">
Σαφείς διαφορές μεταξύ βιολογικών και συμβατικών τροφίμων εντοπίζει νέα έρευνα...
Περισσότερες αντιοξειδωτικές ουσίες και χαμηλότερα επίπεδα τοξικών μετάλλων και φυτοφαρμάκων, περιέχουν τα βιολογικά τρόφιμα, συγκριτικά με τα συμβατικά, σύμφωνα με την πιο ολοκληρωμένη επιστημονική ανάλυση που έχει γίνει μέχρι σήμερα.
Ειδικότερα, η διεθνής ερευνητική ομάδα που πραγματοποίησε την ανάλυση, με επικεφαλής τον καθηγητή Carlo Leifert του πανεπιστημίου του Newcastle, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν «στατιστικά σημαντικές και ουσιαστικές» διαφορές, με μια σειρά από αντιοξειδωτικά να είναι «σημαντικά υψηλότερα» - μεταξύ 19% και 69% - στα βιολογικά τρόφιμα. Πρόκειται για την πρώτη μελέτη που δείχνει σαφείς και ευρείες διαφορές μεταξύ βιολογικών και συμβατικών φρούτων, λαχανικών και δημητριακών.
Οι ερευνητές λένε ότι τα αυξημένα επίπεδα αντιοξειδωτικών είναι ισοδύναμα με «μία ή δυο από τις πέντε μερίδες φρούτων και λαχανικών που συνιστώνται για ημερήσια κατανάλωση και για τον λόγο αυτό, θα ήταν σημαντικό για την ανθρώπινη διατροφή εάν επιβεβαιώνονταν οι πληροφορίες που συνδέουν αυτά τα συστατικά με την ευεργετική δράση που έχει για την υγεία η αυξημένη κατανάλωση φρούτων, λαχανικών και προϊόντων ολικής άλεσης».
Τα ευρήματα όμως της εν λόγω έρευνας, βρίσκονται σε διαφωνία με προηγούμενες έρευνες και ορισμένοι ειδικοί δηλώνουν δύσπιστοι. Για παράδειγμα, ο Τομ Σάντερς, καθηγητής διατροφής στο King's College του Λονδίνου, δήλωσε ότι η έρευνα έδειξε κάποιες διαφορές. Το ερώτημα όμως, σύμφωνα με τον ίδιο είναι αν αυτές οι διαφορές (μεταξύ βιολογικών και συμβατικών τροφίμων) βρίσκονται στο πλαίσιο της φυσικής διακύμανσης και αν είναι σχετικές από άποψη διατροφής. «Δεν είμαι πεπεισμένος», σημειώνει, ενώ προσθέτει ότι το έργο του Carlo Leifert είχε προκαλέσει διαμάχη και στο παρελθόν.
Τι έδειξε η έρευνα
Η έρευνα του Leifert, που δημοσιεύθηκε στο αξιοσέβαστο επιστημονικό περιοδικό, British Journal of Nutrition, βασίζεται σε ανάλυση 343 ερευνών από όλο τον κόσμο –περισσότερες από ποτέ άλλοτε-, οι οποίες εξετάζουν τις διαφορές μεταξύ βιολογικών και συμβατικών φρούτων, λαχανικών και δημητριακών.
Τα φυτά παράγουν πολλά από τα αντιοξειδωτικά συστατικά τους για να αντεπιτεθούν ενάντια στις επιθέσεις των παρασίτων. Έτσι τα υψηλότερα επίπεδα αυτών των συστατικών στις βιολογικές καλλιέργειες μπορεί να είναι αποτέλεσμα της έλλειψης προστασίας από χημικά. Αλλά οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι μπορεί να παίζουν σημαντικό ρόλο και άλλοι λόγοι, όπως το γεγονός ότι οι βιολογικές ποικιλίες καλλιεργούνται για να είναι ανθεκτικές και ότι δεν έχουν δεχθεί υπερβολικές ποσότητες τεχνητών λιπασμάτων.
Ο Leifert και οι συνάδελφοί του, συμπεραίνουν ότι πολλά αντιοξειδωτικά «έχουν συνδεθεί με μειωμένο κίνδυνο χρόνιων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένων των καρδιαγγειακών παθήσεων, των νευροεκφυλιστικών νόσων και ορισμένων μορφών καρκίνου». Σημειώνουν ωστόσο ότι δεν υπάρχουν ακόμη μακροχρόνιες μελέτες που να δείχνουν τα οφέλη για την υγεία από μια ευρεία βιολογική διατροφή. Οι ερευνητές, βρήκαν ακόμη υψηλότερα επίπεδα καδμίου, ενός τοξικού μετάλλου, σε συμβατικές καλλιέργειες. Επίσης, κατάλοιπα φυτοφαρμάκων βρέθηκαν τέσσερις φορές πιο συχνά σε συμβατικές καλλιέργειες από ότι σε βιολογικά τρόφιμα. Ωστόσο, τα επίπεδα αυτά αν και υψηλότερα, παραμένουν αρκετά κάτω από τα κανονιστικά όρια.
Οι ερευνητές σημειώνουν όμως ότι το κάδμιο συσσωρεύεται με τον καιρό στο σώμα και ότι μερικοί άνθρωποι μπορεί να θέλουν να το αποφύγουν αυτό. Επίσης, αναφέρουν ότι τα όρια για τα φυτοφάρμακα τίθενται μεμονωμένα, και όχι για το «κοκτέιλ» χημικών που χρησιμοποιούνται στις καλλιέργειες.
Αντικείμενο κριτικής
Η έρευνα είναι βέβαιο ότι θα επικριθεί, όπως αναφέρει δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας Guardian. Η συμπερίληψη τόσων πολλών μελετών στην ανάλυση θα μπορούσε να σημαίνει ότι η κακή ποιότητα ορισμένων εργασιών θα μπορούσε να «αλλοιώσει» τα αποτελέσματα, αν και η ομάδα έκανε «αναλύσεις ευαισθησίας» και διαπίστωσε ότι ο αποκλεισμός των πιο αδύναμων εργασιών δεν άλλαξε σημαντικά το αποτέλεσμα.
Μια άλλη κριτική θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι οι παρατηρούμενες διαφορές μπορεί να προκύπτουν από το διαφορετικό κλίμα, τους τύπους εδάφους και φυτικών ποικιλιών, και όχι από τη βιολογική γεωργία, αν και οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ο συνδυασμός τόσο πολλών μελετών θα πρέπει να «εξισορροπεί» αυτές τις διαφορές. Η μεγαλύτερη κριτική, ωστόσο, θα αφορά τις προτάσεις των δυνητικών οφελών για την υγεία. Η πιο πρόσφατη σημαντική ανάλυση, η οποία πραγματοποιήθηκε σε 223 μελέτες το 2012, διαπίστωσε ελάχιστα αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με αυτό. Αναφερόταν χαρακτηριστικά ότι «η δημοσιευμένη βιβλιογραφία δεν διαθέτει ισχυρές αποδείξεις ότι τα βιολογικά τρόφιμα είναι πολύ πιο θρεπτικά από τα συμβατικά τρόφιμα».
Το παραπάνω ήταν το συμπέρασμα που προέκυψε και από προηγούμενες, μικρότερες έρευνες αν και πρέπει να επισημανθεί ότι η έρευνα του 2012 σημείωνε ότι η κατανάλωση βιολογικών τροφίμων ίσως βοηθά τους ανθρώπους να αποφεύγουν τα κατάλοιπα φυτοφαρμάκων. Ο επικεφαλής της νεότερης μελέτης πάντως, Κάρλο Λέιφερτ, δήλωσε στο δικτυακό τόπο του Nature ότι η έρευνα είναι πιο αξιόπιστη από προηγούμενες επειδή βασίστηκε σε μεγαλύτερο σετ δεδομένων -συνολικά 343 έρευνες δημοσιευμένες στον επιστημονικό Τύπο.
Δύσπιστος με τα ευρήματα της μελέτης του Λέιφερτ εμφανίστηκε ωστόσο και ο Ρίτσαρντ Μίτεν του Ινστιτούτου Έρευνας Τροφίμων στο Νόργουιτς της Βρετανίας, ο οποίος επισήμανε ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις για οφέλη στην υγεία από τις μικρές διαφορές μεταξύ βιολογικών και συμβατικών προϊόντων. Είναι κάτι που παραδέχεται και ο ίδιος ο Λέιφερτ, καθώς η μελέτη δεν απαντά στο ερώτημα του εάν τα αυξημένα αντιοξειδωτικά θα είχαν διαφορά για την ανθρώπινη υγεία. Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ και από οργανισμό βιολογικής καλλιέργειας και σε αυτήν υπήρξε και ελληνική συμμετοχή δύο επιστημόνων.
