*Της Λεμονιάς Βασβάνη | Από την έντυπη έκδοση "Τύπος Θεσσαλονίκης"
Σε έναν κόσμο που είναι άδικος και η φτώχεια κυριαρχεί, ένας νεαρός άντρας, επιστρέφει στη χώρα του θεωρώντας πως θα μπορούσε ν' αλλάξει τον κόσμο. Θα τα καταφέρει;
Το νέο έργο «Αυτός που ήθελε να αλλάξει τον κόσμο» που παίζεται στο Θέατρο Αυλαία (Τσιμισκή 136), είναι εμπνευσμένο από τους στίχους του Νίκου Γκάτσου, και μας παρουσιάζει την ιστορία ενός νέου που τόλμησε να ονειρευτεί έναν δικαιότερο κόσμο, αλλά βρέθηκε αντιμέτωπος με τη σκληρότητά του.
«Θελήσαμε να αναζητήσουμε τι σημαίνει σήμερα αντίσταση, συλλογικότητα και ευθύνη», δήλωσε στον «ΤyposThes» ο σκηνοθέτης της παράστασης Χάρης Θώμος που πριν ένα χρόνο είχε ανεβάσει την βραβευμένη εντός και εκτός συνόρων «Πετριχώρα».
Ο ίδιος σχολίασε πως «Πολλές φορές οι άνθρωποι δεν φοβούνται μόνο την καταπίεση· φοβούνται και την ελευθερία που απαιτεί ευθύνη».
Μιλώντας για τον Νίκο Γκάτσο σχολίασε πως στο έργο του «Καταφέρνει να μιλά για μεγάλα ζητήματα με τρόπο άμεσο και συγκινητικό, χωρίς διδακτισμό».
Τέλος ερωτηθείς για το αν στις μέρες μας μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο είπε πως αυτό είναι εφικτό και συμπλήρωσε: Το σημαντικό είναι να μη μένουμε αδρανείς. Να κινητοποιούμαστε, να συμμετέχουμε, να παίρνουμε θέση και να διεκδικούμε μια πορεία που υπηρετεί τις ανάγκες των πολλών και όχι τα συμφέροντα των λίγων. Η αλλαγή δεν έρχεται πάντα θεαματικά· πολλές φορές χτίζεται μέσα από μικρές καθημερινές πράξεις που, όταν ενώνονται, αποκτούν μεγάλη δύναμη».
-Πώς γεννήθηκε η ιδέα για την παράσταση;
-Η ιδέα γεννήθηκε από μια βαθιά ανάγκη να μιλήσουμε για τον άνθρωπο που αρνείται να συμβιβαστεί με τον κόσμο όπως τον βρήκε. Για εκείνον που, ακόμη κι όταν όλα δείχνουν μάταια, συνεχίζει να ονειρεύεται μια πιο δίκαιη πραγματικότητα και αποφασίζει να δράσει. Αφορμή στάθηκε το ποιητικό σύμπαν του Νίκος Γκάτσου όπου οι στίχοι του περιγράφουν τον ήρωα που κουβαλά μέσα του την ελπίδα, τη σύγκρουση, την τόλμη και την αέναη προσπάθεια για αλλαγή. Ταυτόχρονα, η παράσταση τροφοδοτείται και από τη σημερινή πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα· από την εποχή όπου κυριαρχεί ο φόβος, η ιδιώτευση και η λογική του «κοίτα τη δουλειά σου». Μέσα σε αυτό το τοπίο, θελήσαμε να αναζητήσουμε τι σημαίνει σήμερα αντίσταση, συλλογικότητα και ευθύνη.
-Τι ξεχωρίζετε στο έργο του Γκάτσου;
-Ξεχωρίζω τη σπάνια ικανότητα του Νίκου Γκάτσου να ενώνει το ποιητικό με το λαϊκό, το ονειρικό με το βαθιά πολιτικό, το απλό με το ουσιαστικό. Στο έργο του υπάρχει μουσικότητα, εικόνα, μνήμη, αλλά και μια οξυδέρκεια απέναντι στον άνθρωπο και την κοινωνία. Καταφέρνει να μιλά για μεγάλα ζητήματα με τρόπο άμεσο και συγκινητικό, χωρίς διδακτισμό. Χωρίς να κυριολεκτούμε πάντα, καταφέρνουμε και κάνουμε την ιστορία προσιτή αλλά παράλληλα αγγίζουμε τα νοήματα του φόβου και της ευθύνης. Αυτό που με αγγίζει ιδιαίτερα είναι πως μέσα στους στίχους του συνυπάρχουν η τρυφερότητα και η αγωνία, η ελπίδα και η επίγνωση της ήττας, στοιχεία που παραμένουν απολύτως ζωντανά και σήμερα.
-Πόσο απαιτητικό ήταν το όλο εγχείρημα;
-Ήταν ένα πολύ απαιτητικό εγχείρημα, γιατί ζητούσε από όλους τους συντελεστές να λειτουργήσουν ταυτόχρονα σε πολλά επίπεδα. Η παράσταση βασίζεται στην κίνηση, στον λόγο, στο τραγούδι, στον ρυθμό και σε μια έντονη σκηνική αισθητική που έπρεπε να υπηρετούν το ίδιο όραμα. Αυτό σημαίνει μεγάλη σωματική και πνευματική συγκέντρωση, πειθαρχία, αλλά και διαρκή διάθεση για έρευνα μέσα στις πρόβες.
Παράλληλα, όταν δουλεύεις με μια ομάδα ανθρώπων που ο καθένας κουβαλά το δικό του πρόγραμμα και τις δικές του υποχρεώσεις, χρειάζεται επιμονή και αμοιβαία γενναιοδωρία για να κρατηθεί ζωντανή η κοινή πορεία. Τελικά, όμως, αυτή η δυσκολία είναι και η ομορφιά του θεάτρου: πολλοί άνθρωποι ενώνουν τις δυνάμεις τους για να γεννηθεί κάτι κοινό.
-Στο έργο ο κεντρικός ήρωας επιστρέφει στη χώρα του πιστεύοντας ότι θα μπορούσε ν’ αλλάξει τον κόσμο. Τι εμπόδια θα συναντήσει; Πώς θα τον επηρεάσουν;
-Το βασικότερο εμπόδιο που θα συναντήσει είναι ο φόβος. Ο φόβος ενός λαού που έχει μάθει να ζει κάτω από την πίεση της επίγειας εξουσίας, να σωπαίνει, να προσαρμόζεται και να δυσπιστεί απέναντι σε κάθε προοπτική αλλαγής. Πολλές φορές οι άνθρωποι δεν φοβούνται μόνο την καταπίεση· φοβούνται και την ελευθερία που απαιτεί ευθύνη.
Απέναντί του θα βρεθεί και ο φόβος της ίδιας της εξουσίας, που τρέμει μήπως χάσει τα προνόμια και τη θέση της. Όταν κάποιος αμφισβητεί ένα άδικο σύστημα, εκείνο αντιδρά. Έτσι ο ήρωας θα βρεθεί ανάμεσα σε δύο μέτωπα: στην αδράνεια των πολλών και στην επιθετικότητα των ισχυρών. Αυτό θα τον δοκιμάσει βαθιά, αλλά ταυτόχρονα θα αποκαλύψει το πραγματικό μέγεθος της πίστης του.
-Στις μέρες μας μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο;
-Φυσικά και μπορούμε. Ο κόσμος αλλάζει διαρκώς, είτε το θέλουμε είτε όχι· είναι ένας ζωντανός οργανισμός που μετακινείται συνεχώς μέσα από συγκρούσεις, ανάγκες, ιδέες και αποφάσεις. Το ερώτημα δεν είναι αν θα αλλάξει, αλλά προς ποια κατεύθυνση θα αλλάξει.
Γι’ αυτό το σημαντικό είναι να μη μένουμε αδρανείς. Να κινητοποιούμαστε, να συμμετέχουμε, να παίρνουμε θέση και να διεκδικούμε μια πορεία που υπηρετεί τις ανάγκες των πολλών και όχι τα συμφέροντα των λίγων. Η αλλαγή δεν έρχεται πάντα θεαματικά· πολλές φορές χτίζεται μέσα από μικρές καθημερινές πράξεις που, όταν ενώνονται, αποκτούν μεγάλη δύναμη.
-Και σε αυτή την δουλειά σας, όπως και στην «Πετριχώρα» χρησιμοποιείτε στοιχεία χορού. Πώς εντάσσεται στην παράσταση και πώς λειτουργεί αυτό το κομμάτι;
-Η κίνηση και τα στοιχεία χορού αποτελούν οργανικό μέρος της δουλειάς μας, γιατί προσωπικά με ενδιαφέρει πολύ να αφηγούμαι και μέσα από τα σώματα, να δημιουργώ εικόνες που μιλούν πριν ακόμη ακουστεί ο λόγος. Πιστεύω πως το εικαστικό και σωματικό στοιχείο μπορεί να μεγεθύνει τα νοήματα μιας παράστασης και να έρθει σε άμεση, σχεδόν ενστικτώδη επικοινωνία με τον θεατή.
Στη συγκεκριμένη παράσταση, η κίνηση δεν λειτουργεί διακοσμητικά. Γίνεται φορέας συναισθημάτων, σύγκρουσης, συλλογικότητας και μνήμης. Τα σώματα πάνω στη σκηνή μπορούν να εκφράσουν φόβο, εξέγερση, τρυφερότητα ή καταπίεση με έναν τρόπο άμεσο και αδιαμεσολάβητο. Γι’ αυτό θεωρώ πως έχουν τεράστια δύναμη επικοινωνίας και μπορούν να δώσουν ζωή στις εικόνες που γεννά το έργο.
-Παράλληλα αντλείτε έμπνευση από την λαϊκή παράδοση. Τι σημαίνει για εσάς η πολιτιστική μας κληρονομιά; Πόσο σημαντικό είναι να την αγκαλιάζουμε και να την γνωρίζουμε;
-Η πολιτιστική μας κληρονομιά είναι η βάση και η αφετηρία. Μέσα της υπάρχουν μνήμες, τρόποι έκφρασης, σύμβολα, μουσικές, αφηγήσεις και βιώματα πολλών γενεών. Είναι ένας ζωντανός πυρήνας που μας βοηθά να κατανοήσουμε ποιοι είμαστε και από πού ερχόμαστε.
Για ’μένα, το σημαντικό δεν είναι να τη βλέπουμε σαν κάτι μουσειακό ή ακίνητο, αλλά σαν μια ζωντανή πηγή έμπνευσης. Αντλούμε από εκεί στοιχεία και χτίζουμε κάτι σύγχρονο με σεβασμό και αγάπη, συνομιλώντας με το σήμερα. Όταν γνωρίζουμε και αγκαλιάζουμε την παράδοσή μας, δεν μένουμε πίσω αλλά αποκτούμε πιο γερά θεμέλια για να προχωρήσουμε μπροστά.
Χρήσιμα
Σκηνοθεσία: Χάρης Θώμος, Συγγραφή κειμένου: Αμαλία Κοντογιάννη, Παραγωγή: DOT Ensemble ΑΜΚΕ. Επί σκηνής: Ελίνα Αντωνίου, Νεφέλη Γκίκογλου, Δημήτρης Κρίκος, Αριάδνη Κώστα, Γεωργία Ποντσουκτσή, Θάνος Πουμάκης, Θανάσης Τζιντζιός, Χριστίνα Χαλκιά, Ελένη Χριστοφή.
Παίζεται 4, 5, 6, 11/, 12/5 στις 21.15. Διάρκεια: 55’.
Εισιτήρια: Κανονικό: 14€, Μειωμένο (φοιτητικό, ανέργων, ΑμεΑ, άνω των 65): 11€, Ομαδικό (8+ άτομα): 10€, Ειδικές τιμές για συλλόγους (15+ άτομα): 8€.
Προπώληση μέσω more.com και στο ταμείο του θεάτρου. Κρατήσεις στο τηλ 231 023 0013.
