*Της Λεμονιάς Βασβάνη | Από την έντυπη έκδοση "Τύπος Θεσσαλονίκης"
Η νεαρή Αμερικανίδα ακτιβίστρια Ρέιτσελ Κόρι το 2003, στον απόηχο της δεύτερης Ιντιφάντα, ταξίδεψε στην Παλαιστίνη για να λειτουργήσει ως ανθρώπινη ασπίδα και να προστατεύσει τη ζωή και τα σπίτια απλών πολιτών. Στις 16 Μαρτίου του 2003, δολοφονήθηκε από μια Ισραηλινή μπουλντόζα, ενώ διαδήλωνε εμποδίζοντας την κατεδάφιση παλαιστινιακής κατοικίας στη Ράφα. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Ισραήλ, ο θάνατος της Ρέιτσελ ήταν ατύχημα.
Βασισμένη στα ημερολόγια και στις επιστολές της είναι ο παράσταση «Πάντοτε ζήλευα τα αποδημητικά πουλιά» σε σκηνοθεσία Παναγιώτη Γκιζώτη, που παίζεται στη Θεσσαλονίκη και το Θέατρο Τ έως τις 16 Δεκεμβρίου, κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21:30.
«Η Ρέιτσελ θέλει να αποδημήσει για να δει με ποιον τρόπο μπορεί να συνεισφέρει ώστε να γίνει αυτός κόσμος λίγο πιο υποφερτός», ανέφερε η ηθοποιός Αγγελίνα Τερσενίδου μιλώντας στο «ΤyposThes». Παράλληλα σχολίασε πως η ανθρωπότητα πρέπει να αντισταθεί στην κανονικοποίηση της αδικίας και της παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
-Το θέμα της παράστασης είναι επίκαιρο με δεδομένο τα όσα συμβαίνουν τα τελευταία χρόνια στη Μέση Ανατολή. Πόσο αυτό κάνει το ανέβασμα πιο απαιτητικό;
-Το θέατρο, όταν επιχειρεί να αφουγκραστεί τον κόσμο, οφείλει να σκύβει με προσοχή πάνω σε ό,τι αφηγείται∙ είτε πρόκειται για ένα διαχρονικό μύθο είτε για ένα σύγχρονο τραύμα. Με την παράσταση «Πάντοτε ζήλευα τα αποδημητικά πουλιά» νιώσαμε εξαρχής ότι έχουμε μεγάλη ευθύνη, απέναντι στο υλικό που έχουμε συγκεντρώσει και τις ιστορίες των ανθρώπων, που βιώνουν μια εμπόλεμη πραγματικότητα και συνήθως κρύβονται πίσω από αριθμούς. Ωστόσο, αυτό που είναι πιο απαιτητικό και έχουμε μεγαλύτερη ευθύνη ως ανθρωπότητα είναι να αντισταθούμε στην κανονικοποίηση της αδικίας και της παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
-Τα αποδημητικά πουλιά μεταναστεύουν για να ζήσουν μια καλύτερη ζωή τον χειμώνα. Πώς η ηρωίδα επιχειρεί να έχει ένα καλύτερο μέλλον; Και πώς αντιδρά όταν συναντάει εμπόδια;
-Υπάρχει στη ζωή της μια θεμελιώδης ανάγκη να γνωρίσει τον κόσμο. Ασχολιόταν από μικρή με ζητήματα αντιπολεμικά και ήθελε να συνδεθεί με τους ανθρώπους, οι οποίοι επηρεάζονται από την εξωτερική πολιτική της χώρας της. Θέλει να αποδημήσει, όχι για να βρει πιο ευνοϊκές θερμοκρασίες και τόπους, όπως τα αποδημητικά πουλιά, αλλά για να δει με ποιον τρόπο μπορεί να συνεισφέρει ώστε να γίνει αυτός κόσμος λίγο πιο υποφερτός. Υπάρχουν στιγμές που φτάνει σε αδιέξοδο και δεν μπορεί να καταλάβει τους εξουσιαστικούς μηχανισμούς, αλλά σε κάθε εμπόδιο προσπαθεί να μη μένει αδρανής και να δουλεύει περισσότερο.
-Η Ρέιτσελ Κόρι επιχειρεί να βοηθήσει όμως στην πορεία χάνει μέχρι και τη ζωή της. Πώς περιγράφεται στο ημερολόγιό της αυτή η μάχη που έδινε;
-Έχουμε επιλέξει κείμενα στα οποία περιγράφεται μια διπλή πάλη: απέναντι στην αδικία που βλέπει γύρω της και απέναντι στην εσωτερική της πάλη. Αυτό διακρίνεται και στο ποίημα που μας χάρισε ο ηθοποιός και ποιητής Γιώργος Χιώτης και έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της παράστασης μας. Περιγράφονται με λεπτομέρειες το περιβάλλον και οι ακτιβιστικές δράσεις, δίνεται φωνή στους ανθρώπους, που προσπαθούν να διαφυλάξουν την αξιοπρέπειά τους και γίνεται εμφανής η συνεχής επιμονή να υπερασπιστούν την δικαιοσύνη και την ανθρωπιά. Με κάθε τίμημα, στην περίπτωση της Ρέιτσελ. Ωστόσο, με την παρουσία τους εκεί, οι ακτιβιστές αισθάνονται ότι είναι ανεπαρκείς μπροστά στο μέγεθος της ανθρώπινης τραγωδίας που παρακολουθούν. Ακόμα και το γεγονός ότι βρίσκονται εκεί δεν τους επιτρέπει να βιώσουν την καθημερινότητα των Παλαιστίνιων. Έχουν «δυτικά» προνόμια, ωστόσο υπάρχει η επίγνωση του κινδύνου.
-Πώς θα περιγράφατε την Ρέιτσελ; Πώς την προσεγγίσατε;
-«Τώρα ξέρω ποιος νοιάζεται. Το ξέρω, είτε πεθάνω στις 11:15 το πρωί είτε πεθάνω στα 97 μου - ξέρω. Και ξέρω ότι αυτός που νοιάζεται είμαι εγώ. Αυτή είναι η δουλειά μου.»
Η Ρέιτσελ Κόρι, δεν ήθελε να φανεί «σούπερ ήρωας», γι’ αυτό η ιστορία της αγγίζει τόσο βαθιά. Βασιστήκαμε στα κείμενά της γιατί ήταν μια κοπέλα με θάρρος, αλλά ταυτόχρονα είναι εμφανής η πάλη της με τον φόβο και την αβεβαιότητα. Δεν προσπαθεί να κρύψει ότι φοβάται, αναγνωρίζει ότι αυτό είναι ο αμυντικός της μηχανισμός στη συνθήκη που την περιβάλει. Είναι ανθρώπινη. Και παρά τον φόβο της επιλέγει να μη στρέψει το βλέμμα της άλλου. Προσεγγίσαμε τα κείμενά της, λιτά. Αναδείξαμε έναν χαρακτήρα που δεν είχε καμία πρόθεση να γίνει σύμβολο. Ήταν, όμως, ένας άνθρωπος που δεν άντεχε την αδράνεια μπροστά στην αδικία.
-Παρά το ότι ξέρουμε πως οι πόλεμοι έχουν τεράστιες απώλειες ανθρώπινες και υλικές, βλέπουμε γύρω μας συχνά συρράξεις. Γιατί η ιστορία επαναλαμβάνεται;
-Φαίνεται πως η ιστορική μνήμη δεν αρκεί για να ανατρέψει την επιθυμία ισχύος. Κάθε πόλεμος αφήνει πίσω του πληγές που τρέφουν νέες φιλοδοξίες, φόβους και μίση, προετοιμάζοντας έμμεσα το έδαφος για την επόμενη σύγκρουση. Κι έτσι μπαίνουμε σε έναν αέναο κύκλο μισαλλοδοξίας. Σίγουρα η απάντηση δεν είναι μόνο μια, ούτε είμαι ειδήμων, καταβάλω όμως μια προσπάθεια να κατανοήσω τη λειτουργία του κόσμου που έχουμε δομήσει.
Χρήσιμα
Παραστάσεις: 24 Νοεμβρίου έως 16 Δεκεμβρίου 2025, κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21:30
Διάρκεια: 80 λεπτά. Τιμές εισιτηρίων: 12€ Κανονικό, 10€ Φοιτητών & ΑμεΑ, 8€ ανέργων & ατέλειες. Προπώληση εισιτηρίων: more.com. Πληροφορίες / Κρατήσεις: 2310 854 333.
