">
Πιστεύω βαθιά ότι ένας από τους λόγους που η κλασική μουσική παραμένει σε ένα σχετικά κλειστό κύκλο καλλιτεχνών και θαυμαστών, είναι επειδή τεχνητά διατηρήθηκε ένα ανέγγιχτο status ανωτερότητας, με σκοπό να ενισχύσει τον ελιτίστικο χαρακτήρα της. Εδώ και σχεδόν 5 αιώνες παίζεται αυτή η μουσική και στη δική μας εποχή έρχεται συνοδευόμενη από έναν αέρα ανωτερότητας και αυθεντίας, κανείς δε μπορεί να πει κάτι κακό για όλον αυτόν τον κύκλο.
Οι ανθρώπινες αδυναμίες έχουν αποκλειστεί, οι μεγάλοι συνθέτες αντιμετωπίζονται ως ημίθεοι και ενώ ξεκάθαρα αξίζουν τον απεριόριστο θαυμασμό όλων μας, είναι λίγο γνωστά τα γεγονότα σχετικά με τους ίδιους που θα έφερναν τη δημιουργία τους πιο κοντά στον καθημερινό άνθρωπο. Ναι, μόλις διατύπωσα τη θεωρία ότι ένα βήμα για να αγαπήσει το ευρύ κοινό την κλασική μουσική, είναι το κουτσομπολιό.
Αλλά δεν είναι τόσο απλό. Θεωρώ σημαντικό να είναι κοινή γνώση ότι επρόκειτο για τους pop καλλιτέχνες της εποχής, ότι φυσικά και βρίσκονταν σε μπλεξίματα με το νόμο, με καταχρήσεις ουσιών, με απατημένους συζύγους, με απαιτητικούς ολιγάρχες, με σκιώδεις πολιτικούς. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, είχαν και τα προσωπικά τους θέματα.
Είναι από τις πλέον ενδιαφέρουσες ιστορίες, παραδείγματος χάριν, η επική κόντρα του Herbert Von Karajan με το Sviatoslav Richter, κατά τη διάρκεια της ηχογράφησης του 1ου κονσέρτου του Tchaikovsky το 1959. Ποτέ δε βγήκε προς τα έξω σαν εξήγηση οτιδήποτε διαφορετικό, πέρα από τα εκρηκτικά ταμπεραμέντα αυτών των δύο σπουδαίων μουσικών, ταυτόχρονα όμως ακόμα αιωρείται η υπόνοια ότι κακώς οι ιθύνοντες της Deutsche Grammophon έφεραν για την ίδια ηχογράφηση το μαέστρο που ήταν μέλος του ναζιστικού κόμματος, στον οποίο είχε ιδιαίτερη αδυναμία ο Τζόζεφ Γκέμπελς και τον Ουκρανό πιανίστα που έπαιξε ως πρώτος σολίστ στην κηδεία του Στάλιν.
Ομολογώ ότι αισθάνομαι πολύ άσχημα με τον εαυτό μου που μετέφερα μια ποταπή υπόνοια για δύο μουσικούς, τη φήμη των οποίων δε θα αγγίξω ποτέ, αλλά παραδέξου κι εσύ ότι τώρα, θες να ακούσεις το συγκεκριμένο κονσέρτο.
Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει απόψε στην αίθουσα τελετών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, όπου η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης παρουσιάζει έργα των Μέντελσον και Σούμαν, με μαέστρο το Μίλτο Λογιάδη και πρώτο βιολί το Σίμο Παπάνα (δείτε πληροφορίες εδώ!). Επίσης τα έργα του Σούμαν χρησιμοποιήθηκαν σαν μέσα προπαγάνδας από το ναζιστικό καθεστώς και απαγορευόταν σε Εβραίους σολίστ να τα παίξουν. Από το άλλο στρατόπεδο, τα έργα του Μέντελσον προτείνονταν ως αντεπιχείρημα στη θεωρία ότι ο εβραϊκός πολιτισμός ήταν κατώτερος των υπολοίπων.
Τουλάχιστον μπορούμε να ελπίζουμε ότι έχουμε ξεπεράσει τέτοιες μικρότητες σαν γένος και σταθούμε απλά σε όλη αυτή την υπέροχη μουσική που μας κληροδοτήθηκε;
Γιάννης Καψάσκης
