Της Κωνσταντίνας Καδέρη
«Δεν υπάρχει γυναίκα που να μην έχει ζήσει έστω και μία μορφή βίας. Και αυτό από μόνο του είναι τρομακτικό»
Μέσα σε μια πρόταση η Λυδία Σιαπαρδάνη, υπεύθυνη επικοινωνίας του «Κέντρου Γυναικών Ίριδα», συνοψίζει λιτά την πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν χιλιάδες γυναίκες. Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός που λειτουργεί εδώ και μερικά χρόνια στη Θεσσαλονίκη, συνεχίζει για δεύτερη χρονιά την καμπάνια #SheChangeSpeak που στοχεύει στην ευαισθητοποίηση και την ενεργοποίηση της τοπικής κοινωνίας γύρω από την έμφυλη βία, μέσα από δράσεις ενημέρωσης, εκπαίδευσης και δημιουργίας 50 «ασφαλών σημείων» σε επιχειρήσεις της πόλης.
Η καμπάνια #SheChangeSpeak είναι μέρος του ευρωπαϊκού προγράμματος SheChange και αποτελείται από δύο βασικούς πυλώνες. Πρώτον, την παροχή υπηρεσιών σε γυναίκες και δεύτερον, την ενημέρωση και ενεργοποίηση της κοινωνίας γύρω από τα ζητήματα της έμφυλης βίας.
«Η καμπάνια μας έκανε ντεμπούτο στις 25 Νοεμβρίου 2024. Τότε ξεκινήσαμε με δράσεις ενημέρωσης κυρίως μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα. Είχαμε φωτογραφίες από γυναίκες της πόλης, που υψώνουν τη φωνή τους ενάντια στην έμφυλη βία. Κάναμε και κάποια σύντομα βίντεο, στα οποία γυναίκες μοιράστηκαν δικές τους εμπειρίες. Από φέτος το καλοκαίρι, περάσαμε σε ένα πιο ενεργό κομμάτι. Είμαστε στη διαδικασία να δημιουργήσουμε ένα δίκτυο επιχειρήσεων που θα μπορούν να λειτουργήσουν ως “ασφαλή σημεία” για γυναίκες που βρίσκονται σε κίνδυνο. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι εκεί έχουν εκπαιδευτεί και ξέρουν πώς να σταθούν δίπλα σε μια γυναίκα που ζητά βοήθεια, με ασφάλεια και ενσυναίσθηση» εξηγεί Λυδία Σιαπαρδάνη.
Πρόκειται για καταστήματα, καφέ, φαρμακεία, κομμωτήρια, επιχειρήσεις κάθε τύπου που αφού εκπαιδευτούν από την ομάδα της Ίριδας, φέρουν το αυτοκόλλητο "Εδώ μπορείς να ζητήσεις βοήθεια". «Είτε κάποια γυναίκα νιώσει απειλή στον δρόμο, είτε ζει μια πιο μακροχρόνια κατάσταση βίας στο σπίτι της, θέλουμε να ξέρει πού μπορεί να στραφεί. Πολλές φορές αποκτούμε μια σχέση εμπιστοσύνης με ανθρώπους σε μέρη που πηγαίνουμε συχνά και μας φαίνονται οικεία. Αυτό προσπαθούμε να αξιοποιήσουμε» συμπληρώνει.
«Ο στόχος ήταν να φτάσουμε τις 50 επιχειρήσεις. Δεν το βλέπουμε όμως σαν αριθμό που θέλουμε απλώς να συμπληρώσουμε. Ήδη έχουμε σχεδόν 20 επιχειρήσεις πολύ διαφορετικές μεταξύ τους, και συνεχίζουμε. Πολλές επικοινώνησαν μαζί μας από μόνες τους όταν έγινε γνωστή η καμπάνια, χωρίς να κάνουμε εμείς την πρώτη κίνηση. Ιδανικά, θέλουμε στο μέλλον να μπορέσουμε να επεκτείνουμε αυτό το δίκτυο και σε άλλες πόλεις εκτός Θεσσαλονίκης» αναφέρει.
Η εκπαίδευση διαρκεί περίπου μία ώρα, είναι βιωματική και πραγματοποιείται στον χώρο του καταστήματος. «Τους εκπαιδεύουμε με βάση τις οδηγίες της αστυνομίας και της Γενικής Γραμματείας Ισότητας. Δίνουμε πρακτικά σενάρια. Για παράδειγμα, τι κάνεις αν έρθει μια γυναίκα χτυπημένη ή σε κατάσταση σοκ; Πού τη βάζεις να καθίσει; Αν χρειάζεται ιατρική ή αστυνομική βοήθεια; Αν έχει παιδιά;» ενώ προσθέτει πως «μετά την εκπαίδευση, μαζί με το χαρακτηριστικό αυτοκόλλητο, δίνεται ένας οδηγός με όλα τα βασικά βήματα και τα τηλέφωνα άμεσης ανάγκης.
Μέχρι στιγμής, δεν έχει καταγραφεί κάποιο περιστατικό μέσω του αυτοκόλλητου, αλλά σχεδόν σε κάθε επιχείρηση που επισκεπτόμαστε, ακούμε ότι κάποια στιγμή αντιμετώπισαν μια κατάσταση που, εκ των υστέρων, αναγνώρισαν ως περιστατικό έμφυλης βίας. Ίσως τότε να μην το είχαν ονομάσει έτσι. Τώρα όμως, μέσα από την εκπαίδευση, βλέπουν καθαρά ότι υπάρχουν τέτοια συμβάντα, κι αυτό δείχνει πόσο παρούσα και συχνή είναι η βία και πόσο αναγκαία είναι η ύπαρξη του δικτύου».
Όπως τονίζει η ίδια, η «Ίριδα» δεν μπορεί να αντικαταστήσει καμία αρμόδια αρχή. «Ο ρόλος μας είναι να βοηθήσουμε ανθρώπινα, με τρόπο που να μη βλάψει ή επανατραυματίσει την παθούσα».
Δείτε φωτογραφίες:
Μάλιστα, τις επόμενες μέρες ξεκινά και μια ακόμα δράση που εντάσσεται στο πλαίσιο της καμπάνιας #SheChangeSpeak. Αφίσες θα τοποθετηθούν σε αστικά λεωφορεία, σε καταστήματα και άλλους δημόσιους χώρους σε όλη την πόλη. Οι αφίσες αυτές θα φέρουν ένα QR code που θα οδηγεί σε ανώνυμο ερωτηματολόγιο. «Οι ερωτήσεις θα αφορούν μορφές βίας που συχνά δεν τις αναγνωρίζουμε ως τέτοιες. Το να μην νιώθεις ασφάλεια το βράδυ στον δρόμο, το να σε αγγίξει κάποιος χωρίς να το θες, να σου μιλήσει κάποιος με τρόπο προσβλητικό. Όλα αυτά είναι βία και είναι πιο συχνή απ’ όσο πιστεύουμε. Με το ερωτηματολόγιο θέλουμε να καταγράψουμε αριθμητικά αυτές τις εμπειρίες και να τις ενσωματώσουμε σε μια Λευκή Βίβλο που ετοιμάζουμε στην Ίριδα», εξηγεί η Λυδία.
Παράλληλα, στις 25 Νοεμβρίου, θα διοργανωθεί μια δράση σχετικά με την έμφυλη βία στην Κεντρική Πλατεία της Καλαμαριάς, σε συνεργασία με το δήμο Καλαμαριάς και με τη συμμετοχή σχολείων. «Για εμάς, η ευαισθητοποίηση δεν είναι κάτι που κάνεις μια φορά και τελειώνει. Είναι κάτι που θέλει δουλειά κάθε μέρα και χρειάζεται θέληση και υπομονή» καταλήγει.
Ποιο είναι το Ίριδα Κέντρο Γυναικών
Η «Ίριδα» ξεκίνησε από την Ειδομένη, το 2015, μέσα στην προσφυγική κρίση. «Μια ομάδα εθελοντών κάναμε ό,τι μπορούσαμε τότε. Από το 2016 πήραμε νομική μορφή και μπήκαμε σε 19 δομές προσφύγων σε όλη την Ελλάδα. Όταν έκλεισαν, μεταφερθήκαμε στην πόλη και διαπιστώσαμε ότι δεν υπήρχε κανένας χώρος για γυναίκες. Το 2018, ανοίξαμε το πρώτο community center για γυναίκες στη Βόρεια Ελλάδα», εξηγεί η Λυδία Σιαπαρδάνη
Ιδρύθηκε αρχικά ως ένας χώρος ενδυνάμωσης γυναικών που ανήκουν σε κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες. «Ξεκινήσαμε παρέχοντας βασική υποστήριξη, κυρίως μέσω ψυχοκοινωνικής στήριξης και νομικής συμβουλευτικής», εξηγεί η ίδια. «Στην αρχή ήμασταν μια μικρή ομάδα, με εθελοντές και προσωπικό που προσπαθούσε να ανταποκριθεί στις άμεσες ανάγκες των γυναικών της πόλη. Μέσα σε λιγότερο από δύο χρόνια καταφέραμε να παρέχουμε υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας, ψυχολογικής υποστήριξης, δωρεάν νομική και δικαστική εκπροσώπηση, αλλά και δράσεις ανάπτυξης δεξιοτήτων. Αυτό θεωρώ ότι είναι τεράστια κατάκτηση» συμπληρώνει.
Το Ίριδα Κέντρο Γυναικών είναι ο μόνος φορέας στη Θεσσαλονίκη που παρέχει δωρεάν νομική βοήθεια και δικαστική εκπροσώπηση, σε υποθέσεις αστικού και ποινικού δικαίου, έχοντας χειριστεί πολλές υποθέσεις διαζυγίων και κακοποίησης γυναικών.
Το Κέντρο μέχρι και το 2024 έχει υποστηρίξει περισσότερες από 3.486 γυναίκες και 1.125 παιδιά, προσφέροντας συνολικά πάνω από 9.911 υπηρεσίες προστασίας, 2.861 νομικές υπηρεσίες και 634 δράσεις ανάπτυξης δεξιοτήτων.
