">
Του Νίκου Καμπάνη,
Συγγραφέα- Ερευνητή
Είναι καταγεγραμμένα 103 ακούσματα στην κατηγορία που αναφέρεται στο «τί πρακτέον και τί μὴ πρακτέον», μερικά εκ των οποίων είναι τα ακόλουθα: «Μὴ καρδίαν ἐσθίειν οἷον μὴ λυπεῖν ἑαυτὸν ἀνίαις».
Μην αφήνεις την καρδιά σου να κατατρώγεται. Ο μύστης είναι υπέρτερος των ανθρωπίνων δοκιμασιών. Εαν η ζωή του επιφυλάσσει διαψεύσεις και δοκιμασίες, οφείλει να τις υπομένει με ψυχραιμία και άπάθεια. Δεν θα πρέπει να καταβάλλεται από την απογοήτευση, τις αναστροφές, τις αντιδράσεις και τις αντιξοότητες, ούτε και να εγκαταλείπει την προσπάθεια στα επερχόμενα.
Μην παραπονείσαι· είναι τούτο δείγμα του ισχυρού. Πρέπει να αποπέμπεις από το πνεύμα σου κάθε σκέψη που μπορεί να σε πικράνει. Όσο μεγάλο και αν είναι το κακό που σε μαστίζει, σκέψου ότι υπάρχουν πάντοτε άλλοι δυστυχέστεροί σου. Αυτό ας είναι αρκετό να σε ενθαρρύνει και να τονώνει την καρδιά σου.
Μην ακτινοβολείς γύρω σου κύματα απαισιοδοξίας και απελπισίας. Κάθε σκέψη και κάθε λόγος ας μη περικλείει το δηλητήριο της άντιδράσεως. Ας είμεθα αισιόδοξοι και ας μη θεωρούμε το παροδικό ως μόνιμο και αιώνιο. Βλασφημούμε απέναντι του πνεύματος, απέναντι της θείας αγάπης και τοξινώνουμε το άμεσον περιβάλλον μας. Μην αφήνεις την λύπην και την διαρκή βιωτικήν μέριμνα να σου κατατρώγουν την ζωτικότητά σου να σε απορροφούν. Να έχεις άνησυχίες αλλά για τα πνευματικά ζητήματα, τα οποία δικαίως να σε απασχολούν και να σε απορροφούν έως ότου βρεις απάντηση στα ερωτήματά σου.
«Περὶ τῶν ἁλῶν, ὅτι δεῖ παρατίθεσθαι πρὸς ὑπόμνησιν τοῦ δικαίου· οἱ γὰρ ἅλες τὸ πᾶν σώζουσιν ὅ,τι ἂν παραλάβωσι καὶ γεγόνασιν ἐκ τῶν καθαρωτάτων, ἡλίου καὶ θαλάσσης». (Τοποθέτει άλας επί της τραπέζης).
Το άλας εθεωρείτο ως το έμβλημα της δικαιοσύνης, η οποία συγκρατεί και συντηρεί το παν και παρακωλύει την aνθρωπότητα να διαφθαρεί από τας καταχρήσεις. «Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλας τῆς γῆς∙ ἐὰν δὲ τὸ ἅλας μωρανθῇ, ἐν τίνι ἁλισθήσεται;», είπε ο Χριστός. Ο διδάσκαλος επομένως συνιστά στους μαθητές του να τοποθετούν επί της τραπέζης ένα αλατοδοχείο, για να τους υπενθυμίζει τον οφειλόμενο σεβασμό έναντι της οικουμενικής δικαιοσύνης. Για το λόγο αυτό θεωρείτο και θεωρείται κακός οιωνός, το να χυθεί αλάτι στο τραπέζι. Δεν πρέπει λοιπόν ουδέποτε να λησμονεί ο μαθητής την ανάγκη να είναι δίκαιος και να σέβεται τα δικαιώματα του άλλου.
«Τὰς λεωφόρους ὁδοὺς ἐκκλίνων, διὰ τῶν ἀτραπῶν βάδιζε», ή «τὰς λεωφόρους μὴ βαδίζειν» (δι’ οὗ ταῖς τῶν πολλῶν ἕπεσθαι γνώμης) ή «οὐ δεῖ τὰς λεωφόρους βαδίζειν ὁδούς».
Μην επηρεάζεσαι από τις συνήθειες του πολλού κόσμου. Ο όχλος είναι ασταθής, τυφλός και κατά το πλείστον αχάριστος. Μην αφήνεις να παρασύρεσαι και να κατευθυνεσαι από αυτόν, διότι εσύ ακριβώς, ο φωτισμένος, οφείλεις να του χρησιμεύσεις ως οδηγός. Μην πορεύεσαι επί της πεπατημένης. Μη συμπεριφέρεσαι δίκην σπόγγου, απορροφών ή αρυόμενος τις διδασκαλίες των άλλων, αποστηθίζων αυτές χωρίς αφομοίωση και προσωπική επεξεργασία. Μόνον τα δύσβατα μονοπάτια οδηγούν στις κορυφές. Οι λεωφόροι που είναι κατεσκευασμένες από άλλους, είναι άγονες, δεν είναι οι δρόμοι σου. Χάραξε το δικό σου μονοπάτι και να είσαι βέβαιος ότι αυτό θα συντελέση κατά πολύ στην προαγωγή της προσωπικότητάς σου. Μην αγνοείς την πείρα των άλλων και μη περιφρονείς τη σοφία των αιώνων. Άρχισε να βαδίζεις στον ομαλό δρόμο, αλλά σύντομα να τον εγκαταλείψεις, για να χαράξεις δικό σου. Μην τρομάζεις από την καταβολή προσπάθειας.
Αυτές και πολλές άλλες προτροπές αλλά και γενικότερα φιλοσοφικές διδασκαλίες λάμβαναν χώρα στη σχολή του Πυθαγόρα στον Κρότωνα. Η ποικιλία των επιστημονικών αποκαλύψεων που διάσκονταν στους μαθητές, περιελάμβαναν έναν ευρύ κύκλο γνώσεων, ώστε οι τελευταίοι καθίσταντο γνώστες κάθε πράγματος που ενδιέφερε τον άνθρωπο. Έτσι δικαίως επικρατούσε η αντίληψη ότι δεν θεωρείτο κάποιος καλλιεργημένος, αν δεν ήταν Πυθαγόρειος.
Πηγές: Περιοδικό «Σφίγξ», Mallinger, τα «Εσωτερικά Μυστικά των Πυθαγορείων».
