Της ΜΑΡΙΑΣ ΚΟΥΖΟΥΦΗ
Με συγκρατημένη αισιοδοξία αντιμετωπίζουν οι επαγγελματίες των ενοικιαζόμενων καταλυμάτων στη Χαλκιδική την εξέλιξη της φετινής τουριστικής περιόδου, παρά το υποτονικό ξεκίνημα. Εξάλλου, έντονος είναι ο προβληματισμός για τις καθυστερήσεις που παρατηρούνται σε χερσαία σύνορα.
Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ενοικιαζόμενων Δωματίων Χαλκιδικής και Ανατολικής Θεσσαλονίκης, Τριαντάφυλλος Παπαϊωάννου, μιλώντας στον «ΤyposThes» η εικόνα του τριημέρου του Αγίου Πνεύματος ήταν θετική αλλά όχι ικανοποιητική, με βασικό χαρακτηριστικό την κυριαρχία της εγχώριας αγοράς.
Κατά τον ίδιο η ζήτηση παραμένει υποτονική και για το πρώτο δεκαήμερο του Ιουνίου, με την εικόνα ωστόσο να αλλάζει το επόμενο διάστημα.
Είναι ενδεικτικό ότι το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος δεν είχαν ανοίξει καν όλα τα καταλύματα. «Ένα 5% δεν είναι ανοίξει, γεγονός πρωτόγνωρο», όπως θα πει. Σε όσα ήταν ανοιχτά, η πληρότητα κινήθηκε στο 60-70% και αφορούσε κυρίως Έλληνες, νεαρής ηλικίας και για διήμερο, το πολύ τριήμερο, καθώς τη Δευτέρα παρατηρήθηκε τεράστια επιστροφή.
Κάποιοι έρχονται μόνο Παρασκευή και άλλοι Σαββατοκύριακο. Είναι πολύ λίγα τα τριήμερα, λόγω της οικονομικής κατάστασης των Ελλήνων, σημειώνει. Ρόλο έπαιξε και το γεγονός ότι έχουν ξεκινήσει οι Πανελλήνιες και η περίοδος δεν ήταν ευνοϊκή για να μετακινηθούν οι οικογένειες.
Δεν υπάρχει ζήτηση για αρχές Ιουνίου παρά τις ευνοϊκές τιμές
Παρά τη συγκρατημένη εικόνα του πρώτου δεκαημέρου του Ιουνίου, οι εκτιμήσεις για τη συνέχεια είναι πιο θετικές.
Ειδικότερα, μέχρι τις 10-15 Ιουνίου οι πληρότητες, κατά μέσο όρο, δεν ξεπερνούν το 15% - 20% στα περισσότερα καταλύματα.
«Δεν υπάρχει ζήτηση παρότι οι τιμές είναι ιδιαίτερα ευνοϊκές. Για περίοδο πρώτου δεκαημέρου του Ιουνίου οι τιμές είναι οι χαμηλότερες της τελευταίας τετραετίας θα τολμούσα να πω», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Οι πληρότητες αρχίζουν να ανεβαίνουν μετά τις 15 Ιουνίου.
Για τα περισσότερα καταλύματα κινούνται στο 65% περίπου και μετά τις 20 ανεβαίνουν έως και στο 85% και σε ελάχιστα ακόμη και έως 95%, «θυμίζοντας» κανονικό Ιούνιο.
Για Ιούλιο και Αύγουστο αυτήν την στιγμή οι πληρότητες, κατά μέσο όρο, είναι γύρω στο 60-65%.
Όπως λέει πάντως δεν είναι σαν τις άλλες χρονιές τα πράγματα.
Ο κ. Παπαϊωάννου σημειώνει ότι η αγορά έχει απομακρυνθεί από το μοντέλο των έγκαιρων προκρατήσεων που χαρακτήριζε τα προηγούμενα χρόνια.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα τελευταία δύο χρόνια έχει αλλάξει αισθητά η εικόνα και πλέον τα καταλύματα δεν γεμίζουν από το Μάιο.
«Μέχρι και το 2023, στο τέλος Μαΐου είχαμε κάνει περίπου το 85% των προκρατήσεων για τη σεζόν σε Χαλκιδική και ανατολική Θεσσαλονίκη. Αυτά δεν ισχύουν πλέον. Τώρα οι κρατήσεις γίνονται τις τελευταίες 10-15 ημέρες», τονίζει.
Με την αγωνία που υπάρχει για το θέμα των καυσίμων, κανείς δεν πρόκειται να κλείσει από τώρα για τον Αύγουστο, όλοι θα κλείσουν 10 μέρες πιο πριν, όπως αναφέρει.
Σημειώνει πάντως ότι ευτυχώς, τόσο για τη Χαλκιδική όσο και για την ανατολική Θεσσαλονίκη όλες οι προκρατήσεις που υπήρχαν μέχρι και πριν ξεκινήσει ο πόλεμος σε 95-98% ισχύουν ακόμη και το ποσοστό των ακυρώσεων είναι μηδαμινό.
Αλλαγές υπάρχουν και στο μοτίβο που αφορά τη διάρκεια παραμονής των επισκεπτών, καθώς οι ταξιδιώτες επιλέγουν πλέον συντομότερες αποδράσεις, ακόμη και μέσα σε περιόδους αυξημένης ζήτησης. Πέρυσι ο μέσος όρος κράτησης ήταν 5.6 ημέρες.
«Δεν είναι όπως παλιά. Παρ’ όλα αυτά έχω την αίσθηση ότι θα κάνουμε ταμείο στο τέλος Οκτωβρίου, η χρονιά θα πάει καλά», υπογραμμίζει παρότι «χάθηκε» ο Απρίλης και ο Μάιος οι οποίοι, για όσους άνοιξαν, ήταν στο ένα τέταρτο της κίνησης.
Λιγότεροι Βαλκάνιοι επισκέπτες στην αρχή της σεζόν – 1 στους 5 με ξένες πινακίδες
Ένα ακόμη στοιχείο που προβληματίζει τους επαγγελματίες είναι η αισθητά μειωμένη παρουσία επισκεπτών από τις γειτονικές βαλκανικές χώρες κατά τη διάρκεια της άνοιξης.
Όπως αναφέρει ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας, τα Σαββατοκύριακα του Μαΐου η εικόνα θύμιζε παλαιότερες εποχές, με την πλειονότητα των οχημάτων να φέρει ελληνικές πινακίδες.
«Αυτό που λέμε μεταξύ μας είναι ότι όλος ο Μάιος κινήθηκε με οκτώ στα δέκα αυτοκίνητα να έχουν ελληνικές πινακίδες. Αυτό είχαμε να το ζήσουμε πολλά χρόνια, πριν το 2017», σημειώνει. Παραδοσιακά το τελευταίο δεκαήμερο του Μαίου, συνήθως 8 στα 10 αυτοκίνητα ήταν είτε από Σερβία είτε από Βουλγαρία είτε από Ρουμανία και τα τελευταία χρόνια και από Ιταλία.
«Μας έλειψε η Βουλγαρία», τονίζει ακόμα. Πέρυσι με τα ανοιχτά σύνορα υπήρχαν εξορμήσεις για Σαββατοκύριακα και τριήμερα, κάτι που δεν ισχύει φέτος. Μια εκτίμηση για το λόγο που συμβαίνει αυτό είναι η είσοδος στο ευρώ που «διπλασίασε τις τιμές» στη γειτονική χώρα.
Παρά τα προβλήματα, το γενικό κλίμα στον κλάδο παραμένει συγκρατημένα θετικό.
«Συγκρατημένη αισιοδοξία. Τα πράγματα είναι λίγο δύσκολα, αλλά έχουμε μάθει τα τελευταία χρόνια να διαχειριζόμαστε κρίσεις και περιμένουμε να μπούμε σε μια κανονική ροή καλοκαιριού» μετά τις 12 Ιουνίου περίπου, καταλήγει.
Οι καθυστερήσεις στα σύνορα έφεραν και ακυρώσεις
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στον κλάδο η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στους συνοριακούς σταθμούς με τις ουρές και τις καθυστερήσεις μετά την εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού Συστήματος Εισόδου/Εξόδου (EES) στα χερσαία σύνορα, ειδικά για τις αφίξεις από τη Σερβία, μια αγορά με ιδιαίτερη βαρύτητα για πολλές επιχειρήσεις της Χαλκιδικής.
Για παράδειγμα η Κασσάνδρα στη Χαλκιδική, δουλεύει πολύ με Σέρβους τουρίστες και «εκεί υπήρξαν κάποια θέματα και κάποιες γκρίνιες» ειδικά για περιπτώσεις όπου υπάρχει συνεργασία με τουριστικά λεωφορεία και οι τουρίστες έρχονται στην χώρα με πούλμαν.
καταγράφονται στα οργανωμένα γκρουπ που μετακινούνται με λεωφορεία.
«Εκεί οι καθυστερήσεις ήταν πολύ μεγάλες και υπήρξαν και κάποιες ακυρώσεις», τονίζει.
Κατά τον ίδιο το μεγαλύτερο πρόβλημα υπάρχει στην Πιερία όπου παρατηρούνται πολύ περισσότερες ακυρώσεις καθώς δουλεύουν με Σέρβους τουρίστες σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό.
Όπως επισημαίνει, το ποσοστό των ακυρώσεων δεν θεωρείται μεγάλο, ωστόσο ακόμη και μικρές απώλειες έχουν βαρύτητα σε μια απαιτητική χρονιά.
«Οι ακυρώσεις δεν ξεπερνούν το 5%-10% από τους τουρίστες της Σερβίας, όμως σε μια δύσκολη χρονιά κάθε πελάτης είναι πολύτιμος».
Ιδιαίτερη ανησυχία
Υπενθυμίζεται ότι σε πρόσφατη επιστολή της προς τα αρμόδια υπουργεία και φορείς, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Επιχειρηματιών Τουριστικών Καταλυμάτων «Ο Αριστοτέλης», είχε εκφράσει την έντονη ανησυχία της για τις πρωτοφανείς καθυστερήσεις που καταγράφονται στα σημεία εισόδου της χώρας. «Η πλήρης, ωστόσο πρόχειρη και δυσλειτουργική εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού Συστήματος Εισόδου/Εξόδου (EES) στα χερσαία σύνορα, συμπίπτει με την έναρξη της τουριστικής περιόδου και απειλεί να τινάξει στον αέρα τη φετινή σεζόν, επιφέροντας καίριο πλήγμα στον οδικό τουρισμό της Βόρειας Ελλάδας», ανέφερε επισημαίνοντας ότι οι οδικοί τουρίστες από τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της τουριστικής κίνησης για τα χιλιάδες ενοικιαζόμενα δωμάτια, τα διαμερίσματα και τα μικρά ξενοδοχεία της Π.Ε. Χαλκιδικής και της Π.Ε. Θεσσαλονίκης.
Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, πρόεδρος της οποίας είναι ο κ. Παπαϊωάννου, ήδη από τις πρώτες εβδομάδες της τουριστικής περιόδου, η εικόνα στις πύλες εισόδου είναι αποκαρδιωτική:
-οι πολύωρες αναμονές κάτω από τον ήλιο και οι ουρές χιλιομέτρων προκαλούν τεράστια σωματική και ψυχολογική κόπωση σε χιλιάδες οικογένειες.
-η ροή επιβατών και εμπορευμάτων έχει επιβραδυνθεί δραματικά, προκαλώντας ασφυξία.
-καταγράφεται πρωτοφανές κυκλοφοριακό έμφραγμα λόγω της έλλειψης υλικοτεχνικής υποδομής για τη λήψη βιομετρικών δεδομένων.
«Το αποτέλεσμα είναι να έχει ήδη ξεκινήσει ένα κύμα ακυρώσεων και παγώματος των νέων κρατήσεων, με τους τουρίστες να στρέφονται σε ανταγωνιστικούς προορισμούς προκειμένου να αποφύγουν αυτή την ταλαιπωρία».
Αναγκαίες οι υποδομές στα σύνορα
Σύμφωνα με τον κ. Παπαϊωάννου, το τελευταίο Σαββατοκύριακο παρατηρήθηκε βελτίωση στη διαχείριση της κίνησης στα σύνορα, γεγονός που περιόρισε τους χρόνους αναμονής καθώς φαίνεται ότι ο έλεγχος έγινε με τον παλιό τρόπο και σε πολλά λεωφορεία τσέκαραν μόνο διαβατήρια.
Αν σε ένα πούλμαν γίνει απλός έλεγχος διαβατηρίων μπορεί να τελειώσει σε έως 30 λεπτά. «Τα πράγματα είναι λίγο καλύτερα μετά την γκρίνια αλλά δεν είναι ιδανικά και δεν είναι μια εικόνα που μας αρμόζει», λέει ο κ. Παπαϊωάννου σημειώνοντας ότι καιρό τώρα υπήρξαν προειδοποιήσεις προς τους αρμοδίους με αίτημα την ενίσχυση των συνόρων. «Δυστυχώς δεν έχει γίνει κάτι τέτοιο».
«Άλλες χρονιές είχαμε ουρές χλμ χωρίς τους ελέγχους αυτούς, φανταστείτε τώρα», επισημαίνει. Κάνει λόγο για απαρχαιωμένες υποδομές, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι στους Εύζωνους δεν υπάρχει καν οπτική ίνα.
Έτσι, για να γίνει έλεγχος βιομετρικών στις βάσεις μπορεί κάθε έλεγχος να πάρει και 25 λεπτά.
Υπενθυμίζεται ότι σε πρόσφατη σύσκεψη στο ΥΜΑΘ ο κ. Γκιουλέκας είχε πει ότι «από την Ευρωπαϊκή Ένωση έχουμε τη δυνατότητα σε ώρες ιδιαίτερης έντασης και πίεσης κυκλοφοριακής να μπορούμε να επανερχόμαστε στο προηγούμενο καθεστώς εκτάκτως βεβαίως και όχι αυτό σε μόνιμη βάση. Τι σημαίνει αυτό; Ότι όταν πια υπάρχουν αφόρητες και ασφυκτικές συνθήκες πίεσης σε συνοριακούς σταθμούς εκεί να γίνεται έλεγχος μόνο των ταξιδιωτικών εγγράφων για κάποιο διάστημα προκειμένου να εκτονώνεται το πρόβλημα. Και αυτό θα χρησιμοποιηθεί από τις αρμόδιες αρχές όταν εκείνες κρίνουν πώς και πότε πρέπει να γίνει».
Ωστόσο, όπως τονίζει ο κ. Παπαϊωάννου, από τις 12 Ιουνίου και μετά μέχρι και 10 Σεπτεμβρίου θα είναι «έκτακτες οι καταστάσεις» λόγω της αυξημένης κίνησης που αναμένεται. Ξεκαθαρίζει ότι το πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί οριστικά χωρίς τις αναγκαίες υποδομές.
Τι έχει ζητήσει η Ομοσπονδία
Η ομοσπονδία έχει ζητήσει την άμεση και κατεπείγουσα παρέμβαση των αρμοδίων, διεκδικώντας:
Ενεργοποίηση της ρήτρας προσωρινής αναστολής: Την άμεση αξιοποίηση του ευρωπαϊκού πλαισίου που επιτρέπει την προσωρινή αναστολή των βιομετρικών ελέγχων EES κατά τις ώρες και ημέρες αιχμής της θερινής περιόδου.
Δημιουργία αποκλειστικής λωρίδας πολιτών Ε.Ε.: Οι Ευρωπαίοι ταξιδιώτες εξαιρούνται από το EES και είναι απαράδεκτο να εγκλωβίζονται για ώρες. Απαιτείται η δημιουργία EU citizens lanes (λωρίδων πολιτών Ε.Ε.) που θα είναι μόνιμα ανοιχτές.
Λειτουργία «Πράσινης Λωρίδας»: Δημιουργία Fast Track (Γρήγορης Διαδικασίας) για τους τουρίστες που έχουν κάνει ψηφιακή προεγγραφή μέσω της εφαρμογής Travel to Europe (Ταξίδι στην Ευρώπη).
Γενίκευση διευκολύνσεων: Επέκταση των ευέλικτων πρακτικών ελέγχου (όπως εφαρμόστηκαν για το Ηνωμένο Βασίλειο) και σε άλλες κρίσιμες αγορές τρίτων χωρών.
Ενίσχυση υποδομών: Άνοιγμα όλων των διαθέσιμων φυλακίων, δημιουργία επιπλέον λωρίδων και άμεση στελέχωση με επιπλέον αστυνομικό προσωπικό και τεχνικούς υποστήριξης.
