Ο άνθρωπος ίσως να μην είναι τελικά καταδικασμένος να γερνά με τον τρόπο που γνωρίζουμε σήμερα. Μια από τις πιο συζητημένες φωνές παγκοσμίως στον τομέα της μακροζωίας, ο καθηγητής Γενετικής του Harvard David Sinclair, υποστηρίζει ότι η επιστήμη βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ σε κάτι που μέχρι πριν λίγα χρόνια έμοιαζε με σενάριο επιστημονικής φαντασίας: την αντιστροφή της βιολογικής γήρανσης.
Μιλώντας στο podcast Diary of a CEO, ο Sinclair παρουσίασε στοιχεία από την έρευνα του εργαστηρίου του, υποστηρίζοντας ότι μια τεχνική που βασίζεται σε τρία συγκεκριμένα γονίδια κατάφερε να επαναφέρει τη βιολογική ηλικία κυττάρων έως και κατά 75% σε πειραματικά μοντέλα. Όπως εξήγησε, τα κύτταρα δεν καταστρέφονται απλώς με την ηλικία, αλλά αρχίζουν να χάνουν σταδιακά τις πληροφορίες που τους λένε τι ακριβώς είναι και πώς πρέπει να λειτουργούν.
«Η γήρανση δεν είναι απλώς φθορά», υποστηρίζει ο καθηγητής, παρομοιάζοντας το ανθρώπινο σώμα με έναν υπολογιστή που χρειάζεται επανεγκατάσταση λογισμικού. Σύμφωνα με τη θεωρία του, αν οι επιστήμονες καταφέρουν να επαναφέρουν αυτές τις πληροφορίες, τα κύτταρα ενδέχεται να μπορούν να λειτουργήσουν ξανά σαν νεότερα.
Τι σημαίνει όμως πρακτικά αυτό το 75%; Δεν σημαίνει ότι ένας άνθρωπος 80 ετών μπορεί ξαφνικά να μετατραπεί σε άνθρωπο 20 ετών. Ο Sinclair εξηγεί ότι η ηλικία που βλέπουμε στον καθρέφτη δεν είναι απαραίτητα ίδια με τη βιολογική ηλικία των κυττάρων μας. Σύμφωνα με τη θεωρία του, κάθε κύτταρο διαθέτει ένα είδος «βιολογικής μνήμης» που του λέει πώς να λειτουργεί σωστά και να διατηρεί τα χαρακτηριστικά του.
Με το πέρασμα του χρόνου, όμως, αυτή η μνήμη αρχίζει να αποδιοργανώνεται. Τα κύτταρα, όπως υποστηρίζει, δεν παύουν απλώς να λειτουργούν επειδή «παλιώνουν». Αντίθετα, χάνουν σταδιακά τις οδηγίες που τους υπαγορεύουν τι ακριβώς είναι και ποιον ρόλο πρέπει να επιτελούν μέσα στο σώμα.
Ο ίδιος περιγράφει τη διαδικασία ως μια «κρίση ταυτότητας των κυττάρων». Ένα κύτταρο δέρματος, για παράδειγμα, μπορεί με την πάροδο των ετών να μην λειτουργεί πλέον με τον ίδιο τρόπο που λειτουργούσε στη νεότητα. Το ίδιο μπορεί να συμβεί σε νευρικά κύτταρα, κύτταρα του αμφιβληστροειδούς ή σε άλλους ιστούς του οργανισμού.
Αυτό είναι και το σημείο όπου, σύμφωνα με τον Sinclair, παρεμβαίνει η ερευνητική ομάδα του. Η μέθοδος με τα τρία γονίδια επιχειρεί ουσιαστικά να «υπενθυμίσει» στα κύτταρα τις αρχικές τους οδηγίες λειτουργίας, επαναφέροντας μέρος αυτής της χαμένης βιολογικής πληροφορίας. Με απλά λόγια, η θεωρία του δεν επιχειρεί να αντικαταστήσει κύτταρα ή όργανα, αλλά να κάνει τα ήδη υπάρχοντα κύτταρα να συμπεριφέρονται ξανά σαν νεότερα.
Αυτός είναι και ο λόγος που ο Sinclair επιμένει ότι η γήρανση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αναπόφευκτη φθορά αλλά ως μια βιολογική διαδικασία που ίσως στο μέλλον θα μπορεί να επιβραδύνεται ή ακόμη και να αντιστρέφεται.
Τι έχει δείξει ήδη η έρευνα
Ο Sinclair υποστήριξε ότι σε πειραματικά μοντέλα έχουν παρατηρηθεί αποτελέσματα σε διάφορους τομείς:
-βελτίωση της όρασης
-αναζωογόνηση νευρικού ιστού
-βελτίωση δέρματος
-παρεμβάσεις στον εγκέφαλο
-έρευνες για την ακοή
-δοκιμές σε νευρολογικές παθήσεις
Παράλληλα ανέφερε ότι σε πειράματα σε ποντίκια παρατηρήθηκε σημαντική επέκταση του υπολειπόμενου χρόνου ζωής σε ηλικιωμένα ζώα.
Ωστόσο, μεγάλο μέρος αυτών των αποτελεσμάτων αφορά ακόμη εργαστηριακά μοντέλα και πειραματόζωα και όχι ανθρώπους.
Οι καθημερινές συνήθειες που – σύμφωνα με τον Sinclair – μας γερνούν
Πέρα από το εργαστήριο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η αναφορά του στις καθημερινές συνήθειες που, όπως υποστηρίζει, μπορεί να επιταχύνουν τη βιολογική γήρανση.
Η λίστα περιλαμβάνει:
-κάπνισμα
-υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
-υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα
-έλλειψη άσκησης
-παχυσαρκία
-έντονη έκθεση σε ακτινοβολία
Ο Sinclair υποστήριξε ότι οι συχνές αεροπορικές μετακινήσεις μπορεί να επιδρούν αρνητικά στον οργανισμό λόγω αυξημένης έκθεσης σε κοσμική ακτινοβολία.
Σύμφωνα με την περιγραφή του, η ακτινοβολία αυτή μπορεί να προκαλεί μικρές βλάβες στο DNA, οι οποίες με την πάροδο του χρόνου ενδέχεται να επηρεάζουν τη λειτουργία των κυττάρων.
Μάλιστα ο ίδιος ανέφερε ότι ακόμη και εξετάσεις όπως ακτινογραφίες ή αξονικές τομογραφίες αυξάνουν παρόμοιες επιβαρύνσεις.
Παράλληλα έκανε και μια ακόμη πιο απροσδόκητη αναφορά:
Εκτίμησε ότι ακόμη και η υπερβολική έκθεση σε πολύ έντονο ήχο – όπως για παράδειγμα σε συναυλίες με πολύ υψηλή ένταση – μπορεί να δημιουργεί κυτταρικό στρες και να επιταχύνει διαδικασίες γήρανσης σε ορισμένους ιστούς.
Τι προτείνει για μεγαλύτερη διάρκεια ζωής
Ο καθηγητής υποστήριξε ότι ο τρόπος ζωής μπορεί να επηρεάζει περισσότερο τη γήρανση από όσο πιστεύαμε μέχρι σήμερα.
Ανέφερε ότι με βάση μελέτες, σημαντικά οφέλη μπορεί να προκύψουν από:
-αποφυγή καπνίσματος
-περιορισμό αλκοόλ
-τακτική άσκηση
-αποφυγή υπερφαγίας
-περιορισμό υπερ-επεξεργασμένων τροφών
-σταθερές κοινωνικές σχέσεις
Μάλιστα χαρακτήρισε την άσκηση ως έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες μακροζωίας.
Μπορεί τελικά να αλλάξει όσα ξέρουμε για την ανθρώπινη ζωή; Ο ίδιος εμφανίστηκε ιδιαίτερα αισιόδοξος, υποστηρίζοντας ότι οι επόμενες δεκαετίες ίσως αλλάξουν ριζικά την εικόνα της υγείας και της μακροζωίας.
Ποιος είναι ο David Sinclair
Ο David A. Sinclair είναι καθηγητής Γενετικής στην Ιατρική Σχολή του Harvard και ένας από τους πιο γνωστούς ερευνητές παγκοσμίως στον τομέα της γήρανσης και της μακροζωίας. Εδώ και περίπου τρεις δεκαετίες μελετά τους βιολογικούς μηχανισμούς που προκαλούν τη γήρανση και τις πιθανές μεθόδους επιβράδυνσης ή ακόμη και αντιστροφής της.
Απέκτησε διδακτορικό στη Μοριακή Γενετική από το Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας στην Αυστραλία και στη συνέχεια εργάστηκε στο MIT, όπου συμμετείχε σε έρευνες γύρω από γενετικούς μηχανισμούς που συνδέονται με τη γήρανση.
Το εργαστήριό του στο Harvard έγινε γνωστό για έρευνες γύρω από:
-τις πρωτεΐνες σιρτουίνες (sirtuins) και τη σχέση τους με τη μακροζωία,
-τον ρόλο του NAD+ στη γήρανση,
-τη ρεσβερατρόλη, ουσία που βρίσκεται μεταξύ άλλων στα σταφύλια,
-τη θεωρία ότι η γήρανση σχετίζεται με επιγενετικές αλλαγές και απώλεια κυτταρικής «ταυτότητας».
Ο Sinclair έχει συνιδρύσει αρκετές βιοτεχνολογικές εταιρείες, διαθέτει περισσότερες από 50 πατέντες, έχει λάβει δεκάδες επιστημονικές διακρίσεις και έχει συμπεριληφθεί στη λίστα του περιοδικού TIME με τις πιο επιδραστικές προσωπικότητες στον χώρο της υγείας.
