">
Του Κωνσταντίνου Τζίκα*
Τους τελευταίους μήνες γινόμαστε μάρτυρες μιας αληθινής «πανδημίας» ψηφιακών και τηλεφωνικών απατών. Οι επιτήδειοι δεν περιορίζονται πλέον στις παραδοσιακές μεθόδους, αλλά αξιοποιούν στο έπακρο την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), βάζοντας στο στόχαστρο κυρίως ανυποψίαστους ηλικιωμένους και ευάλωτους συμπολίτες μας.
Η τεχνολογική εξέλιξη επιτρέπει πλέον στους δράστες να δημιουργούν απόλυτα πειστικά βίντεο και φωνητικά δείγματα, υποδυόμενοι δημόσια πρόσωπα ή διασήμους. Χαρακτηριστικό είναι το πρόσφατο περιστατικό στην Πάτρα, όπου μια γυναίκα πείστηκε να μεταφέρει χρήματα μέσω IRIS, επειδή ο απατεώνας πραγματοποίησε βιντεοκλήση χρησιμοποιώντας την εικόνα του Κριστιάνο Ρονάλντο μέσα από ένα πολυτελές αυτοκίνητο.
Αν η τεχνολογία επιτρέπει την ψηφιακή μεταμόρφωση σε έναν παγκόσμιο σταρ, το επόμενο βήμα είναι ακόμη πιο επικίνδυνο: οι δράστες μπορούν να υποδυθούν ένα πολύ οικείο πρόσωπο, ένα παιδί ή ένα εγγόνι παραδείγματος χάριν, προσταγμένο σε δήθεν έκτακτη ανάγκη (ατύχημα, νοσηλεία, εμπλοκή με την αστυνομία), με σκοπό να υφαρπάξουν οικονομίες και τιμαλφή.
Απέναντι σε αυτό το κύμα οργανωμένου εγκλήματος, η Πολιτεία δείχνει να αντιδρά. Ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, προανήγγειλε αυστηροποίηση του θεσμικού πλαισίου σε συνεργασία με το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Οι αλλαγές στον Ποινικό Κώδικο προβλέπουν τη μετατροπή αυτών των συμπεριφορών σε κακουργήματα, με ιδιαίτερα επιβαρυντικό χαρακτήρα όταν τα θύματα είναι ηλικιωμένοι.
Ωστόσο, η αυστηροποίηση των ποινών λειτουργεί κατασταλτικά. Στο επίπεδο της πρόληψης, το ισχυρότερο όπλο παραμένει η ψυχραιμία.
Πρακτικοί τρόποι αντιμετώπισης:
1ον Διατήρηση ψυχραιμίας: Ο πανικός και η τεχνητή πίεση χρόνου είναι οι καλύτεροι σύμμαχοι των απατεώνων.
2ον Κέρδος χρόνου: Μην λαμβάνετε βιαστικές αποφάσεις. Κλείστε διακριτικά την κλήση, επικαλούμενοι κάποια δικαιολογία.
3ον Άμεση διασταύρωση: Καλέστε εσείς οι ίδιοι στο προσωπικό τηλέφωνο του οικείου σας προσώπου ή στις επίσημες αρχές για να επιβεβαιώσετε τους ισχυρισμούς.
4ον Μηδενική κοινοποίηση στοιχείων: Μην μεταφέρετε ποτέ χρήματα (μέσω e-banking, IRIS ή εμβασμάτων) και μην παραδίδετε τιμαλφή σε αγνώστους.
Τι κάνουμε αν αντιληφθούμε ότι πέσαμε θύμα απάτης;
Αν παρά την προσοχή αποσπαστούν στοιχεία ή χρήματα, κινούμαστε ακαριαία: ειδοποιούμε αμέσως την τράπεζά μας για το «πάγωμα» των κωδικών ή των συναλλαγών και υποβάλλουμε άμεσα καταγγελία στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος ή στο πλησιέστερο Αστυνομικό Τμήμα. Η επίσημη καταγγελία δεν είναι απλώς μια τυπική διαδικασία, αλλά το απαραίτητο νομικό βήμα για τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων μας και την έναρξη της ποινικής δίωξης των δραστών.
Η τεχνολογία μπορεί να παραπλανήσει τις αισθήσεις μας, αλλά η ιδιότητα του ενήμερου και ψύχραιμου πολίτη παραμένει η ασφαλέστερη ασπίδα προστασίας μας. Γι' αυτό, πλέον, απαιτείται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή και ψυχραιμία.
*Ο Κωνσταντίνος Τζίκας είναι Δικηγόρος Παρ'Αρείω Πάγω
Πιστοποιημένος Διαμεσολαβητής Υ.Δ.Δ.Α.Δ.
www.tzikas-lawfirm.gr
