Της Λεμονιάς Βασβάνη
«Είναι στο χέρι μας να μην είναι στο χέρι τους». Αυτό είναι το μήνυμα της καμπάνιας της εταιρείας Παπαστράτος για την αποτροπή πρόσβασης των ανηλίκων σε προϊόντα καπνού και νικοτίνης.
Η νέα πρωτοβουλία, όπως εξήγησε το βράδυ της Τετάρτης στο πλαίσιο ομιλίας του από τη Θεσσαλονίκη ο αντιπρόεδρος της εταιρείας κ. Ιάκωβος Καργαρώτος, στοχεύει στο να μπει φραγμός σε αυτό το φαινόμενο. «Η προστασία των ανηλίκων δεν είναι ούτε τυπική συμμόρφωση ούτε θέμα επικοινωνίας. Είναι ζήτημα ουσίας και ευθύνης. Μας αφορά όλους: την πολιτεία που θεσπίζει και ελέγχει, την αγορά που πρέπει να εφαρμόζει υπεύθυνες πρακτικές αλλά και την κοινωνία στο σύνολό της», σημείωσε.
Ο ίδιος είπε πως αυτή η πρωτοβουλία βασίζεται σε τρεις πυλώνες: «Την εκπαίδευση των λιανοπωλητών, την ευαισθητοποίηση όλης της κοινωνίας και την χρήση ψηφιακών εργαλείων για τον ασφαλή έλεγχο της ενηλικότητας. Σε 12 μέρες από σήμερα άνθρωποί μας θα επισκεφθούν τα 20.000 περίπου σημεία λιανικής πώλησης στη χώρα μας και θα εκπαιδεύσουν τους λιανοπωλητές. Ήδη τρέχει η καμπάνια μας, ενώ πως η Πολιτεία αξιοποιεί την τεχνολογία της καινοτομίας για να αποκαταστήσει το κομμάτι που θα επιβεβαιώνει την ηλικία των υποψήφιων αγοραστών. Μέχρι αυτό να εφαρμοστεί εμείς χρησιμοποιούμε τις δικές μας μεθόδους και συστήματα. Υπάρχουν παιδιά κάτω των 18 που χρησιμοποιούν προϊόντα καπνού. Αυτό δεν θα πρέπει να το δεχόμαστε ως κοινωνία. Είναι στο χέρι μας να μην είναι στο χέρι τους. Να μην επιτρέπουμε φαινόμενα όπως αυτό να συνεχίζονται».
Σύμφωνα με τα στοιχεία έρευνας της MRB το 98% των λιανοπωλητών αναγνωρίζει τη μεγάλη σημασία της αποτροπής των ανηλίκων από την πρόσβαση σε προϊόντα καπνού και νικοτίνης, ενώ ένας στους δύο θεωρεί ότι δεν εφαρμόζονται πάντα αποτελεσματικά οι κανόνες ελέγχου της ενηλικότητας σε σημεία λιανικής πώλησης. Αντίστοιχα εννιά στους δέκα πολίτες αναγνωρίζουν τη μεγάλη σημασία της αποτροπής των ανηλίκων από την πρόσβαση σε προϊόντα καπνού και νικοτίνης και συμφωνούν ότι υπάρχει ανάγκη για συνεργασία της Πολιτείας με τις εταιρείες του κλάδου. Δυστυχώς όμως 25% των πολιτών δεν γνωρίζουν ότι απαγορεύεται πώληση σε ανήλικους.
Το παράδειγμα της Σουηδίας
Για την εμπειρία της Σουηδίας με το snus που αποτελεί ένα εναλλακτικό προϊόν καπνού μίλησε ο ειδικός παθολόγος, διευθυντής στο Κέντρο Πρόληψης Καρδιαγγειακών Νόσων, ΤΥΠΕΤ κ. Σταμάτης Ευσταθίου. Όπως εξήγησε, «Το snus είναι ένα σακουλάκι καπνού για χρήση από το στόμα χωρίς καύση, γεγονός που περιορίζει δραστικά την παραγωγή και την έκθεση σε τοξικές και καρκινογόνες ουσίες. Παρότι δεν είναι ακίνδυνο – περιέχει νιτροζαμίνες και μπορεί να προκαλέσει τοπικούς στοματικούς ερεθισμούς – οι επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι η συνολική τοξικότητα είναι σημαντικά χαμηλότερη σε σχέση με το κάπνισμα. Η μακροχρόνια χρήση του snus στη Σουηδία και τη Νορβηγία έχει συνδεθεί με μείωση των ποσοστών καπνίσματος και θνησιμότητας από νοσήματα που σχετίζονται με αυτό, όπως ο καρκίνος του πνεύμονα. Η αποτελεσματικότητά του ως προϊόν μειωμένο κινδύνου έχει αναγνωριστεί από διεθνείς φορείς, όπως το FDA και το Γερμανικό Ινστιτούτο Αξιολόγησης Κινδύνων, ως εναλλακτική επιλογή για ενήλικους καπνιστές που δεν διακόπτουν το κάπνισμα».
Ο κ. Ευσταθίου παράλληλα μίλησε και για τα σακουλάκια νικοτίνης που «δεν περιέχουν φύλλα πραγματικού καπνού, ούτε και τις ουσίες που αυτός περιέχει, αλλά μόνο νικοτίνη σε φαρμακευτική βάση, η οποία απορροφάται μέσω του στοματικού βλεννογόνου. Σύμφωνα με επιστημονικά ευρήματα αυτά τα προϊόντα εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα επιβλαβών ουσιών, ενώ εργαστηριακές δοκιμές υποδεικνύουν περαιτέρω μείωση των βιολογικών επιπτώσεων σε κυτταρικό επίπεδο, συγκριτικά τόσο με τα παραδοσιακά προϊόντα καπνού όσο και με τα σακουλάκια snus». Τόνισε πως «στο πλαίσιο μείωσης της βλάβης από το κάπνισμα, τα εναλλακτικά προϊόν καπνού και νικοτίνης για χρήση από το στόμα μπορούν να αποτελέσουν μια σημαντική επιλογή για ενήλικους καπνιστές που δεν διακόπτουν το κάπνισμα, άτομα που έχουν μεγάλο εθισμό ή μια εγκατεστημένη νόσο».
Τέλος η καθηγήτρια στη σχολή Χημικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος στο Πολυτεχνείο Κρήτης κυρία Ελευθερία Ψυλλάκη μίλησε για τις επιπτώσεις των αποτσίγαρων και ράβδων καπνού στο υδατικό περιβάλλον. Όπως είπε, σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες το 77% των τσιγάρων που καταναλώνονται παγκοσμίως απορρίπτονται αλόγιστα στο περιβάλλον, καθιστώντας τα αποτσίγαρα το πιο διαδεδομένο στερεό απόβλητο στις αστικές περιοχές (22-46% των ορατών απορριμμάτων). Τα χρησιμοποιημένα προϊόντα καπνού, αφού απορριφθούν, καταλήγουν στη θάλασσα και στις παραλίες, κάνοντας τα αποτσίγαρα τα πιο κοινά απορρίμματα που συλλέγονται σε δράσεις καθαρισμού παραλιών παγκοσμίως κάθε χρόνο και το δεύτερο πιο κοινό απόβλητο που εντοπίζεται στις παραλίες της ΕΕ.
Παράλληλα ανέφερε πως σε μελέτες που έγιναν φάνηκε ότι «οι θερμαινόμενες ράβδοι καπνού απελευθερώνουν σχετικά μεγαλύτερο ποσοστό ανόργανων μετάλλων από τα συμβατικά. Ωστόσο οι μελέτες τοξικότητας έδειξαν ότι τα εκπλύματα των θερμαινόμενων προϊόντων παρουσιάζουν σαφώς μειωμένη τοξικότητα». Σχετικά με την νικοτίνη είπε πως «τα περιβαλλοντικά γηρασμένα μικροπλαστικά λειτουργούν ως ετερογενείς φωτοευαισθητοποιητές, επιταχύνοντας την φωτοαποδόμηση της νικοτίνης υπό προσομοιωμένο ηλιακό φως δίνοντας με αυτό τον τρόπο μια νέα “λειτουργική” ζωή στα μικροπλαστικά».
