Συνέντευξη στην Λεμονιά Βασβάνη
Αντίστροφη μέτρηση για την 22η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης που θα πραγματοποιηθεί από την Πέμπτη 7 μέχρι και την Κυριακή 10 Μαΐου 2026 στο Διεθνές Εκθεσιακό και Συνεδριακό Κέντρο ΔΕΘ-HELEXPO.
Στην εποχή του διαδικτύου και της ΤΝ το βιβλίο αντιστέκεται.
Ο διευθυντή του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης Έργων Λόγου (ΟΣΔΕΛ) Γιωργανδρέας Ζάννος αναφέρθηκε σε τρόπους που «μπορεί να διασφαλιστεί η αυθεντική, πρωτότυπη ανθρώπινη δημιουργία, που συγκινεί, εμπνέει, και μεταφέρει τις κοινωνικές αγωνίες και αιτήματα της εποχής μας». Είπε πως ο μόνος τρόπος για να αυξηθεί η φιλαναγνωσία στην σημερινή εποχή «είναι να εξοικειωθούν τα παιδιά στην ανάγνωση ήδη από τη νηπιακή ηλικία. Και συνεπώς κρίσιμη είναι η συμβολή των γονέων αλλά και των νηπιαγωγών - δασκάλων στα νηπιαγωγεία και στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση». Εστίασε ιδιαίτερα στην συμβολή του προγράμματος φιλαναγνωσίας ΒΙΒΛΙΟΣΚΩΛΗΚΕΣ που ανέπτυξε η βιβλιοθήκη Καλαμαριάς σε συνεργασία με τα τοπικά σχολεία και νηπιαγωγεία, και το οποίο έχει επεκταθεί πλέον και σε πολλούς άλλους δήμους της Ελλάδας.
«Ο χώρος του βιβλίο εξελίσσεται με θετικό πρόσημο» επεσήμανε από την πλευρά της η η Μιρέλλα Μπατζιανιά, υπεύθυνη του BookPoint.gr. Παράλληλα τόνισε πως «Τα αποτελέσματα της βιβλιοπαραγωγής 2025 θα ανακοινωθούν όπως έχει καθιερωθεί, στην εκδήλωση του BookPoint, στο πλαίσιο της ΔΕΒΘ». Περισσότερα στην συνέντευξη που ακολουθεί.
-Ο ΟΣΔΕΛ και το BookPoint συμμετέχουν και φέτος στη ΔΕΒΘ. Θα κάνετε μάλιστα και 2 εκδηλώσεις. Πείτε μας δυο λόγια γι αυτές.
Γ.Α.Ζ.: Συμμετέχουμε και φέτος, στο Περίπτερο 15 με μια εκδήλωση την Παρασκευή 8 Μαΐου 2026, στις 15:00, όπου θα παρουσιαστούν για πρώτη φορά «Τα στοιχεία της ελληνικής βιβλιοπαραγωγής 2025» και θα ακολουθήσει μια συζήτηση των δεδομένων αυτών, με τον κ. Αντώνη Ελευθεράκη, από το βιβλιοπωλείο Το Κεντρί και τον αρθρογράφο κ. Κυριάκο Αθανασιάδη. Αντίστοιχα, το Σάββατο 9 Μαΐου 2026, στις 13:00, θα υλοποιηθεί μια ζωντανή συζήτηση για τη σχέση της ανθρώπινης δημιουργίας και της Τεχνητής Νοημοσύνης, με θέμα «Ανθρώπινη Δημιουργία και Τεχνητή Νοημοσύνη: Σύγκρουση ή Συνύπαρξη;», με συμμετοχή ανθρώπων από τον χώρο του βιβλίου και της τεχνολογίας, όπως ο συγγραφέας κ. Κώστας Κατσουλάρης και ο εκδότης κ. Πέτρος Παπασαραντόπουλος (Εκδ. Επίκεντρο) κ.ά..
-Πόσο αισιόδοξοι μπορούμε να είμαστε για τον χώρο του βιβλίου με βάση τα δεδομένα της χρονιάς που πέρασε;
Μ.Μ.: Λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική κατάσταση στη χώρα μας, τη σταθεροποίηση της ελληνικής βιβλιοπαραγωγής άνω των 11.000 νέων τίτλων τα τελευταία χρόνια, την πλειονότητά των εκδόσεων σε έντυπη μορφή -σε πείσμα της ηλεκτρονικής εποχής που ζούμε- αλλά και τα αποτελέσματα από τις έρευνες του ΟΣΔΕΛ για τη φιλαναγνωσία, ο χώρος του βιβλίου δείχνει να εξελίσσεται με θετικό πρόσημο.
Παράλληλα πέρα από τις εκδόσεις βιβλίων, πολλοί νέοι/νέες δημιουργοί εμφανίζονται κάθε χρόνο, και αναφέρομαι σε αξιόλογους συγγραφείς, μεταφραστές/-τριες και εικονογράφους, ενώ η τεράστια ποικιλία θεματικών κατηγοριών που καλύπτει η βιβλιοπαραγωγή, προβάλλει και την ποικιλομορφία του αναγνωστικού κοινού. Για τους λόγους αυτούς, η πολιτεία οφείλει να στηρίζει το βιβλίο έμπρακτα, διευκολύνοντας την ελληνική παραγωγή του ως ένα σημαντικό μέσο πολιτισμού.
-Ποια κατά τη γνώμη σας είναι τα πιο αξιοπρόσεκτα σημεία της έρευνας για το βιβλιοπαραγωγή 2025;
Μ.Μ.: Τα αποτελέσματα της βιβλιοπαραγωγής 2025 θα ανακοινωθούν όπως έχει καθιερωθεί, στην εκδήλωση του BookPoint, στο πλαίσιο της ΔΕΒΘ. Τα αποτελέσματα αποτελούν ένα χρήσιμο εργαλείο για κάθε επαγγελματία και αναγνώστη/αναγνώστρια, αφού χαρτογραφείται απολογιστικά ολόκληρη η ελληνική βιβλιοπαραγωγή. Δημοσιεύονται πληροφορίες για τους νέους τίτλους και τις επανεκδόσεις, τις τιμές βιβλίων καθώς και την παραγωγή ανά θεματική κατηγορία, θέματα που προσφέρονται για περαιτέρω διερεύνηση από ειδικούς. Φέτος, για πρώτη φορά, μάλιστα, παρουσιάζονται με μια πιο σύγχρονη γραφιστική απεικόνιση.
-Πώς μπορεί να αυξηθεί η φιλαναγνωσία σε μια εποχή που το ίντερνετ κυριαρχεί;
Γ.Α.Ζ.: Ο μόνος τρόπος είναι να εξοικειωθούν τα παιδιά στην ανάγνωση ήδη από τη νηπιακή ηλικία. Και συνεπώς κρίσιμη είναι η συμβολή των γονέων αλλά και των νηπιαγωγών - δασκάλων στα νηπιαγωγεία και στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Η ένταξη εξωσχολικών βιβλίων στο σχολικό πρόγραμμα αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση όπως και η ανάπτυξη σχολικών βιβλιοθηκών ή η συνεργασία με τις δημοτικές και δημόσιες βιβλιοθήκες. Ιδαίτερα επιτυχημένο, και πρέπει να αποτελέσει ως πρότυπο, είναι το πρόγραμμα φιλαναγνωσίας ΒΙΒΛΙΟΣΚΩΛΗΚΕΣ που ανέπτυξε η βιβλιοθήκη Καλαμαριάς σε συνεργασία με τα τοπικά σχολεία και νηπιαγωγεία, και το οποίο έχει επεκταθεί πλέον και σε πολλούς άλλους δήμους της Ελλάδας. Είναι χαρά μας που υποστηρίζουμε αυτό το πρόγραμμα με τη δωρεάν παροχή μιας εξειδικευμένης εφαρμογής, το bookpoint.gr/bookworms, που τη χρησιμοποιούν όλοι οι μαθητές και καθηγητές που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.
-Πώς βοηθά τους επαγγελματίες του κλάδου του βιβλίου αλλά και το ευρύτερο αναγνωστικό κοινό το BookPoint;
Μ.Μ.: Το BookPoint, αποτελεί σήμερα το πιο έγκυρο και ενημερωμένο σημείο αναφοράς για όλη την ελληνική βιβλιοπαραγωγή με συγκεντρωμένες πληροφορίες για τους τίτλους όλων των εκδοτικών επιχειρήσεων. Η εγγραφή κάθε βιβλίου περιλαμβάνει αναλυτικά όλους τους συντελεστές με βιογραφικά και φωτογραφίες, όπου αυτό είναι εφικτό, ενώ περιλαμβάνει δημοσιευμένες κριτικές, βραβεία και διακρίσεις δημιουργών και έργων, για την καλύτερη δυνατή προβολή της εκδοτικής παραγωγής και την ενημέρωση βιβλιοπωλών και αναγνωστικού κοινού. Οι πλήρεις και ενημερωμένες πληροφορίες της βάσης, τροφοδοτούν καθημερινά πάνω από 100 φυσικά και ηλεκτρονικά σημεία πώλησης και διαδικτυακές πλατφόρμες πανελλαδικά. Παράλληλα, εξειδικευμένα interface με εφαρμογές και ειδικά σχεδιασμένες λειτουργίες, παρέχουν υποστήριξη στους επαγγελματίες του κλάδου.
-Κινδυνεύει η ανθρώπινη δημιουργία από την τεχνητή νοημοσύνη; Πώς μπορούν να διασφαλιστούν τα πνευματικά δικαιώματα των δημιουργών;
Γ.Α.Ζ.: H τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί τη σημαντικότερη σύγχρονη απειλή για την ανθρώπινη δημιουργία, καθώς η εκπαίδευση των γλωσσικών μοντέλων και των εφαρμογών τους βασίζεται σε εκατομμύρια ήδη υπάρχοντα έργα, κείμενα, εικόνες, μουσικές κ.ο.κ. και συνδυάζεται με τη δυνατότητα παραγωγής φαινομενικά «νέων», όχι όμως πρωτότυπων, έργων.
Εάν διασφαλισθεί ο έλεγχος της χρήσης έργων από συστήματα ΤΝ, με θεσμοθέτηση της αδειοδότησης των τεχνολογικών εταιρειών για κάθε χρήση των προστατευόμενων έργων, αλλά και η εύλογη αμοιβή των δημιουργών τότε θα μπορέσουμε να μιλήσουμε για διασφάλιση της αυθεντικής, πρωτότυπης ανθρώπινης δημιουργίας, που συγκινεί, εμπνέει, και μεταφέρει τις κοινωνικές αγωνίες και αιτήματα της εποχής μας.
