Γράφει ο Γιάννης Παπαγεωργίου*
Για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, η φρεγάτα «Κίμων» άνοιξε στο κοινό στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης και πολλοί συμπολίτες μας είδαν από κοντά τι αλλάζει στις Ένοπλες Δυνάμεις. Είναι η πρώτη νεότευκτη φρεγάτα του Πολεμικού Ναυτικού ύστερα από σχεδόν τρεις δεκαετίες. Στις 30 Οκτωβρίου υψώθηκε η ελληνική σημαία και στον «Νέαρχο», τη δεύτερη από τις τέσσερις FDI. Πίσω από αυτές τις εικόνες υπάρχει κάτι λιγότερο θεαματικό αλλά πιο σημαντικό – υπάρχει σχέδιο. Γιατί πατριωτισμός δεν είναι τα μεγάλα λόγια και κραυγές αλλά οι αποφάσεις, η δυνατότητα χρηματοδότησης, η συνέπεια στον χρόνο.
Τον Σεπτέμβριο υπογράφηκε στη Ρώμη η Εφαρμοστική Ρύθμιση για την απόκτηση δύο ιταλικών φρεγατών FREMM, ενώ έχουν υπογραφεί οι βασικές συμβάσεις για τον εκσυγχρονισμό των ΜΕΚΟ. Για μια χώρα με τη δική μας νησιωτική γεωγραφία, η επάρκεια του Στόλου δεν είναι πολυτέλεια αλλά διαρκής εθνική υποχρέωση.
Στον αέρα, η παραλαβή των 24 Rafale ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2025. Η συμφωνία για 20 F-35, με δικαίωμα για άλλα 20, φέρνει την Πολεμική Αεροπορία στην πέμπτη γενιά μαχητικών, με την πρώτη παράδοση να αναμένεται το 2028. Στις αρχές Νοεμβρίου υπογράφηκε και η απόκτηση τριών KC-390, με δικαίωμα για άλλα τρία, που μπορούν να ανεφοδιάζουν μαχητικά στον αέρα. Μετράει όμως και ό,τι ήδη έχουμε. Όπως θύμισε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, όταν ανέλαβε η κυβέρνηση η χώρα «είχε ή δεν είχε σε χρήση ένα μεταγωγικό αεροπλάνο». Τον Μάρτιο έχει δώδεκα.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι η αλλαγή φιλοσοφίας. Στις 31 Αυγούστου υπογράφηκε η διακρατική συμφωνία για τον αντιαεροπορικό, αντιβαλλιστικό και αντι-drone θόλο της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Δεν είναι μια ακόμη αγορά όπλου, αλλά ενιαίο σύστημα με κοινή διοίκηση και έλεγχο – τη μετάβαση από ένα άθροισμα οπλικών συστημάτων σε ένα ολιστικό σύστημα αποτροπής. Από το πρόγραμμα του θόλου, περίπου 750 εκατ. ευρώ προβλέπεται να κατευθυνθούν στην ελληνική αμυντική και τεχνολογική βιομηχανία. Ο «Κένταυρος», το ελληνικό σύστημα anti-drone που έχει ήδη δοκιμαστεί σε πραγματικές συνθήκες μάχης σε φρεγάτες μας στην Ερυθρά Θάλασσα, δείχνει τι μπορούν να πετύχουν ελληνικά μυαλά όταν τους δοθεί χώρος. Και βέβαια, παραμένει ισχυρό συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας, ο επαγγελματισμός και το υψηλό αίσθημα ευθύνης των γυναικών και των ανδρών των Ενόπλων Δυνάμεων – θεμέλιο λίθος της ισχύος μας και της αποτρεπτικής μας δύναμης. Κανένα εξοπλιστικό πρόγραμμα δεν αρκεί χωρίς εκπαιδευμένα στελέχη, καθημερινή ετοιμότητα και ουσιαστική μέριμνα για τους ανθρώπους των Ενόπλων Δυνάμεων.
Τίποτα δεν είναι αποσπασματικό - τον Απρίλιο του 2025 ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε στη Βουλή τον δωδεκαετή προγραμματισμό αμυντικών εξοπλισμών, ύψους 25 δισ. ευρώ, και χαρακτήρισε το παλιό δίλημμα «κανόνια ή βούτυρο» «σαθρό και επικίνδυνο». Αν υπάρχει ένα πεδίο όπου δεν χωρούν ο λαϊκισμός και οι εύκολες υποσχέσεις, αυτό είναι η εθνική άμυνα. Εδώ δεν χρειαζόμαστε συνθήματα, αλλά σοβαρότητα, σύνεση και εθνική συνεννόηση. Όταν το 2021 η Βουλή ψήφισε με συντριπτική πλειοψηφία την επέκταση των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο στα 12 ναυτικά μίλια, η Ελλάδα μεγάλωσε για πρώτη φορά από το 1947 - αυτό είναι το όφελος της εθνικής ομοφωνίας.
Η ισχύς όμως αξίζει περισσότερο όταν τη συνοδεύει διπλωματία. Η στρατηγική συμφωνία με τη Γαλλία, με ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, η αναβαθμισμένη αμυντική συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και οι διακρατικές συμφωνίες με το Ισραήλ διευρύνουν τα περιθώρια της χώρας. Το 2020 υπογράφηκαν οι οριοθετήσεις θαλάσσιων ζωνών με την Ιταλία και, μερικώς, με την Αίγυπτο, με την οποία οι σχέσεις αναβαθμίστηκαν το 2025 σε στρατηγική εταιρική σχέση. Και 182 κράτη ψήφισαν την Ελλάδα για το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ τη διετία 2025–2026.
Η δική μου πεποίθηση είναι ότι η αποτροπή υπηρετεί την ειρήνη, ακριβώς επειδή κάνει σαφές ότι η κυριαρχία μας προστατεύεται. Αυτό όμως απαιτεί καθημερινή δουλειά, έλεγχο της προόδου και ευθύνη για κάθε ευρώ του φορολογούμενου. Για τη γενιά μου, που ενηλικιώθηκε μέσα στην κρίση με την αίσθηση ότι η χώρα πάντα κάπου υστερεί, έχει σημασία να βλέπει μια Ελλάδα που σχεδιάζει σε βάθος χρόνου και στηρίζεται στις δικές της δυνάμεις. Στην υποδοχή του «Κίμωνα», τον Ιανουάριο, ο Πρωθυπουργός είπε ότι χρέος του είναι «να παραδώσω μια πατρίδα πιο ασφαλή απ' ό,τι την παρέλαβα». Αυτός είναι ο πατριωτισμός που αξίζει. Όχι μεγάλα λόγια, αλλά αποφάσεις που γίνονται πράξη, με σχέδιο, συνέπεια και ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές.
*Ο Γιάννης Παπαγεωργίου είναι Συντονιστής του Γραφείου του Πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη