">
Μεγάλο προβληματισμό οφείλουν να προκαλέσουν τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την ετήσια έρευνα που διεξάγει ο μη κυβερνητικός οργανισμός Youthnet Hellas, σε μια προσπάθεια να αποτυπωθεί η πραγματικότητα στον τομέα της νεολαίας στην Ελλάδα. Αυτή τη στιγμή βρίσκεται ο οργανισμός βρίσκεται στο τελικό στάδιο πριν την ολοκλήρωση της έρευνάς του σχετικά με το 2012 και κάποια βασικά στοιχεία που προκύπτουν από τη δουλειά αυτή, παρουσιάζονται κατ' αποκλειστικότητα σήμερα από τον «Τ.Θ.».
Ο προβληματισμός προκύπτει κατά κύριο λόγο από το γεγονός ότι αποτυπώνεται για άλλη μια φορά το τεράστιο ποσοστό της ανεργίας που υπάρχει μεταξύ των νέων της χώρας. Συγκεκριμένα, το 46% των συμμετεχόντων στην έρευνα που είναι έως και 25 ετών, δήλωσαν πως είναι άνεργοι, γεγονός το οποίο με τη σειρά του το 74% του συνόλου των συμμετεχόντων να εκφράζει ξεκάθαρα τάσεις φυγής προς το εξωτερικό!
Η έρευνα, υλοποιείται εξ' ολοκλήρου από την εθελοντική συμμετοχή μελών και φίλων της οργάνωσης. Σε ό,τι έχει να κάνει με το 2012, η αναφορά υλοποιήθηκε σε διάστημα ενός μήνα με τη συμμετοχή 712 νέων από όλη τη χώρα. Το ερωτηματολόγιο διακινήθηκε κυρίως από την ιστοσελίδα του Youthnet Hellas και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και απαιτούσε την απάντηση σε ένα σετ 22 ερωτήσεων σε διάφορες θεματικές με βασικό σκοπό τη συλλογή πρωτογενών δεδομένων για θέματα, που σχετίζονται με τους νέους ή τους αφορούν, όπως πληροφόρηση, ανάληψη πρωτοβουλιών, ανεργία και άλλα. Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται μια καταγραφή των νομοθετικών πρωτοβουλιών που έχουν να κάνουν με τη νεολαία και την εκπαίδευση, μια σύντομη καταγραφή και παρουσίαση των φορέων εκπροσώπησης νέων στην Ελλάδα, καταγράφονται καινοτόμες δράσεις και βέλτιστες πρακτικές από ελληνικές Μ.Κ.Ο. και Έλληνες νέους, ενώ παρουσιάζονται οι δράσεις της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς (ΓΓΝΓ) και Ευρωπαϊκά Προγράμματα που απευθύνονται σε νέους. Επίσης, καταγράφονται οι σημαντικότερες αλλαγές, πρωτοβουλίες και εξελίξεις που πραγματοποιήθηκαν εντός του 2012 αναφορικά με την εκπαίδευση και την προώθηση στην απασχόληση με άξονα αναφοράς τους νέους, παρουσιάζονται τα πλέον σημαντικά κοινωνικά δίκτυα καθώς και χρήσιμοι διαδικτυακοί τόποι για νέους, ενώ παρουσιάζονται και προγράμματα χρηματοδότησης δράσεων.
Σημειώνεται ότι πριν από περίπου ένα μήνα, το Youthnet Hellas πέτυχε μια πολύ σημαντική διάκριση για την καινοτόμο δουλειά που κάνει με τη συγγραφή της Ετήσιας Αναφοράς για τον Τομέα της Νεολαίας στην Ελλάδα τα τελευταία 4 χρόνια. Συγκεκριμένα, στις 16 Οκτωβρίου ήταν μια από τις 43 οργανώσεις χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που βραβεύτηκε από τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Martin Schulz με το βραβείο του Ευρωπαίου Πολίτη. Πρόκειται για ένα βραβείο το οποίο απονέμεται σε ετήσια βάση σε αξιόλογες πρωτοβουλίες οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Την πρόταση για την βράβευση του Youthnet Hellas εισηγήθηκε ο ελληνικής καταγωγής ευρωβουλευτής, Γιώργος Χατζημαρκάκης. Ωστόσο, και παρά το γεγονός ότι η προσπάθεια που καταβάλλει το Youthnet Hellas έχει αναγνωριστεί, πλέον σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, η ελληνική πολιτεία κάνει τα… στραβά μάτια. Συγκεκριμένα, όπως δήλωσε στον «Τ.Θ.» η υπεύθυνη επικοινωνίας του Youthnet Hellas, Χριστίνα Κανάτα, ο οργανισμός στέλνει κάθε χρόνο την έρευνά του τόσο στις βιβλιοθήκες των πανεπιστημίων όσο και στη Βουλή «αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει ποτέ κάποια αντίδραση από επίσημο φορέα. Απλά πηγαίνει και αρχειοθετείται (ελπίζουμε)».
Τα συμπεράσματα της έρευνας
Από τους 712 νέους, που συμμετείχαν στην έρευνα, οι περισσότεροι είναι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (πολλοί σε μεταπτυχιακό ή διδακτορικό επίπεδο). Η συντριπτική πλειοψηφία του δείγματος (92%) πιστεύει πως δεν υπάρχει επαρκής ενημέρωση των νέων γύρω από τις καινοτόμες πρωτοβουλίες που λαμβάνουν τόπο στην Ελλάδα και εκτιμά πως για να ενισχυθεί η προβολή τους θα πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη δραστηριοποίηση στο διαδίκτυο και social media (41%), διαφημιστικές καμπάνιες στα ΜΜΕ (29%) και διοργάνωση ενημερωτικών ημερίδων/συνεδρίων (28%). Ένα αρκετά σημαντικό συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι οι περισσότεροι νέοι (83%) θα τολμούσαν να υλοποιήσουν μια πρωτότυπη/καινοτόμο ιδέα τους, ωστόσο μόνο το 33% έχει πραγματοποιήσει ανάλογη προσπάθεια. Οι κυριότερες δυσκολίες που καταγράφονται είναι η έλλειψη χρηματικού κεφαλαίου (33%), η έλλειψη χρόνου και τεχνογνωσίας (18%), η χαμηλή συμμετοχή (17%) και η μικρή δημοσιότητα (12%). Πάντως, το 86% πιστεύει ότι τέτοιες καινοτόμες ιδέες μπορούν να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας ή να οδηγήσουν σε μείωση της ανεργίας, ενώ το 80% είναι πεπεισμένο για την αποτελεσματικότητα των άτυπων ομάδων/πρωτοβουλιών.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι, επίσης, το ότι το 46% των ερωτηθέντων νέων (έως 25 ετών) δήλωσαν άνεργοι! Οι κύριες πηγές αναζήτησης εργασίας είναι το διαδίκτυο (45%), τα φιλικά πρόσωπα και οι γνωστοί (25%), ο τύπος (18%), ενώ το 4% απευθύνεται σε κάποιο γραφείο ευρέσεως εργασίας, ενώ ελάχιστοι (8%) γνωρίζουν και χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες του EURES (Ευρωπαϊκή πύλη για την επαγγελματική κινητικότητα).
Το 74% θέλει να φύγει στο εξωτερικό!
Αυτό το οποίο προκαλεί μεγάλο προβληματισμό είναι η επιβεβαίωση (και από αυτή την έρευνα) ότι η συντριπτική πλειοψηφία των νέων της χώρας έχει τάσεις φυγής στο εξωτερικό! Συγκεκριμένα, το 74% δηλώνει διατεθειμένο να μεταναστεύσει στο εξωτερικό αν του δοθεί κάποια θέση εργασίας εκεί και οι κυριότεροι λόγοι που επικαλούνται όσοι δεν θέλουν να μεταναστεύσουν είναι η έλλειψη οικογένειας και φίλων (44%), οι γλωσσικές δυσκολίες (21%), το κλίμα και το περιβάλλον (16%), ενώ το 13% αντιμετωπίζει γενικότερη δυσκολία προσαρμογής.
Σημειώνεται ότι στην αντίστοιχη αναφορά για το 2011 δεν υπήρχε ερώτηση σχετικά με το ενδιαφέρον των νέων να μεταναστεύσουν στο εξωτερικό, ωστόσο αναφερόταν πως κατά τη διάρκεια του χρόνου, περίπου 50.000 άνθρωποι είχαν υποβάλλει αιτήσεις για εργασία και
βιογραφικά σημειώματα στην ευρωπαϊκή πύλη Europass, καθώς και πως τρεις στους τέσσερεις Έλληνες που αναζητούσαν εργασία σε χώρα του εξωτερικού βρίσκονταν μεταξύ 21 και 35 ετών.
Κριτική και προτάσεις για το χώρο του εθελοντισμού
Στην έρευνα ασκείται, επίσης, κριτική σχετικά με τη στασιμότητα που παρατηρείται σε ορισμένους τομείς του χώρου των κρατικών φορέων που έχουν να κάνουν με το χώρο της νεολαίας. Συγκεκριμένα, επισημαίνεται ότι το Εθνικό Συμβούλιο Νεολαίας (ΕΣΥΝ) δεν έχει επιδείξει «την παραμικρή ουσιαστική δράση που θα δικαιολογεί τον λόγο ύπαρξής του», ενώ τονίζεται ότι τα Τοπικά Συμβούλια Νέων (ΤΟ.ΣΥ.Ν.) είναι πλέον ελάχιστα και με σχεδόν ανύπαρκτη δικτύωση μεταξύ τους.
Στο πλαίσιο αυτό, μεταξύ άλλων, προτείνεται «κατάργηση του ΕΣΥΝ ή/και ανασυγκρότησή του με παράλληλη εκκαθάριση του Μητρώου Μελών και διαγραφή των Οργανώσεων – Μελών που είτε δεν λειτουργούν, είτε αδυνατούν να πραγματοποιούν δράσεις που απευθύνονται ή αφορούν τους νέους», «κατάργηση των φοιτητικών συλλόγων με τη μορφή που είναι τώρα και αντικατάστασή τους με ένα συλλογικό όργανο εκπροσώπησης των φοιτητών», «επαναπροσδιορισμός του ρόλου των Πολιτικών Νεολαιών», «επανεξέταση του θεσμικού πλαισίου των ΤΟ.ΣΥ.Ν.».
Ακόμη, τονίζεται ότι έχει υπάρξει μεγάλη μείωση των κρατικών επιδοτήσεων για τις ΜΚΟ και τις Άτυπες Πρωτοβουλίες Νέων, γεγονός το οποίο έχει συμβάλλει στη μείωση της δραστηριοποίησης τους. Για το θέμα αυτό προτείνεται, μεταξύ άλλων, «επαναπροσανατολισμός των ΜΚΟ, ως προς τον τρόπο λειτουργίας τους και εύρεσης οικονομικών πόρων με παράλληλο μετατοπισμό του ενδιαφέροντός τους στην αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών προγραμμάτων», αλλά και «δημιουργία ενός Ηλεκτρονικού Μητρώου ΜΚΟ και άτυπων ομάδων Νέων υπό την εποπτεία της ΓΓΝΓ με σκοπό τη δικτύωση μεταξύ τους και τη συνεργασία».
Η «ταυτότητα» των συμμετεχόντων στην έρευνα
Στην έρευνα συμμετείχαν συνολικά άτομα 712 νέοι από όλη τη χώρα. Από αυτούς, το 10% ήταν ηλικίας 15-20 ετών, το 37% ήταν 21-25 ετών, το 25% ήταν 26-30 ετών, ενώ άνω των 31 ετών ήταν ένα ποσοστό 28%. Η πλειοψηφία των ερωτηθέντων και συγκεκριμένα το 45%, κατοικεί σε αστική περιοχή (πόλη άνω των 50.000 κατοίκων). Στην Αθήνα κατοικεί το 35%, σε ημιαστική περιοχή (πόλη κάτω των 50.000 κατοίκων) το 13%, ενώ μόλις 7% κατοικεί σε αγροτική περιοχή. Το 65% του δείγματος ήταν γυναίκες και το 35% άνδρες. Σχετικά με την τρέχουσα απασχόλησή του, το 43% απάντησε πως είναι εργαζόμενος/επιχειρηματίας/ελ. επαγγελματίας, το 37% φοιτητής/σπουδαστής και το 19% (του συνόλου και ασχέτως ηλικίας) άνεργος. Το επίπεδο σπουδών του 56% των ερωτηθέντων είναι ΑΕΙ/ΤΕΙ, το 29% έχει πραγματοποιήσει μεταπτυχιακές σπουδές, ενώ το 9% είναι κάτοχοι διδακτορικού τίτλου. Το 61% των ερωτηθέντων δεν είναι μέλος σε κάποια Μ.Κ.Ο., ενώ αντίθετα το 39% ασχολείται ενεργά με αυτές.
Οι στόχοι του Youthnet Hellas
• Η προώθηση θεσμών συμμετοχής των νέων σε τοπικό, εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.
• Η καθιέρωση διαδικασιών διαβούλευσης με την ενίσχυση του θεσμικού ρόλου των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
• Η εμβάθυνση του πολυπολιτισμικού διαλόγου, καθώς και του διαλόγου σε σχέση με τον Ενεργό Πολίτη, τα κοινωνικά προβλήματα και τον κοινωνικό αποκλεισμό.
• Η προώθηση των πολιτικών για τους νέους και της πληροφόρησης για ζητήματα που αφορούν τη νέα γενιά.
• Η ενθάρρυνση της κοινωνικής παρεμβατικότητας των νέων με σκοπό τη διαμόρφωση ενεργών πολιτών.
• Η προάσπιση των δικαιωμάτων των παιδιών και των νέων και η προώθηση πολιτικών με σκοπό την πλήρη εφαρμογή τους στην οικογένεια και την κοινωνία.
• Η συνεισφορά στη διασφάλιση της ποιότητας ζωής μέσα από το διάλογο και τη δράση για την προώθηση της περιβαλλοντικής αγωγής και συνείδησης και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
• Η προώθηση της εκπαίδευσης και του σεβασμού της δημοκρατίας, της ειρήνης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
• Η συμμετοχή και διοργάνωση δράσεων που συμβάλλουν στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των αναπτυσσόμενων χωρών, στην ενίσχυση των δημοκρατικών τους θεσμών, στην ανάπτυξη της Κοινωνίας των Πολιτών και στο σεβασμό των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της παροχής επείγουσας ανθρωπιστικής, επισιτιστικής και αναπτυξιακής βοήθειας.
«Δεν χρειάζεται να έχεις πόρους για τα πάντα»
Το Youthnet Hellas, ήταν μια από τις οργανώσεις που συμμετείχαν την Πέμπτη στο European Youth Fair το οποίο πραγματοποιήθηκε στο φουαγιέ του δημαρχείου Θεσσαλονίκης. Η υπεύθυνη επικοινωνίας του οργανισμού, Χριστίνα Κανάτα, μίλησε στον «Τ.Θ.» σχετικά με την οργάνωση, τους στόχους της, τις δράσεις της και, φυσικά, και για το βραβείο το οποίο έλαβε το Youthnet Hellas από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
«Το YouthNet Hellas είναι μη κυβερνητικός οργανισμός, ο οποίος έχει μέλη σε όλη την Ελλάδα. Η λειτουργία του ξεκίνησε το 2009 με πυρήνα άτομα που ήταν ενεργά στα δημοτικά συμβούλια νεολαίας που τώρα ονομάζονται Τοπικά Συμβούλια Νέων. Είχαμε γνωριστεί μέσω της Κεντρικής Ένωσης Δημοτικών και Νομαρχιακών Συμβουλίων Νεολαίας και αποφασίσαμε να ασχοληθούμε με ένα πιο ευέλικτο σχήμα. Η προσπάθειά μας αυτή έχει στεφθεί με επιτυχία και αυτό μπορώ να το πω πλέον εκ του αφαλούς, καθώς πριν από ένα μήνα βραβευτήκαμε στις Βρυξέλλες με το βραβείο του Ευρωπαίου Πολίτη, που είναι πολύ σημαντική καταξίωση». Η ίδια επισημαίνει ότι η οργάνωση είναι πολύ ανοιχτή και πως «όλοι όσοι έχουν σταλεί σε προγράμματα μέσω της οργάνωσης, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο εμπλέκονται ξανά ενεργά. Υπάρχουν περίπου 500 άνθρωποι οι οποίοι έχουν συμμετάσχει σε κάποια δράση όλα αυτά τα χρόνια, αλλά υπάρχει και ένας πιο στενός πυρήνας που αποτελείται από περίπου 50 άτομα, που είμαστε οι πιο ενεργοί και βρισκόμαστε σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας».
Σύμφωνα με την κ. Κανάτα, η δράση του Youthnet Hellas χωρίζεται σε τρεις άξονες. «Ο πρώτος είναι η επιμόρφωση των νέων, η εκπαίδευση και η προώθηση στην απασχόληση. Αυτό γίνεται μέσω της συμμετοχής σε προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα Youth In Action. Από το 2009 που λειτουργούμε, έχουμε στείλει 482 εθελοντές σε 150 προγράμματα. Μέσω των προγραμμάτων αυτών επιτυγχάνεται η μη τυπική μάθηση.
» Δεύτερος άξονας είναι η ενασχόληση με τον τομέα της νεολαίας, η καταγραφή δηλαδή του τι συμβαίνει στον τομέα της νεολαίας στην Ελλάδα. Γράφουμε κάθε χρόνο και παρουσιάζουμε την ετήσια αναφορά για τον τομέα της νεολαίας. Πρόκειται για ένα κείμενο το οποίο γίνεται από εθελοντές. Σε αυτό καταγράφεται τι πρόοδος υπάρχει κάθε χρόνο σε νομοθετικό επίπεδο, ποιες δομές υπάρχουν για τη νεολαία, φορείς εκπροσώπησης, προβλήματα που υπάρχουν, δυνατότητες για την προώθηση στην απασχόληση και χρηματοδοτήσεις για νέες ιδέες.
» Ο τρίτος άξονας έχει να κάνει με την ελεύθερη και δημιουργική έκφραση, Από τον Ιανουάριο του 2013 και ανά δίμηνο, βγάζουμε ένα online περιοδικό, το 'Υ-magazine'. Αυτό περιέχει θέματα που μπορεί να απασχολούν τη νεολαία. Συνεντεύξεις ανθρώπων που αποτελούν καλά παραδείγματα, περιγραφές και αφιερώματα σε άλλες μη κυβερνητικές οργανώσεις και άλλα. Υπάρχει συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων που το διαχειρίζονται, αλλά υπάρχουν και guest άρθρα κάθε φορά και όποιος θέλει μπορεί να στείλει κάτι ή να επικοινωνήσει με τη συντακτική ομάδα για να γράψει».
Η έρευνα Youth Report
Η έρευνα του Youthnet Hellas για το 2012 πραγματοποιήθηκε για δεύτερη φορά μέσω διαδικτύου. Η κ. Κανάτα επισημαίνει ότι σε αυτή «καταγράφηκαν τα προβλήματα των νέων και αποτυπώθηκε μια μεγάλη τάση φυγής προς το εξωτερικό, η οποία θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη αν δεν υπήρχαν προβλήματα όπως οι γλωσσικές δυσκολίες, η προσαρμογή στο περιβάλλον και η έλλειψη οικογένειας και φίλων στο εξωτερικό. Αυτοί είναι οι βασικοί ανασταλτικοί παράγοντες, αλλιώς θα είχαμε πολύ μεγαλύτερο κύμα φυγής».
Τονίζει ακόμη πως «το αισιόδοξο που προέκυψε από την έρευνα, είναι ότι φέτος για πρώτη φορά καταγράψαμε καλές πρακτικές στον τομέα της νεολαίας. Στείλαμε ένα ανοιχτό κάλεσμα σε όλες τις οργανώσεις νέων που γνωρίζουμε και ζητήσαμε να μας δώσουν τα best practices που υλοποίησαν το 2012. Έχουμε 15 πολύ καλές πρακτικές και βρήκαμε και πολλές οργανώσεις που δεν τις γνωρίζαμε. Πολλές από αυτές είναι και καινούριες πρωτοβουλίες. Χαρακτηριστικό από την έρευνα είναι και το ότι πάνω από το 80% αυτών που απάντησαν θα ήθελαν να υλοποιήσουν μια καινοτόμο ιδέα. Έχουν δηλαδή κάποια ιδέα και θα ήθελαν να την υλοποιήσουν. Το κακό είναι ότι εν τέλει η κινητοποίηση που υπάρχει είναι μικρή. Και ως λόγος που οδηγεί σε αυτό προβάλλεται η έλλειψη πόρων. Ωστόσο δεν χρειάζονται για όλα πόροι και κυρίως όταν υπάρχουν πολλά διαδικτυακά εργαλεία».
Διεθνείς διακρίσεις!
Σε ό,τι έχει να κάνει με το βραβείο το οποίο πήρε το Youthnet Hellas από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η κ. Κανάτα σημειώνει ότι προέκυψε «έπειτα από πρόταση που έκανε ο γερμανός Ευρωβουλευτής Γιώργος Χατζημαρκάκης, ο οποίος είναι ελληνικής καταγωγής. Η γνωριμία μας έγινε τυχαία, ενδιαφέρθηκε για την οργάνωση και κατέληξε στο να μας προτείνει για την αναφορά, το Youth Report, γιατί είναι η μόνη αναφορά που γράφεται από μια μη κυβερνητική οργάνωση για τον τομέα της νεολαίας. Από εκεί και πέρα, καταθέσαμε μια περιγραφή των δράσεων της οργάνωσης και εν τέλει βραβευτήκαμε, μαζί με περίπου 50 οργανώσεις ακόμη από όλη την Ευρώπη».
Όμως, αυτή δεν είναι η μόνη Ευρωπαϊκή διάκριση για το Youthnet Hellas, καθώς η οργάνωση έχει καταθέσει ένα πρόγραμμα στην Unesco, το οποίο έχει επιλεχθεί προς υλοποίηση. «Το πρόγραμμα λέγεται Training On Youth Reporting Capacities και ο στόχος είναι το ετήσιο Youth Report να γίνει και σε άλλες χώρες. Και δεν μιλάμε, φυσικά για χώρες της Ευρώπης που ούτως ή άλλως είναι πολύ πιο μπροστά από εμάς σε αυτά τα πράγματα», επισημαίνει η κ. Κανάτα και εξηγεί ότι «ανάμεσα στα 1.352 προγράμματα που υποβλήθηκαν παγκοσμίως, η UNESCO επέλεξε 15 για όλο τον κόσμο και 3 για την περιοχή της βορείου Αμερικής και της Ευρώπης. Ένα από αυτά τα 3 είναι και το δικό μας πρόγραμμα και έτσι έχουμε πάρει το label της Unesco για να το υλοποιήσουμε».
