Της Κωνσταντίνας Καδέρη
Παρά τη φήμη της Ελλάδας για την καλή της κουζίνα και την ισχυρή κουλτούρα στον καφέ, μια νέα έρευνα έρχεται να αποδείξει ότι η έξοδος για φαγητό ή καφέ, αντίστοιχα, δεν είναι τόσο προσιτή για τους ντόπιους κατοίκους όσο θα περίμενε κανείς. Το διεθνές περιοδικό γαστρονομικού ενδιαφέροντος, Chef’s Pencil, κατέγραψε 177 πόλεις σε όλο το κόσμο και συνέκρινε το κόστος σε εστιατόρια, καφέ και μπαρ με τους καθαρούς μηνιαίους μισθούς. Το αποτέλεσμα για την Ελλάδα δεν είναι ιδιαίτερα κολακευτικό, με Θεσσαλονίκη και Αθήνα να συγκαταλέγονται στις περισσότερο ακριβές πόλεις της Ευρώπης, με δείκτες που θυμίζουν περισσότερο Ανατολική Ευρώπη και Ασία.
Τα στοιχεία προέρχονται από το Numbeo, μια μεγάλη πλατφόρμα με συμμετοχικά συλλεγμένα δεδομένα (crowdsourcing) για τιμές και μισθούς διεθνώς. Κεντρικό εργαλείο είναι ο «δείκτης προσιτότητας» που δείχνει τι ποσοστό του καθαρού μηνιαίου μισθού απορροφά κάθε έξοδος, από το γεύμα σε εστιατόριο μέχρι τον καθημερινό καφέ και τη μπίρα. Οι μισθοί υπολογίζονται μετά φόρων και μετατρέπονται σε ευρώ για δικαιότερες συγκρίσεις μεταξύ των πόλεων. Κεντρικός άξονας της έρευνας, λοιπόν, δεν είναι να υπολογίσει το κόστος ανά μερίδα, αλλά ποιο είναι το αποτύπωμα στον μηνιαίο προϋπολογισμό, και όπως δείχνουν τα στοιχεία Θεσσαλονίκη και Αθήνα, κερδίζουν υψηλές θέσεις «ακρίβειας» στην παγκόσμια κατάταξη.
Ακριβό το φαγητό «για δύο» σε εστιατόριο
Έτσι λοιπόν, η Θεσσαλονίκη, τοποθετείται στην 42η θέση παγκοσμίως ως προς την πιο «ακριβοπληρωμένη» έξοδο για φαγητό, με ένα τυπικό γεύμα τριών πιάτων σε μεσαίας κατηγορίας εστιατόριο να αποτιμάται γύρω στα 27 € ανά άτομο. Με βάση τον μέσο καθαρό μισθό (1039,92€) αυτό ισοδυναμεί με το 2,6% του μηνιαίου εισοδήματος, αντίστοιχο ποσοστό με το Σάο Πάολο (Βραζιλία), το Κισινάου (Μολδαβία), το Μοντερέι (Μεξικό) και την Κωνσταντινούπολη (Τουρκία). Θεωρητικά, αν κάποιος διέθετε όλο το εισόδημά του μόνο σε τέτοια γεύματα, θα ισοδυναμούσε περίπου με 38 εξόδους τον μήνα.
Σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, η Θεσσαλονίκη εμφανίζεται αισθητά πιο ακριβή. Στο Παρίσι το ίδιο τύπου γεύμα αντιστοιχεί περίπου στο 0,9% του μισθού ενώ ακόμη και σε πόλεις με υψηλό τουριστικό κόστος αλλά υψηλότερους μισθούς, όπως η Πράγα, ο δείκτης κινείται κοντά στο 1,1%, με τη Θεσσαλονίκη να είναι 2,4 φορές πιο ακριβή. Σε χώρες με πολύ ισχυρές αποδοχές, όπως η Ελβετία (Βέρνη) και η ΗΠΑ (Ντάλας) το χάσμα μεγαλώνει ακόμα περισσότερο με τη διαφορά να κυμαίνεται σε τριπλάσιο ή και τετραπλάσιο επίπεδο. Ακόμη και σε γειτονικές αγορές χαμηλότερων μισθών, όπως το Βουκουρέστι και το Βελιγράδι, η Θεσσαλονίκη παραμένει ελαφρώς πιο ακριβή για τους ντόπιους.
Η Αθήνα, από την άλλη, καταγράφεται ακόμη πιο «ακριβή» στην κλίμακα προσιτότητας σε σχέση με τη Θεσσαλονίκη, καθώς βρίσκεται στην 34η θέση. Το αντίστοιχο γεύμα κοστίζει γύρω στα 33 € ανά άτομο και αφορά το 2,9% του μέσου καθαρού μισθού (1.117,85 €). Έτσι, η πρωτεύουσα τοποθετείται κοντά σε πόλεις όπως η Μανίλα (Φιλιππίνες), το Κίεβο (Ουκρανία) και η Λίμα (Περού).
Ακριβοπληρωμένα «φθηνά γεύματα»
Τα καθημερινά, «απλά» γεύματα αποτυπώνουν καλύτερα τη ρουτίνα της πόλης. Στη Θεσσαλονίκη, με περίπου 16€/άτομο για ένα φθηνό γεύμα ο δείκτης διαμορφώνεται στο 1,57% του μέσου καθαρού μισθού. Είναι σαφώς πιο «ελαφρύ» από ένα γεύμα σε μεσαίας κατηγορίας εστιατόριο, προσφέροντας μια ρεαλιστική λύση για συχνότερες εξόδους, παραμένοντας ωστόσο ένα έξοδο που γίνεται αισθητό μέσα στον μήνα.
Αν δούμε την μεγαλύτερη εικόνα, πρόκειται για αναλογία παρόμοια με πόλεις όπως η Κόρδοβα (Αργεντινή), η Τεχεράνη (Ιράν) και το Μοντεβιδέο (Ουρουγουάη) κατατάσσοντας την πόλη στην 13η θέση των πιο ακριβών «φθηνών γευμάτων». Σε ευρωπαϊκή σύγκριση, η πόλη παραμένει «ακριβή», με το Ντουμπρόβνικ (Κροατία) να κινείται κοντά στο 1,4 %, χαμηλότερα από τη Θεσσαλονίκη, ενώ πρωτεύουσες της Κεντρικής/Ανατολικής Ευρώπης, όπως το Βουκουρέστι, καταγράφουν ακόμη χαμηλότερες αναλογίες, ενώ σε αγορές με πολύ υψηλότερους μισθούς, όπως η Σιγκαπούρη ή η Σενζέν (Κίνα) εμφανίζουν συχνά αναλογία κοντά στο κλάσμα του 1%.
Στην περίπτωση της Αθήνας, ο δείκτης στα «φθηνά γεύματα» φτάνει το 1,46% καθιστώντας την πιο προσιτή από τη Θεσσαλονίκη σε αυτή την κατηγορία, με τη πρωτεύουσα να «γειτονεύει» με πόλεις όπως η Γκουαδαλαχάρα (Μεξικό), η Μπραζίλια (Βραζιλία), το Σάντο Ντομίνγκο (Δομινικανή Δημοκρατία) και το Ντουμπρόβνικ (Κροατία).
Καπουτσίνο πιο ακριβό και από την Ρώμη
Για όσους πάλι επιθυμούν να απολαύσουν ένα καπουτσίνο την ημέρα, στη Θεσσαλονίκη, θα πρέπει να ξοδέψουν περίπου 4€, με το πορτοφόλι να γίνεται πιο ελαφρύ κατά 114 € περίπου τον μήνα, απορροφώντας δηλαδή 11,9% του μέσου καθαρού μισθού (1.039,92 €). Η πόλη κινείται στο άνω τμήμα της κατάταξης για τον λιγότερο προσιτό καφέ από το μέσο ευρωπαϊκό επίπεδο και αισθητά πάνω από πόλεις με υψηλότερες αποδοχές.
Για παράδειγμα, η Θεσσαλονίκη βρίσκεται κοντά σε πόλεις όπως η Κωνσταντινούπολη, το Νέο Δελχί και η Μουμπάι (Ινδία), αλλά απέχει πολύ από τις ελβετικές πόλεις όπως τη Γενεύη και τη Βέρνη που κινούνται περίπου στο 2,4%, ενώ η Ρώμη με την μακρά παράδοση στο καφέ είναι σχεδόν 4,5 φορές πιο φθηνή από την Θεσσαλονίκη, ενώ παράλληλα, σε μεγάλο μέρος της Δυτικής/Βόρειας Ευρώπης (π.χ. Άμστερνταμ, Φρανκφούρτη, Μαδρίτη, Βερολίνο, Παρίσι) ο δείκτης κινείται περίπου στο 3%–4%,
Στην Αθήνα, ο δείκτης για τον καθημερινό cappuccino κινείται περίπου στο 10%, καθιστώντας την ελαφρώς πιο προσιτή από τη Θεσσαλονίκη που κατατάσσεται 34ή πιο ακριβή σε αντίστιξη με την 48η θέση της πρωτεύουσας. Και οι δύο πόλεις, πάντως, απέχουν αισθητά από τις αγορές του «Club του 3%», όπου οι υψηλοί μισθοί και/ή οι χαμηλότερες τιμές κρατούν τον καθημερινό καφέ σε πραγματικά προσιτά επίπεδα..
Πόσο «βγαίνουν» οι 10 μπίρες το μήνα
Στη μπίρα το μοτίβο επαναλαμβάνεται. Με ενδεικτική τιμή τα 5,50€ το ποτήρι, οι 10 μπίρες τον μήνα κοστίζουν 54,50 € και ισούνται με το 5,15% του μισθού με αποτέλεσμα να βρίσκεται στην 12η θέση ως προς τη χαμηλή προσιτότητα, με την Αθήνα να έρχεται μόλις 16η .
Οι πόλεις με την υψηλότερη προσιτότητα στη μπύρα βρίσκονται κυρίως στην Ασία με την να Κίνα να οδηγεί την παγκόσμια κατάταξη, με Σενζέν και Σαγκάη στην τη στιγμή που ένας Θεσσαλονικιός «πληρώνει» περίπου 4–5 φορές μεγαλύτερο μερίδιο του μισθού. Στην Ευρώπη από την άλλη, τα παραδοσιακά beer hubs σε πόλεις όπως η Πράγα, η Αμβέρσα, η Πόλη του Λουξεμβούργου και η Χάγη, η μπύρα φαίνεται να είναι περισσότερο «προσβάσιμη» καθώς το ίδιο μηνιαίο «καλάθι» μπίρας που στη Θεσσαλονίκη απορροφά πάνω από 5% του μισθού, σε αυτές τις πόλεις «κοστίζει» το ένα τρίτο έως το ένα τέταρτο του μισθού.
Σημείωση: Tα αποτελέσματα της έρευνας χρειάζονται προσεκτική ανάγνωση, επειδή βασίζονται σε συμμετοχικά συλλεγμένα δεδομένα. Αυτό σημαίνει ότι οι ενημερώσεις από πόλη σε πόλη μπορεί να μην είναι ομοιόμορφες, ενώ ο ορισμός εννοιών όπως «εστιατόριο μεσαίας κατηγορίας» ή «καπουτσίνο» να διαφέρει ανά χώρα, ενώ παράλληλα, οι μέσοι όροι δεν αποτυπώνουν πάντα με ακρίβεια την πραγματική εικόνα της αγοράς.
