Της Κωνσταντίνας Καδέρη
Τι κοινό μπορεί να έχουν ένα πλαστικό καπάκι, ένα παλιό ξύλινο τραπέζι και ένα χρησιμοποιημένο γυάλινο βαζάκι; Πριν μερικά χρόνια, μια ομάδα εθελοντών αποφάσισε να αξιοποιήσει απορρίμματα σαν και αυτά με έναν διαφορετικό τρόπο από το να τα πετάξει ή να τα ανακυκλώσει. Πίσω από αυτή την ιδέα βρίσκεται σήμερα, το Greek Eco Project, μια περιβαλλοντική, μη κερδοσκοπική οργάνωση που ιδρύθηκε το 2020 στη Θεσσαλονίκη.
«Στην αρχή προσπαθούσαμε να αξιοποιήσουμε μόνοι μας τα πλαστικά που βρίσκαμε στις δράσεις καθαρισμού που πραγματοποιούσαμε σε διάφορες περιοχές», λέει στο Typosthes η πρόεδρος της οργάνωσης, Αυγή Μεταξά. «Ξεκινήσαμε με χειροποίητες κατασκευές και σταδιακά δημιουργήσαμε έναν χώρο όπου μπορούμε να δώσουμε σε αυτά τα υλικά μια νέα χρήση».
Η προσπάθεια να δώσουν νέα «ζωή» στα απορρίμματα τους έφερε στον συνεργατικό χώρο των SKG Makers, την πρώτη κοινότητα δημιουργών στη Θεσσαλονίκη, όπου βρήκαν τα εργαστήρια κυκλικής οικονομίας που λειτουργούν με την υποστήριξη του Δήμου Θεσσαλονίκης.
Στην καρδιά του SKG Makers βρίσκεται το εργαστήριο επαναχρησιμοποίησης πλαστικού. «Αντί να πετάμε τα πλαστικά, αποφασίσαμε να τα μετατρέπουμε σε κάτι όμορφο και λειτουργικό», σημειώνει η ίδια. Πλαστικά καπάκια συλλέγονται, διαχωρίζονται ανά χρώμα, θρυμματίζονται, λιώνουν στους 240 βαθμούς και τοποθετούνται σε καλούπια, για να πάρουν τη μορφή χτενών, μπρελόκ, γλαστρών και άλλων αντικειμένων καθημερινής χρήσης.
Πέρα από το πλαστικό, αξιοποιούνται και άλλα υλικά όπως το ξύλο, το γυαλί και το μέταλλο. Υπό την καθοδήγηση έμπειρων τεχνικών στο εργαστήριο ξύλου, παλιά έπιπλα, παλέτες και υλικά που βρίσκονται πεταμένα στην φύση, επαναχρησιμοποιούνται φτιάχνοντας κάτι καινούργιο . «Θέλουμε να υπάρχει κυκλικότητα. Να φεύγει κάτι άχρηστο και να επιστρέφει χρήσιμο», τονίζει.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το εργαστήριο 3D Printing, όπου οι συμμετέχοντες μπορούν να δουν τις ιδέες τους να υλοποιούνται, από τον σχεδιασμό μέχρι το τελικό προϊόν, χρησιμοποιώντας νήματα ακόμα και από ανακυκλωμένο πλαστικό.
Τα εργαστήρια είναι ανοιχτά σε όλες τις ηλικίες και λειτουργούν καθημερινά. Τα πρωινά φιλοξενούν μαθητές από σχολεία, ενώ τα απογεύματα και τα Σαββατοκύριακα είναι προσβάσιμα στο ευρύ κοινό. «Έχουμε δράσεις για το πώς να κάνεις κομποστοποίηση στο σπίτι σου, πώς να μετατρέψεις ένα γυάλινο βάζο σε λάμπα, πώς να φτιάξεις χαρτοπολτό και να δημιουργήσεις ένα μπλοκάκι από ανακυκλωμένο χαρτί. Θέλουμε ο καθένας να φεύγει από εδώ με κάτι που έφτιαξε ο ίδιος», εξηγεί.
Στο πλαίσιο αυτό, πολλοί φοιτητές και νέοι σχεδιαστές χρησιμοποιούν τους 3D printers για να υλοποιήσουν δικά τους projects, ενώ οργανώνονται και δράσεις για εταιρικές ομάδες και φορείς. Όπως λέει η ίδια «θέλουμε να χτίσουμε μια κοινότητα για όλες τις ηλικίες. Να περνάνε καλά, να υπάρχει ουσία και να θέλουν να ξαναέρθουν».
Από τους υποβρύχιους καθαρισμούς στην Χαλκιδική μέχρι τους… μαγνήτες στον Θερμαϊκό
Εκτός από τα εργαστήρια κυκλικής οικονομίας, το 2021, η ομάδα ξεκίνησε το φιλόδοξο πρόγραμμα «Blue Halkidiki», εστιάζοντας σε υποβρύχιους καθαρισμούς με τη συμβολή δυτών και θαλάσσιων επιστημόνων. Πέντε χρόνια μετά, το project μετρά πάνω από 12 τόνους σκουπιδιών που έχουν απομακρυνθεί από τον βυθό. «Θυμάμαι την πρώτη φορά που πήγαμε στο Πόρτο Κουφό στην Χαλκιδική. Δεν φαινόταν καν ο πάτος της θάλασσας από τα σκουπίδια. Φέτος, είδαμε αμμουδιά και ψάρια να επιστρέφουν. Αυτό είναι το μεγαλύτερο δώρο», αναφέρει.
Παράλληλα, τον περασμένο Δεκέμβριο, πραγματοποίησαν καθαρισμό στον Θερμαϊκό Κόλπο, μπροστά από τον Λευκό Πύργο, με τη βοήθεια ειδικών μαγνητών. Σε μόλις λίγες ώρες, ανασύρθηκαν 20 ηλεκτρικά πατίνια, ένα ποδήλατο και πάνω από 500 κιλά απορριμμάτων από μήκος 140 μέτρων του παραλιακού μετώπου.
Συνολικά, το 2025 πραγματοποιήθηκαν 208 δράσεις, απομακρύνοντας 11.728 κιλά σκουπιδιών από το περιβάλλον με τη συμμετοχή 2.329 συμμέτοχες εθελοντών σε αυτές, μέρος των οποίων αξιοποιήθηκαν για την δημιουργία νέων αντικειμένων.
Μέχρι και τον Μάιο, το Greek Eco Project καλεί τους πολίτες να συμμετέχουν ενεργά στις δράσεις του, μέσα από έναν διαγωνισμό που επιβραβεύει τη συμμετοχή. Όσοι παίρνουν μέρος, είτε σε καθαρισμούς είτε στα εργαστήρια, μπαίνουν αυτόματα σε κλήρωση για ένα δωρεάν μάθημα κατάδυσης. Όπως σημειώνουν τα μέλη της ομάδας, κάθε συμμετοχή μετρά.« Όσο περισσότερο συμμετέχεις, τόσο αυξάνονται και οι πιθανότητες να κερδίσεις».
