*Της Λεμονιάς Βασβάνη | Από την έντυπη έκδοση "Τύπος Θεσσαλονίκης"
Την κλιματική αλλαγή βάζει στο επίκεντρό της η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος 2026, σε μια προσπάθεια να μας αφυπνίσει για την άμεση ανάγκη λήψης μέτρων.
Η παγκόσμια καμπάνια που «τρέχει» με το σύνθημα #NowForClimate (τώρα για το κλίμα) ζητά να παρέμβουμε.
«Ο πλανήτης μας στέλνει σημάδια: αύξηση της στάθμης των θαλασσών, σφοδρές πυρκαγιές, κύματα καύσωνα και παγετώνες που λιώνουν. Έχουμε ξεπεράσει το όριο του 1.5 °C (..). Ωστόσο κλιματικές λύσεις ριζώνουν σε κάθε γωνιά του πλανήτη», αναφέρεται μεταξύ άλλων.
«Η κατάσταση με την κλιματική αλλαγή βαίνει συνεχώς επιδεινούμενη. Δεν έχουμε καταφέρει ως ΕΕ, και περισσότερο ως ανθρωπότητα, να ανασχέσουμε αυτή την επιδείνωση. Οπότε το βασικό ζητούμενο πλέον είναι ο μετριασμός των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Η επιστημονική κοινότητα επικεντρώνει τις προσπάθειές της στην προστασία των οικοσυστημάτων, στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, στη δημιουργία και ενίσχυση προστατευόμενων περιοχών, καθώς και στην ανάπτυξη φυτικών ειδών που μπορούν να αντέξουν σε συνθήκες ξηρασίας και υψηλών θερμοκρασιών», ανέφερε σε τηλεφωνική μας συνομιλία ο Καθηγητής του Εργαστηρίου Δασικής Γενετικής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Φίλιππος Α. Αραβανόπουλος.
Σημαντικός θεωρείται και ο ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης. «Οι πόλεις της Νότιας Ευρώπης αναμένεται να βρεθούν αντιμέτωπες με ολοένα και συχνότερα και εντονότερα κύματα καύσωνα. Παράλληλα στη χώρα μας έχουμε πόλεις που διαθέτουν πράσινο κάτω από τις διεθνείς προδιαγραφές.
Και δεν βοηθάμε στον μετριασμό αν συνεχίσουμε να οικοδομούμε μέσα σε αυτές, χρησιμοποιώντας και τον τελευταίο ελεύθερο χώρο που μπορεί να γίνει πάρκο ή αυξάνοντας τον συντελεστή δόμησης απευθείας ή με έμμεσους τρόπους προσθέτοντας ορόφους, προσθέτοντας ουσιαστικά μια πόλη πάνω στην πόλη. Έπειτα το καλοκαίρι αναμένουμε πάντα πιο ακραίες καιρικές συνθήκες με υψηλές θερμοκρασίες.
Η Τοπική αυτοδιοίκηση θα πρέπει να φροντίσει να υπάρχει όσο γίνεται περισσότερο πράσινο, πάρκα, δεντροστοιχίες, ελεύθεροι χώροι που αποτελούν βασικά εργαλεία μετριασμού των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής», συμπλήρωσε ο Καθηγητής.
Καθοριστικής σημασίας είναι και η επιλογή των φυτικών ειδών που θα χρησιμοποιηθούν. Όπως τόνισε: «πρέπει να είναι ανθεκτικά και να μην χρειάζονται πολύ νερό, γιατί η λειψυδρία αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα των επόμενων δεκαετιών».
Δημιουργία ζώνης πρασίνου στη Θεσσαλονίκη
Τι μπορεί να γίνει στη Θεσσαλονίκη; Ο κ. Αραβανόπουλος εξήγησε πως «Το Σέιχ Σου αναπτύσσεται σε δύσκολες εδαφικές συνθήκες. Η τραχεία πεύκη, που κυριαρχεί στην περιοχή, θεωρείται από τα πλέον κατάλληλα είδη για την περιοχή. Αντί της αντικατάστασής της από είδη πχ όπως τα πλατύφυλλα πλατάνια που έχουν μεγαλύτερες απαιτήσεις σε νερό ή δεν ευδοκιμούν, προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί στην ενίσχυση της πυροπροστασίας και στην επέκταση των πράσινων ζωνών.
Μπορεί το Σέιχ Σου να επεκταθεί στα δυτικά ώστε και να δημιουργηθεί μια ζώνη πρασίνου που θα ξεκινάει από το Τριάδι, θα περνά από την πόλη, και θα καταλήγει στις κοιλάδες του Γαλλικού και Αξιού, δημιουργώντας μια ενιαία ζώνη πρασίνου γύρω από το πολεοδομικό συγκρότημα της πόλης. Έτσι θα έχουμε καταφέρει πολλά στον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής».
Πώς μπορεί να γίνει αυτό εφικτό; «Χρειάζονται σίγουρα σημαντικές επενδύσεις για να προχωρήσει κάτι τέτοιο. Πιθανώς και τροποποίηση του χωροταξικού σχεδιασμού, ενδεχομένως και απαλλοτριώσεις. Σίγουρα θα χρειαστεί συνεργασία μεταξύ της κεντρικής διοίκησης και των όμορων δήμων. Θεωρώ πως μια τέτοια πρόταση θα ήταν πολύ σημαντική. Εξάλλου σε παγκόσμιο επίπεδο υπάρχει μια σκέψη για την δημιουργία πράσινης ζώνης από δάσος που θα ξεκινάει από την Ευρώπη και θα φτάνει μέχρι τις ακτές της Σιβηρίας, και πιο νότια σε ερημικές περιοχές της Ασίας. Το πλάνο κάνει αναφορά για φύτευση 1 τρις δέντρων. Είναι φιλόδοξο όμως συζητείται αρκετά. Αν φυτευτούν τόσα δέντρα θα μετριαστούν κατά πολύ οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής παγκοσμίως.
Όταν συζητάμε για σχέδια σε τόσο μεγάλη παγκόσμια κλίμακα, θεωρώ ότι είναι εφικτό το να φτιάξουμε μια πράσινη ζώνη γύρω από τη Θεσσαλονίκη.
Απλώς χρειάζεται να υπάρχει σύμπνοια συναντίληψη στην βούληση και η κεντρική διοίκηση να συμφωνήσει και να χρηματοδοτήσει ένα τέτοιο έργο», ανέφερε ο κ. Αραβανόπουλος.
«Ανάγκη για περισσότερα δάση παγκοσμίως»
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής συνδέεται άμεσα με τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και κυρίως του διοξειδίου του άνθρακα. Ωστόσο, όπως εξήγησε ο Καθηγητής, η εξάρτηση πολλών οικονομιών από τα ορυκτά καύσιμα, το υψηλό κόστος μετάβασης και η αδυναμία εφαρμογής διεθνών συμφωνιών καθιστούν δύσκολη την ταχεία μείωση των εκπομπών.
«Ακόμη και σήμερα να σταματούσε ως δια μαγείας η εκπομπή ορυκτών καυσίμων, θα χρειάζονταν πολλά χρόνια για να επιστρέψουμε στην κατάσταση που επικρατούσε στον πλανήτη πριν 50 ή 100 χρόνια πριν. Οπότε μας μένει μόνο ο μετριασμός των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και οι εκτεταμένες αναδασώσεις και φυτεύσεις. Αυτές μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στη δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Την ίδια στιγμή, όμως, περιοχές ιδιαίτερης μεγάλης οικολογικής σημασίας, όπως ο Αμαζόνιος και μεγάλα δασικά οικοσυστήματα της Νοτιοανατολικής Ασίας, συνεχίζουν να υφίστανται σημαντικές απώλειες και βλέπουμε πως μειώνονται οι πνεύμονες πρασίνου».
Έκκληση ενόψει αντιπυρικής περιόδου
Τέλος, με αφορμή την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου, ο κ. Αραβανόπουλος απευθύνει έκκληση στους πολίτες να έχουν ιδιαίτερη προσοχή κατά τις επισκέψεις τους σε δασικές περιοχές.
«Δεν θα πρέπει να δημιουργούν εστίες φωτιάς και όταν πάνε στο δάσος να σταθμεύουν το όχημά τους κοντά σε κέντρο διαφυγής ώστε αν τους τύχει κάτι να μπορέσουμε να φύγουν εύκολα», σημείωσε.
