">
Της Χριστίνας Σεραφείμ, Coach, ειδικός ψυχολογικής εκπαίδευσης*
Η μέθοδος smoke and stop ή αλλιώς σταματήστε καπνίζοντας είναι μια πρωτοποριακή μέθοδος απαλλαγής από το κάπνισμα μέσω «coaching», μιας μορφής ψυχολογικής εκπαίδευσης. Το «coaching» αυτό παρέχει στον καπνιστή τα εργαλεία αλλά και την καθοδήγηση που χρειάζεται για να επιστρέψει και πάλι στη φυσική κατάσταση του «δεν καπνίζω». Το smoke and stop παίρνει το παιχνιδιάρικο όνομά του, το οποίο παραπέμπει σε παρόμοιες εκφράσεις όπως rock n’ roll ή wash n’ go, από την ευκολία με την οποία οδηγεί στην απελευθέρωση, καπνίζεις και...σταματάς. Δεν χρειάζονται πάνω από δύο συνεδρίες για την απεξάρτηση, κατά τη διάρκεια των οποίων το κάπνισμα επιτρέπεται, σχεδόν επιβάλλεται! Στόχος τους μεταξύ άλλων είναι η ανίχνευση των επιρροών που δέχτηκε ο καπνιστής για να μπει στη διαδικασία της εκμάθησης του καπνίσματος, αλλά και της ταυτοποίησής του ως καπνιστή. Τα ερωτήματα που απαντώνται στη διάρκεια των συνεδριών αυτών είναι τρία: «Πώς ξεκίνησα το κάπνισμα, γιατί το συνέχισα και τι θα γίνει αν το σταματήσω;»
Κάπνισμα: επιλογή, συνήθεια ή εξάρτηση και εθισμός;
Πολλοί πιστεύουν πως η απόφαση να καπνίζουν είναι δική τους, ένας τρόπος ζωής. Προς κατάρριψη του μύθου της ελεύθερης επιλογής του καπνιστή αρκεί μόνο να αναλογιστεί κανείς, ότι, ενώ φαίνεται να επιλέγει την πρώτη «τζούρα», δεν επέλεξε ποτέ συνειδητά να παραμείνει σκλάβος του καπνού για τα επόμενα πέντε, δέκα ή και είκοσι χρόνια. Η άλλη άποψη-«καραμέλα» πως το κάπνισμα τελικά αποτελεί μια απλή συνήθεια διαφαίνεται επίσης ως λανθασμένη. Αλλά ας αποκαταστήσουμε πρώτα την εκπορνευμένη έννοια της συνήθειας. Συνήθεια είναι να αφήνω τα κλειδιά μου στο τραπεζάκι δίπλα στην πόρτα, πράξη η οποία είναι ένα κομμάτι της καθημερινότητάς μου, που μπορώ ελεύθερα να αλλάξω, χωρίς η οποιαδήποτε αλλαγή να μου προκαλέσει άγχος, να με οδηγήσει στο να πάρω βάρος ή να αναζητήσω ακόμα και φαρμακευτική αγωγή.
Μια οποιαδήποτε συνήθεια σε αντίθεση με το κάπνισμα δεν έχει πραγματικά τη δύναμη να με οδηγήσει αργά ή γρήγορα αλλά πάντως με σίγουρα βήματα προς το θάνατο. Στην πραγματικότητα, η αδυναμία να ελέγξει κανείς την κατανάλωση του καπνού αποδεικνύεται πολύ περισσότερο ως χαρακτηριστικό μιας εξάρτησης που από τη φύση της δεν εξασθενεί με το πέρασμα του χρόνου αλλά επιδεινώνεται. Συμπερασματικά λοιπόν, το κάπνισμα δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια κακιά συνήθεια, γιατί απλά δεν είναι! Πρόκειται για μια εξάρτηση, μια εξάρτηση που προσβάλλει τόσο το σώμα όσο και την ψυχολογία μας. Η νικοτίνη που περιέχει το τσιγάρο είναι εθιστική και δρα πολύ γρήγορα.
Με κάθε ρουφηξιά, μια μικρή ποσότητα νικοτίνης φτάνει μέσω των πνευμόνων στον εγκέφαλο, πιο γρήγορα απ’ ό,τι η ηρωίνη με ενδοφλέβια ένεση. Γι’ αυτό και ένας μη συνειδητοποιημένος πρώην καπνιστής σκανδαλίζεται όταν μυρίσει καπνό, ασχέτως με το αν έχει σταματήσει από καιρό. Το μόνο που μένει τώρα είναι να σπάσουμε το συνειρμικό δεσμό «κάπνισμα=απόλαυση».
Το κάπνισμα, μια (απ)ενοχοποιημένη απόλαυση;
Για να κατανοήσει κανείς το πόσο απέχει το κάπνισμα από μια πραγματική απόλαυση αρκεί να θυμηθεί την πρώτη εμπειρία με τσιγάρο, που για τους περισσότερους ήταν τραυματική. Τα ανθρώπινα πνευμόνια δεν είναι κατασκευασμένα για να εισπνέουν καπνό, το αποτέλεσμα της αντίθετης προσπάθειας είναι βήχας, ζάλη ή ακόμα και εμετός. Ας σκεφτούμε και αυτό: αν επρόκειτο για απόλαυση, δεν θα χρειαζόταν να κάνει κανείς κανένα από τα «μηχανικά» τσιγάρα αλλά μόνο εκείνο με τον καφέ, μετά το φαγητό και μετά το σεξ, όμως ποτέ κανείς δεν έχει καταφέρει να περιοριστεί σε αυτά.
Στο ίδιο συμπέρασμα θα κατέληγε κάποιος και αν εξέταζε τι άλλο απολαμβάνει και πόσο η στάση του απέναντι σε αυτό μοιάζει ή διαφοροποιείται από αυτή που τηρεί απέναντι στο κάπνισμα, χρησιμοποιώντας ένα απλό παράδειγμα: μπορεί κάποιος να απολαμβάνει μια καλο-μαγειρεμένη, λαχταριστή μακαρονάδα σχεδόν όσο και το «πρωινό» τσιγάρο αλλά σίγουρα δεν κυκλοφορεί με ένα πακέτο barilla στην τσάντα του για να νιώσει ασφάλεια. Αντιθέτως ο καπνιστής αισθάνεται την ανάγκη της εξασφάλισης, ενός πακέτου-«καβάτζας» για να αποφύγει την ψυχρολουσία της απώλειας.
Ο μύθος του στερητικού συνδρόμου
Το κάπνισμα είναι κατά κύριο λόγο κάτι εγκεφαλικό: αρέσει, ταιριάζει με τον καφέ, χαλαρώνει, το σηκώνει η παρέα και η κουβέντα. Το τσιγάρο προκαλεί έναν ισχυρότατο συνειρμό, συνδέεται με όλα τα προσωπικά και τα ευχάριστα. Σκεφτόμενος έτσι, σίγουρα κάποιος θα είχε να χάσει πολλά, αν σταματούσε να καπνίζει! Η τάση να είμαστε περισσότερο ευαίσθητοι σε πιθανές απώλειες, παρά σε πιθανά κέρδη είναι μία από τις καλύτερα θεμελιωμένες διαπιστώσεις της κοινωνικής επιστήμης. Ο φόβος της απώλειας είναι το κύριο αίτιο που προκαλεί την ένταση και την οδύνη που ονομάζουμε «στερητικό σύνδρομο». Δεν είναι τυχαίο ότι τα «συμπτώματά» του, όπως εφίδρωση, ταχυκαρδία, εκνευρισμός κ.α. ομοιάζουν τόσο με αυτά του άγχους.
Τι συμβαίνει λοιπόν, όταν μένει κανείς με ένα τσιγάρο στο πακέτο ή τολμά να πάρει την αυθόρμητη απόφαση να σταματήσει; Ενεργοποιείται το συναίσθημα της απώλειας, το οποίο είναι ψυχαναγκαστικό και οδηγεί με μεγάλη πιθανότητα στο επόμενο περίπτερο ή στην σκέψη για μια «τράκα». Το γιατί δεν αποτελεί μυστήριο, αν αντιλαμβάνεται κανείς τις ψυχολογικές προεκτάσεις του φόβου της απώλειας και την ευαισθησία για τα πράγματα που ήδη κατέχουν. Αυτό ισχύει περισσότερο από καθετί άλλο για ένα προϊόν το οποίο είναι τόσο αλληλένδετο με τις ιστορίες και τις παραδόσεις των ανθρώπων όσο υπήρξε ανέκαθεν το τσιγάρο σε ολόκληρο τον κόσμο. Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της πρωτοποριακής σχολής smoke and stop είναι η έλλειψη στερητικού συνδρόμου, γιατί το status που θα επιτευχθεί θα είναι αυτό του οριστικού «κορεσμού», όπως όταν μόλις σβήσει το τελευταίο τσιγάρο και όχι εκείνο στο οποίο βρίσκεται κανείς πριν ανάψει το επόμενο. Έτσι απελευθερώνεται ο καπνιστής από το τσιγάρο χωρίς φάρμακα, δίχως αύξηση βάρους ή άλλες ανεπιθύμητες παρενέργειες.
Το smoke and stop στην πράξη: η μέθοδος SOS
Η μέθοδος smoke and stop δουλεύει με τη χρήση του SOS, που βασίζεται σε μια σύγχρονη μέθοδο διδακτικής και χρησιμοποιείται κυρίως για την εκμάθηση και σωστή εφαρμογή ενός γραμματικού φαινομένου μιας ξένης γλώσσας. Οι σύνθετες γνώσεις για τη δική σας απεξάρτηση, μεταδίδονται μέσω διαλογικής πράξης ενώ δίνεται μια μοναδική ευκαιρία να σβηστεί το τελευταίο τσιγάρο δίχως παλινδρόμηση, μιας και ο εθισμός και η εξάρτηση έχουν αποκωδικοποιηθεί και παύουν έτσι πια να δρουν. SOS είναι μια ακροστιχίδα και παραπέμπει στον τρόπο χειρισμού των “σωτήριων” γνώσεων για το κάπνισμα: Sammeln (Συλλέγω) Ordnen (Οργανώνω) Systematisieren (Συστηματοποιώ) και… ΣΤΑΜΑΤΩ! Τα καλά νέα: Δεν χρειάζεται να στερηθείτε οτιδήποτε -ούτε πριν, ούτε και μετά την απελευθέρωσή σας. Περεταίρω, μπορείτε «καπνίζοντας» στις συνεδρίες μας να παρατηρήσετε και να αντιληφτείτε πολύ καλύτερα τη φύση του τσιγάρου και την εξάρτησής σας από αυτό. Καπνίζοντας λοιπόν πραγματοποιείται τόσο το πρακτικό, όσο και το θεωρητικό κομμάτι αυτής της μεθόδου. Η διακοπή του καπνίσματος έτσι βιώνεται ως επαναφορά (“reset”) στη φυσική κατάσταση του «δεν καπνίζω», την κατάσταση πριν την προσβολή σας από την εξάρτηση. Γιατί οι κανόνες του «δεν καπνίζω» είναι έμφυτοι! Δεν χρειάζεται παρά να τους θυμηθούμε!
Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.smokeandstop.wordpress.com. Για να κλείσετε το προσωπικό σας ραντεβού με τη σύμβουλο smoke and stop Χριστίνα Σεραφείμ ή σε περίπτωση που έχετε κάποια άλλη απορία σε θέματα πρόληψης και (απ-) εξάρτησης από τη νικοτίνη, καλέστε στο 6978984340 ή επικοινωνήστε και μέσω e-mail στην διεύθυνση [email protected].
*Η Χριστίνα Σεραφείμ είναι απόφοιτη του Πανεπιστημίου Johann Wolfgang Goethe-Universität Frankfurt am Main της Γερμανίας και μεταπτυχιακή και υποψήφια διδάκτωρ στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Σπούδασε Γερμανική Φιλολογία, Ψυχολογία και Παιδαγωγικά ενώ οι περαιτέρω σπουδές της είχαν ως αντικείμενο τη Λογοτεχνία και τον Πολιτισμό. Ασχολείται με την υποστήριξη και τη διακοπή καπνίσματος, καθώς και η ίδια ήταν στο παρελθόν φανατική καπνίστρια, αλλά και με άλλες εξαρτήσεις όπως διαταραχή επεισοδιακής πολυφαγίας και συνεξάρτηση.
