">
Της ΛΕΜΟΝΙΑΣ ΒΑΣΒΑΝΗ
Ποια η θέση της φιλοσοφίας στη ζωή μας σήμερα; Και πώς συνδέονται τέχνη και πολιτική; Το 7ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φιλοσοφίας που θα γίνει από 7 έως 9 Μαρτίου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης με θέμα «Τέχνη και Πολιτική. Αφιέρωμα στον Αριστοτέλη» θα επιχειρήσει να ανιχνεύσει αυτή τη σχέση. Ο καθηγητής Φιλοσοφίας του Α.Π.Θ κ. Σωκράτης Δεληβογιατζής διαφωτίζει πτυχές του συνεδρίου απαντώντας στις ερωτήσεις μας.
-Τι θα περιλαμβάνει το φετινό Πανελλήνιο Συνέδριο Φιλοσοφίας; Ποια η σχέση Τέχνης και Πολιτικής;
-Σε μια εποχή απροκάλυπτης επίθεσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος, κρίσης, αλλά και αφασίας του νεο-καπιταλισμού, η επιστροφή της (πολιτικής ως) τέχνης (του ευ ζην) (και της φιλοσοφίας) μπορεί να δράσει έως επαναστατικά (με τη διπλή σημασία: επαναφορά στο αρχικό και ανατροπές). Το νεωτερικό: "όλα είναι πολιτική" θα μπορούσε να μετατονιστεί στο: "όλα είναι Verdi (Mozart)"! Ας επαν-αναλάβουμε για λογαριασμό μας την αυθεντική υπόθεση της τέχνης, που από εξαρτημένο αντανακλαστικό υπόταξης στο Μεσαίωνα έχει αποβεί σήμερα όχημα ρήξης, εγρήγορσης, θετικοτήτων... Η κεντρική εξουσία ανησυχεί και επεμβαίνει, ενώ εμείς, που την κατοικούμε, τελώντας άνευ όρων (οφείλουμε να) γρηγορούμε. Η διαλεκτική σύνθεση δεν αργεί. (Άλλωστε το μέλλον έρχεται αρκετά γρήγορα (Einstein)).
Η τεχνολογία παίρνει έτσι σήμερα εκρηκτικές διαστάσεις, σαρώνει την πολιτική και παραλύει τις σχέσεις κρυφού-φανερού, ορατού-αόρατου, που ήταν ακριβώς το άλλοθι, όχι μόνο της δημοκρατίας, αλλά και ήπιας μορφής συγκεντρωτικών πολιτευμάτων υπό το επίχρισμα της αριστοκρατίας. Σε κάθε περίπτωση, η ολοκλήρωση της ιδεολογίας περνάει μέσα από την έκθεσή της σε λόγο, ασκώντας έλεγχο σε ένα γίγνεσθαι που περισώζει τα ίχνη της, καθώς διέπεται από μιαν αρχή απόκρυψης - απόκρυψης η οποία διασφαλίζει τη βεβαιότητα του κοινωνικού όντος με τη διασκόρπιση ή το αδυνάτισμα οποιουδήποτε διαφεύγει ή αντιστέκεται στην εξουσιαστική δράση και φέρνει την κοινωνία αντιμέτωπη προς αυτό που ακόμα δεν είναι.
-Ποια η θέση της φιλοσοφίας στη ζωή μας σήμερα;
-Η φιλοσοφία είναι ένα δεινό πράγμα. Δεινότεροι όμως εμφανίζονται οι φιλόσοφοι. Τί είναι όμως η φιλοσοφία και ποιοί οι φιλόσοφοι; Η πρώτη μετέρχεται έννοιες στην απολυτότητα τόσο όσο και την ιστορικότητά τους. Οι δεύτεροι επιστρατεύουν το όλο των εσωτερικών τους δυνάμεων, για να ανοιχθούν στο φαντασιακό του ανθρώπινου, υπερβαίνοντας σε κάθε περίπτωση το κοινό μέτρο. Η φιλοσοφία ορίζεται έτσι ως θεμελιώδης γνωστική έξη και προϋποθέτει ένα καθεστώς φιλίας, έντασης και αρμοδιότητας-απόφασης. Ο Πλάτωνας μάλιστα την υπερπροσδιόριζε πολιτικά, ενώ ο Νίτσε την υποπτευόταν στη βάση μιας απαίτησης διαρκούς μεταξίωσης και την έκανε να λειτουργεί προσιδιαστικά στην τέχνη ως το κατεξοχήν απόθεμα ύπαρξης. Εδώ συναντιόμαστε με εγχειρήματα για τα οποία η ουσία της φιλοσοφίας δεν εγκλείει, ούτε αποκλείει τρόπους έκφρασης. Το καινούργιο, από την άποψη αυτή, είναι μία ανάγκη πολλαπλασιασμού των φιλοσοφικών υποκειμένων – ποικίλης μετατόνισης και αυτοανάλυσης. Ο Σωκράτης χρησιμοποιούσε ως φιλοσοφικό βήμα ταυτόχρονα την Αγορά και το στενό κύκλο των μαθητών–μυημένων, την «ομήγυριν». Η Αγορά και η παρρησία του στοχαστή προφανώς ενόχλησαν κινητοποιώντας δυσμένειες, περιοριστικότητες και αντιδιαλεκτικές αρνήσεις ψευδώνυμης έμπνευσης, με τη γνωστή για τη ζωή του κατάληξη. Το παρρησιαστικό εδώ είναι ipso facto εκτεθειμένο στο έλεος του κινδύνου μιας αρνητικής συσσωμάτωσης «κακής έριδος», που εκβάλλει σε πρακτικές αναίρεσης, εξόντωσης του «άλλου» και άσκησης υλικής βίας. Απεναντίας: η μυητική, εσωτερική σχέση με το πράγμα αφήνεται, αντισταθμιστικά, πάντα στο απυρόβλητο...
Καλούμαστε σήμερα να ξανασκεφτούμε, να ενατενίσουμε, να κοιτάξουμε στοχαστικά ένα παρόν και μια εποχή κρίσης, αφασίας, έσχατης περιπλοκότητας, που δυσχεραίνουν έως περιστέλλουν ή και ακυρώνουν κάθε δυνατότητα πρόβλεψης – μια εποχή πολιτικής της οικονομίας, έσχατης δυσμένειας, έκγονο μιας μακάριας κριτικής των ιδεολογιών, οι οποίες μετέρχονταν τη λογική της απόκρυψης ως προαγωγική «αλήθειας» στο εσωτερικό μιας «βούλησης για γνώση». Ο ειδητικός άνθρωπος, έλεγε ένας ρηξικέλευθος πολιτικός στοχαστής του προπερασμένου αιώνα, είναι αδιαίρετα ενεργητικό και παθητικό ον: η ζωικότητά του διέπει και υπαγορεύει κινήσεις βουλητικότητας και λόγου που προ(κατα)λαμβάνουν μια στάση ή μια συμπεριφορά θεμελιώδους έξης. Το καλό, το ωραίο και το αληθινό (bonum, pulchrum, verum) που λειτουργούσαν ως τα υπερβατολογικά σταθερά (καθολικά) στο Μεσαίωνα, παραδείγματος χάρη, συμφύρονται με κακότητες, ιδιοτέλειες και ευτέλειες ή μικρότητες, που υπό το όχημα του φόβου αμαυρώνουν μια εικόνα ανάτασης και «ύψους», απελευθέρωσης και κατάφασης επιβραδύνοντας ασύμμετρα, αναπάντεχα μια έλλογη πορεία ολοκλήρωσης του ανθρώπινου.
Ο Σωκράτης Δεληβογιατζής
Το πολιτικό διακύβευμα σήμερα περνάει από ποικιλώνυμες τεχνολογίες που μαλάσσουν το σώμα και το κάνουν να υποτάσσεται σε λογικές ελέγχου, περιορισμού ή τιμωρίας, όχι υπό το πρίσμα μιας θετικότητας ύπαρξης, αλλά εκκενωτικής αμηχανίας ενός δοκιμασμένου συστήματος αξιών για τον άνθρωπο. Η πολιτική μετατρέπεται έτσι σε βιοπολιτική και η δημοκρατία σε μεταδημοκρατία: έλεγχος όχι πια ασυνεχής, χασματικός-καθολικός (γενικός) και απρόσωπος αλλά συνεχής, αρρηγμάτιστος-ατομικός (ειδικός) και προσωπικός, από τη μια μεριά, αυτοαναφορά, παιχνίδια εξουσίας, ολιγαρχικότητα, από την άλλη.
Χρήσιμα
Το 7ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φιλοσοφίας θα γίνει Δευτέρα 7 (18.00. - 22.00), Τρίτη 8 (09.30 - 21.00 μ.μ.) και Τετάρτη 9 Μαρτίου 2016 (10.00 - 21.00 ) 2016 στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Κτήριο ΚΕ.Δ.Ε.Α., Αμφιθέατρο IΙΙ (υπόγειο), 3ης Σεπτεμβρίου – Πανεπιστημιούπολη . Η παρακολούθηση θα είναι ελεύθερη στο κοινό. Στους εγγεγραμμένους συνέδρους θα χορηγηθεί βεβαίωση παρακολούθησης - πιστοποίηση συμμετοχής.
Διοργανώνεται υπό την Αιγίδα του ΑΠΘ από το Εργαστήριο Φιλοσοφικής Έρευνας πάνω στο Φαντασιακό και το περιοδικό «Φιλοσοφείν», Πολιτικά Ανθρωπολογικά, των οποίων διευθυντής είναι ο καθηγητής Φιλοσοφίας του Α.Π.Θ κ. Σωκράτης Δεληβογιατζής.
