Εγκαινιάζεται σήμερα ανοίγοντας για τους Θεσσαλονικείς αλλά και τους επισκέπτες της πόλης το Μπέη Χαμάμ («Λουτρά Παράδεισος»), το παλαιότερο οθωμανικό λουτρό της Θεσσαλονίκης επί της οδού Εγνατίας, που βρισκόταν σε φάση αποκατάστασης και συντήρησης.
Τα εγκαίνια του έργου «Αποκατάσταση του Λουτρού Μπέη Χαμάμ (Λουτρά Παράδεισος)» θα τελέσει η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, στις 19.30.
Αντικείμενο του έργου, που ξεκίνησε αρχές του 2022 ήταν η ενίσχυση, αποκατάσταση και ανάδειξη του λουτρού.
Η σχετική ανάρτηση από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης:
Η ιστορία του Μπέη Χαμάμ (Λουτρά Παράδεισος)
Το Μπέη Χαμάμ, γνωστό και ως «Λουτρά Παράδεισος», αποτελεί το παλαιότερο οθωμανικό λουτρό της Θεσσαλονίκης και ένα από τα σημαντικότερα λουτρικά συγκροτήματα των Βαλκανίων. Βρίσκεται στην οδό Εγνατία, κοντά στην πλατεία Αριστοτέλους, και χτίστηκε το 1444 με εντολή του σουλτάνου Μουράτ Β΄, μόλις 14 χρόνια μετά την οριστική κατάκτηση της πόλης από τους Οθωμανούς το 1430.
Πρόκειται για ένα επιβλητικό δίδυμο χαμάμ, με ξεχωριστά και πλήρως ανεξάρτητα τμήματα για άνδρες και γυναίκες, χωρίς άμεση επικοινωνία μεταξύ τους. Η είσοδος των ανδρών βρισκόταν στη νοτιοδυτική πλευρά του κτιρίου, ενώ για τις γυναίκες είχε προβλεφθεί δεύτερη, πιο διακριτική είσοδος βορειότερα. Το Μπέη Χαμάμ θεωρείται το μεγαλύτερο χαμάμ της Θεσσαλονίκης και ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα μνημεία του είδους του στα Βαλκάνια.
Η αρχιτεκτονική του ακολουθεί την κλασική διάταξη των οθωμανικών λουτρών. Οι λουόμενοι περνούσαν από τον ψυχρό χώρο (cameğan), όπου βρίσκονταν τα αποδυτήρια, στον χλιαρό χώρο (soğukluk) και στη συνέχεια στον θερμό χώρο (sıcaklık). Στο κέντρο του τελευταίου βρισκόταν η μεγάλη μαρμάρινη πλάκα για μασάζ, ενώ περιμετρικά αναπτύσσονταν μικρότερα ιδιαίτερα θερμά δωμάτια (halvet). Στην ανατολική πλευρά λειτουργούσαν η δεξαμενή νερού και το εξελιγμένο για την εποχή σύστημα θέρμανσης με υπόκαυστα δάπεδα.
Από οθωμανικό χαμάμ στα «Λουτρά Παράδεισος»
Το λουτρό λειτούργησε αδιάλειπτα για περισσότερους από πέντε αιώνες. Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και την ενσωμάτωσή της στο ελληνικό κράτος, συνέχισε να λειτουργεί ως δημόσιο λουτρό με την ονομασία «Λουτρά Παράδεισος». Η λειτουργία του σταμάτησε οριστικά το 1968, όταν πλέον το σύγχρονο δίκτυο ύδρευσης και η ύπαρξη τρεχούμενου νερού στα σπίτια κατέστησαν περιττή τη χρήση των δημόσιων λουτρών.
Μετά το κλείσιμό του, το μνημείο πέρασε στην αρμοδιότητα της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας. Ο σεισμός του 1978 προκάλεσε σημαντικές φθορές, αναδεικνύοντας σοβαρά στατικά προβλήματα, κυρίως στους μεγάλους τρούλους. Τη δεκαετία του 1980 πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης, επιτρέποντας τη χρήση του ανδρικού τμήματος για εκθέσεις και πολιτιστικές εκδηλώσεις.
Η μεγάλη αποκατάσταση του 21ου αιώνα
Νέα εκτεταμένη φάση αποκατάστασης ξεκίνησε στις αρχές του 2022 με στόχο την πλήρη ανάδειξη του μνημείου. Κατά τις εργασίες απομακρύνθηκαν αυθαίρετες κατασκευές του 20ού αιώνα, αποκαταστάθηκαν οι τοιχοποιίες και οι θολωτές κατασκευές με παραδοσιακά υλικά, στερεώθηκαν οι τρούλοι και επισκευάστηκαν οι κεραμοσκεπές.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στα γυναικεία διαμερίσματα, όπου αποκαλύφθηκαν σημαντικά στοιχεία της αρχικής μορφής του λουτρού, όπως τα παλαιά δάπεδα, τα περιμετρικά έδρανα και η οκταγωνική μαρμάρινη δεξαμενή.
Σήμερα, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών συντήρησης και ανάδειξης, το Μπέη Χαμάμ ανοίγει ξανά τις πύλες του στο κοινό ως ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της οθωμανικής περιόδου στη Θεσσαλονίκη. Το ιστορικό κτίριο λειτουργεί ως χώρος πολιτιστικών δράσεων και εκδηλώσεων, προσφέροντας στους επισκέπτες την ευκαιρία να γνωρίσουν ένα μοναδικό κομμάτι της πολυπολιτισμικής ιστορίας της πόλης.
