρατευμένο, στις βιντεοταινίες αλλά και στον «κινηματογράφο των δημιουργών», και ο Βέγγος ήταν σε όλα παρών.
*Μαζί με τις ομιλίες, θα προβληθεί και ένα αφιερωματικό video με αποσπάσματα από ταινίες του Θανάση Βέγγου σε συμπαραγωγή της Finos Film και της Παπανδρέου Εκμετάλλευση Ταινιών.
