*Της Λεμονιάς Βασβάνη | Από την έντυπη έκδοση "Τύπος Θεσσαλονίκης"
Η τέχνη δίνει ελπίδα στους ογκολογικούς ασθενείς, και στους συνοδούς τους, στη Μονάδα Ημερήσιας Νοσηλείας «Ν. Κούρκουλος» Α.Ν.Θ. «Θεαγένειου» στη Θεσσαλονίκη.
Στις εβδομαδιαίες συναντήσεις που γίνονται στο πρόγραμμα «Hop(e) Art» έρχονται σε επαφή με καλλιτεχνικά κινήματα της ρωσικής πρωτοπορίας, όπως ο κυβοφουτουρισμός και ο φουτουρισμός, μέσα από παραδείγματα που ενθαρρύνουν την παρατήρηση, τη συζήτηση και τη δημιουργική προσέγγιση, παρατηρώντας έργα της Συλλογής Κωστάκη που ανήκει στο MOMus – Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης.
Παράλληλα, φωτογραφικά έργα από τις συλλογές του MOMus – Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης τους δίνουν την δυνατότητα να κάνουν μια περιήγηση στην Ελλάδα μέσα από το βλέμμα του φωτογράφου Fred Boissonnas, να κάνουν συζητήσεις για τη μνήμη, το τοπίο και την αφήγηση.
Μπορούν επίσης να μάθουν για έργα της Άλεξ Μυλωνά και την σύγχρονη γλυπτική. Όπως και να ενημερωθούν για έργα των συλλογών του MOMus – Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, οι οποίες συγκροτήθηκαν κυρίως μέσα από δωρεές σημαντικών προσωπικοτήτων του κόσμου της τέχνης, όπως ο Αλέξανδρος Ιόλας, ο Αλέξανδρος και η Δωροθέα Ξύδη, ο Γιώργος Απέργης και άλλοι.
Τα pop-up εργαστήρια τέχνης ξεκίνησαν τον Μάϊο του 2025 και θα συνεχιστούν μέχρι και τον Ιούνιο του 2026.
Το πρόγραμμα αποτελεί σύμπραξη του MOMus με την Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου και το Θεαγένειο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης και υποστηρίζεται από το Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση.
Σε εβδομαδιαία βάση, επιμελήτριες εκπαίδευσης του MOMus επισκέπτονται το χώρο της Μονάδας, «μεταφέροντας» ένα έργο τέχνης από τις συλλογές του MOMus και δημιουργώντας συνθήκες συνάντησης, διαλόγου και δημιουργικής εμπειρίας μέσα στον χώρο της αναμονής.
Εξηγώντας στο «ΤyposThes» τον τρόπο λειτουργίας των εργαστηρίων η Μαρία Κοκορότσκου, Επιμελήτρια Εκπαίδευσης, Προϊσταμένη στο τμήμα Έρευνας και Εκπαίδευσης του MOMus ανέφερε ότι: «Η προσέγγιση γίνεται επιτόπου, στο χώρο όπου βρίσκονται οι ασθενείς και οι συνοδοί τους: το έργο παρουσιάζεται, παρατηρείται, συζητιέται και στη συνέχεια λειτουργεί ως ερέθισμα για προσωπική δημιουργία. Με υλικά όπως πλαστελίνη, ξυλομπογιές, χαρτιά και άλλα απλά μέσα, οι συμμετέχοντες/ουσες καλούνται —όσοι το επιθυμούν— να δημιουργήσουν το δικό τους έργο: άλλοτε μια αφηρημένη τρισδιάστατη σύνθεση, άλλοτε δίνοντας έναν τίτλο, άλλοτε κάνοντας μια χρωματική παρέμβαση».
Στο τέλος γίνεται η συμπλήρωση ερωτηματολογίων. Μέχρι σήμερα έχουν συγκεντρωθεί 180 συμπληρωμένα ερωτηματολόγια από ασθενείς, συνοδούς/φροντιστές, ενώ ο συνολικός αριθμός των ατόμων που έχουν προσεγγιστεί εκτιμάται κοντά στους 200.
Συχνά σε αυτά μεταφέρεται η εμπειρία των συμμετεχόντων. Μεταξύ άλλων αναφέρουν την δυνατότητα αποφόρτισης από αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα, την ανάγκη ψυχικής αποσυμπίεσης, την αντιμετώπιση άγχους και στενοχώριας, αλλά και τη σημασία της ύπαρξης μιας δημιουργικής δραστηριότητας σε ένα προστατευμένο περιβάλλον ειδικά για τους ασθενείς.
«Η τέχνη είναι μια ευχάριστη διέξοδος»
Η κυρία Ειρήνη έμαθε για το πρόγραμμα από ένα ενημερωτικό φυλλάδιο την περίοδο που πήγαινε στο «Κούρκουλος» για θεραπείες. «Μόλις το είδα μου άρεσε η ιδέα. Η εμπειρία ήταν εξαιρετική. Επειδή οι ασθενείς που έχουμε καρκίνο είμαστε απομονωμένοι όσο διαρκούν οι θεραπείες μας, καθώς ο οργανισμός μας είναι ευάλωτος σε ασθένειες, δεν συνεχίζουμε τις δραστηριότητες που κάναμε πριν. Μέσα από το πρόγραμμα αυτό υπάρχει μια διέξοδος για να έρθουμε σε επαφή με την τέχνη και να εκφράσουμε πολύ ασυνείδητα όσα έχουμε μέσα μας. Η τέχνη βοηθάει τον άνθρωπο, πόσο μάλλον στις δύσκολες στιγμές. Μέσα από το «Hop(e) Art» υπάρχει μια ευχάριστη διέξοδος», είπε σε τηλεφωνική μας συνομιλία.
Η ίδια είχε και παλιότερα επαφή με τις τέχνες. Ήταν μέλος ερασιτεχνικής θεατρικής ομάδας και είχε παρακολουθήσει και μαθήματα ζωγραφικής σε εργαστήρι του δήμου Θεσσαλονίκης. «Έμαθα να κάνω έργα με λάδι, σε ακουαρέλα κλπ. Μου αρέσει η ζωγραφική και να βλέπω παραστάσεις. Θεωρώ πως το πρόγραμμα αυτό αποτελεί μια καινοτόμα ιδέα. Δεν συνηθίζεται να βλέπεις παρόμοιες δράσεις σε τέτοιους χώρους. Όταν κάνεις τα εργαστήρια αυτά το μυαλό λίγο φεύγει από το πρόβλημα. Και όσοι τα παρακολουθούν αισθάνονται πως δεν είναι μόνο ασθενείς και ότι μπορούν να ασχοληθούν και με ευχάριστα πράγματα».
«Τα εργαστήρια ήταν μια όαση και είχαν κάτι το θεραπευτικό»
Η κυρία Γιώτα πήγε μια Τετάρτη στην συνάντηση που υπήρχε για τα εργαστήρια. «Τότε έκανα χημειοθεραπείες και συμμετείχα σε όλες σχεδόν τις δράσεις. Ήταν μια όαση. Κάτι το θεραπευτικό. Ξεχνιέσαι από τα προβλήματα και από την ασθένεια μέσα από τα μαθήματα. Από το λύκειο μου άρεσε η ζωγραφική και είχα κάνει και μαθήματα, οπότε είχα μια εμπειρία. Το να επιστρέφω σε μια δραστηριότητα που σχετίζεται με τις τέχνες ήταν κάτι το ευχάριστο. Και επειδή είμαι και νηπιαγωγός μου άρεσε και η δράση που είχαμε με την πλαστελίνη όπου έπρεπε να φτιάξουμε ένα μικρό ανθρώπινο σώμα».
Ευαγγελία Δροσάκη:
«Η ολιστική φροντίδα βασικό κομμάτι της σύγχρονης ογκολογικής προσέγγισης»
Ρωτήσαμε την Ευαγγελία Δροσάκη MSc Νοσηλεύτρια Προϊστάμενη στη Μονάδα Ημερήσιας Νοσηλείας «Ν. Κούρκουλος» Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο για την σημασία του προγράμματος.
«Όταν μου ανακοινώθηκε ότι το πρόγραμμα θα ξεκινήσει από την ομάδα του MOMus, το βρήκα ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Μας ενημέρωσαν αναλυτικά για το HOPE ART και για το πώς βοηθά ουσιαστικά τους ασθενείς, αξιοποιώντας την τέχνη ως μέσο ψυχολογικής ενδυνάμωσης και έκφρασης.
Η αλήθεια είναι ότι ξεκινήσαμε αρκετά διστακτικά, καθώς δεν γνωρίζαμε ποια θα ήταν η απήχηση του προγράμματος στους ασθενείς μας. Ωστόσο, ήδη από την πρώτη ημέρα, τα αποτελέσματα της εφαρμογής του ήταν ιδιαίτερα θετικά. Οι ασθενείς το αγκάλιασαν με μεγάλη χαρά, περιμένουν την ομάδα του MOMus και συχνά με ρωτούν πότε θα έρθουν ξανά.
Θα έλεγα ότι το πρόγραμμα συμβάλλει σημαντικά στη δημιουργία ενός πιο ανθρώπινου και υποστηρικτικού περιβάλλοντος μέσα στη Μονάδα Ημερήσιας Νοσηλείας και λειτουργεί συμπληρωματικά στην ιατρονοσηλευτική φροντίδα, προάγοντας την ολιστική αντιμετώπιση του ασθενούς. Μετά από οκτώ μήνες εφαρμογής του προγράμματος, παρατηρούμε ότι μέσα από τη συμμετοχή τους οι ασθενείς έχουν την ευκαιρία να αποσπάσουν την προσοχή τους από τη νόσο και τη θεραπευτική διαδικασία, να μειώσουν το άγχος και τον φόβο τους και να εκφράσουν συναισθήματα που συχνά είναι δύσκολο να λεκτικοποιηθούν», σημείωσε στο TyposThes.
Πώς βοηθά τους ασθενείς; «Η προσέγγιση στους καρκινοπαθείς σήμερα είναι ουσιαστικά διαφορετική σε σχέση με το παρελθόν. Δεν εστιάζουμε μόνο στην θεραπεία της νόσου, αλλά στον άνθρωπο συνολικά λαμβάνοντας υπόψη τις ψυχολογικές, κοινωνικές και συναισθηματικές του ανάγκες. Η ολιστική φροντίδα αποτελεί βασικό κομμάτι της σύγχρονης ογκολογικής προσέγγισης. Στο πλαίσιο αυτό, εργαλεία όπως το πρόγραμμα HOPE ART χρησιμοποιούνται ως συμπληρωματικές παρεμβάσεις, συμβάλλοντας στην μείωση του άγχους, του φόβου και της ψυχικής επιβάρυνσης των ασθενών.
Το Θεαγένειο φιλοξενεί και συμμετέχει σε ποικίλες δράσεις πέρα από την καθιερωμένη ιατρική φροντίδα, με στόχο την ψυχοκοινωνική υποστήριξη των ασθενών. Δράσεις που τρέχουν, είτε έχουν υλοποιηθεί είναι το Art Break, με χώρους τέχνης και προβολές και το Beauty Art, ένα πρόγραμμα ενημέρωσης και πρακτικών συμβουλών περιποίησης δέρματος και μακιγιάζ για τους ασθενείς μας, με στόχο την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και της ευεξίας».
Σημείωση: Τις φωτογραφίες παραχώρησε η Μαρία Κοκορότσκου
