Η Ευρώπη, όπως και όλος ο κόσμος άλλωστε, αντιμετωπίζει μεγάλη κρίση οικονομικής φύσης. Δεν είναι η πρώτη και σίγουρα δε θα είναι η τελευταία. Επίσης, δεν έχει το ίδιο περιεχόμενο. Αυτή τη φορά αποτελεί κρίση, η οποία προκύπτει από τις εμπόλεμες συρράξεις που έχουμε δεξιά και αριστερά.
Υπάρχει όμως ένα κοινό στοιχείο και σε αυτή και σε όλες τις προηγούμενες. Αυτό δεν είναι άλλο από τη σχεδόν απόλυτη αποτυχία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να τις αντιμετωπίσει και να συνδράμει με κάποιον τρόπο τα κράτη μέλη της. Τις μέρες που γραφόταν αυτό το κομμάτι, είχαμε άλλη μία σύνοδο κορυφής, τα συμπεράσματα της οποίας είναι μάλλον ανεπαρκή ως προς τις ανάγκες που θα πρέπει, να αντιμετωπιστούν.
Το πρώτο πράγμα που με προβληματίζει ιδιαίτερα -νομίζω, ότι το έχω ξαναπεί από εδώ- είναι το ότι η αδυναμία της Ένωσης προκύπτει σε σχέση με ένα ζήτημα που είναι από τα δυνατά της σημεία, δηλαδή την οικονομία. Καθαρά οικονομικά είναι τα προβλήματα. Τέτοια άλλωστε ήταν και αυτά της μεγάλης κρίσης, όπου πάλι δεν υπήρξε ούτε αλληλεγγύη, ούτε βέβαια αποτελεσματική αντιμετώπιση. Σκεφτείτε μάλιστα, ότι τα θύματα ήταν κράτη μέλη της. Δεν τέθηκαν ζητήματα εξωτερικής ή αμυντικής πολιτικής, όπου η απροθυμία και η αδυναμία είναι απόλυτες. Η Ένωση από την ίδρυσή της και μέχρι σήμερα έχει προχωρήσει και πετύχει αναπτύσσοντας δραστηριότητα στον καθαρά οικονομικό τομέα. Πιο πολύ, όταν τα πράγματα πήγαιναν καλά και υπήρχε ακμή, βέβαια. Στο πρόβλημα, τα πράγματα έγιναν δύσκολα.
Το ίδιο λοιπόν και τώρα, όπου η ατολμία και η διστακτικότητα ζει και βασιλεύει.
Πρέπει εδώ λοιπόν, να δώσουμε λίγο μεγαλύτερη προσοχή. Όχι μόνο, διότι θα περίμενε κανείς, να δείξει σθένος η Ένωση, επειδή απλά το μπορεί. Περισσότερο θα το περίμενε αυτό κανείς, ο οποίος είναι ευρωπαϊστής, να καταβάλει τη μέγιστη προσπάθεια, προκειμένου, να δείξει εν τέλει τη δύναμή της. Να πείσει τους Ευρωπαίους, ότι και λόγο ύπαρξης έχει, αλλά και απαραίτητα είναι για όλους μας. Όταν βλέπουμε την αδυναμία αντιμετώπισης της μιας δυσκολίας μετά την άλλη και, κυρίως, την πλήρη απροθυμία για δυναμικές ενέργειες και σπάσιμο αβγών, ο κόσμος θα αρχίσει, να της γυρνάει την πλάτη. Ήδη το κάνει, άλλωστε.
Πόσο σίγουροι είμαστε, ότι, ειδικά οι νεότεροι συμπολίτες, είναι πεπεισμένοι για την αναγκαιότητά της, αλλά κυρίως για το ότι πρέπει να ενεργούμε και εμείς προς ενίσχυση και υπεράσπισή της; Πιο πολύ θα ακούσετε διάφορες ατάκες του τύπου «καλύτερα, να μην είχαμε μπει» ή «μάλλον θα είμαστε καλύτερα, αν βγούμε» και διάφορα τέτοια ηρωικά.
Δε φταίει μόνο ο κόσμος που τις ψωνίζει αυτές τις αντιλήψεις από διάφορες κορυφαίες προσωπικότητες που κυκλοφορούν ανάμεσά μας και ψάχνουν για εύπιστα θύματα.
Πρέπει λοιπόν η ίδια η Ευρώπη, να ξεκαβαλήσει από το καλάμι που έχει ανέβει και πάνω από όλα, να συνειδητοποιήσει, ότι δεν είναι αυτονόητη. Αντίθετα, επειδή θεωρεί, ότι είναι, για αυτό χάνει έδαφος. Αν το συνεχίσει αυτό το βιολί, ίσως και να μη φτάσει πολύ μακριά ακόμα.
Είναι κρίμα αυτό, διότι έχει για πολλά, να καυχηθεί και μάλλον θα ήταν εύκολο, να πείσει και τον πιο δύσπιστο. Δεν το κάνει, όμως και επικρατεί η αδράνεια.
Τα φιλοακραία φαινόμενα που έχουμε σε παγκόσμιο επίπεδο και τείνουν, να επικρατήσουν είναι το λιγότερα ευρωσκεπτιστικά, για να μην πω εχθρικά. Το αφήγημα τύπου, έξω από την Ευρώπη, είναι βασικό στοιχείο της ιδεολογίας. Χωρίς επιχείρημα, εννοείται. Κανείς μας, όμως, δεν αντιδράει και δεν την καταρρίπτει. Είτε, επειδή θεωρεί, ότι είναι ανώφελο (δεν είναι), είτε επειδή από ένα σημείο και μετά, μας αφήνουν οι δυνάμεις μας (δεν πρέπει, να το επιτρέπουμε αυτό). Είναι πολύ δύσκολο, να αντιπαρατίθεσαι σε μόνιμη βάση με την άφατη ανοησία. Παρόλα αυτά, οφείλουμε να κρατάμε τη θέση μας. Περισσότερο από όλα, θα πρέπει, να μπαίνουμε στον κόπο συνέχεια, να εξηγούμε αυτά που θεωρούμε αυτονόητα και αυταπόδεικτα και πολύ περισσότερο, να τα εξηγούμε όλα αυτά. Τόσο την ανάγκη, να υπάρχει η Ευρωπαϊκή Ένωση, διότι διαφορετικά θα μπούμε σε μεγάλες περιπέτειες, όσο και ότι η ακρότητα, την οποία ο πλανήτης δε ζει για πρώτη φορά, δεν έχει καθόλου πλάκα, ούτε φάση. Το ότι υπόσχεται μπάχαλο θα πρέπει, να μας ανησυχεί και όχι, να μας εξιτάρει. Όσο και αν μας δυσκολεύει η αντιπαράθεση με την ηλιθιότητα πρέπει, να την κάνουμε μέχρις εσχάτων.
Η Ευρώπη λοιπόν καλείται, να ξυπνήσει και να αναλάβει πρωτοβουλίες επιτέλους. Εμείς, να την υπερασπιστούμε και οι υπόλοιπου, να πάψουν, να τρώνε κουτόχορτο.
Greetings, Europe, and good luck!
*Ο Παναγιώτης Σκουρής είναι επίκουρος καθηγητής ευρωπαϊκού δημοσίου δικαίου στο Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, δικηγόρος και συνιδρυτής του δικηγορικού γραφείου AnPLegal Praxis(www.anplegal.gr).