">
Αποχαρακτηρισμένα έγγραφα αποκαλύπτουν πως η Σιδηρά Κυρία θεωρούσε «επιτυχία» μία μερική απώλεια κυριαρχίας!
Αθέατες πτυχές της κρίσης των νησιών Φώκλαντς (Μαλβίνας για την Αργεντινή) φωτίζουν τα απόρρητα επίσημα αρχεία που αποχαρακτηρίσθηκαν και δόθηκαν την Παρασκευή στη δημοσιότητα από το BBC.
Σύμφωνα με αυτά τα αρχεία, η πρωθυπουργός της Βρετανίας Μάργκαρετ Θάτσερ αιφνιδιάστηκε το 1982 από την εισβολή δυνάμεων της Αργεντινής στα νησιά Φώκλαντς. «Ποτέ, ποτέ δεν περίμενα ότι η Αργεντινή θα εισέβαλλε απευθείας στα Φώκλαντς. Ήταν κάτι τόσο ανόητο, όπως εκτυλίχθηκαν τα γεγονότα, ήταν τόσο κουτό και να σκεφτεί κανείς να το κάνει» είχε δηλώσει η Θάτσερ ενώπιον της βρετανικής επιτροπής έρευνας για τα Φώκλαντς τον Οκτώβριο του 1982, τέσσερις μήνες μετά το τέλος του πολέμου που διήρκεσε 74 ημέρες.
Τα αρχεία του Φόρεϊν Όφις δείχνουν ότι περίπου μία εβδομάδα πριν από το ξέσπασμα του πολέμου των Φώκλαντ στις 2 Απριλίου, αξιωματούχοι του βρετανικού υπουργείου Άμυνας είχαν παρουσιάσει στην πρωθυπουργό σχέδιο αποτροπής μιας ενδεχόμενης εισβολής των Αργεντινών. Στην προφορική κατάθεσή της στην επιτροπή η κ. Θάτσερ τόνισε ότι ακόμα και μετά την παρουσίαση του σχεδίου από το Υπουργείο Άμυνας δε θεωρούσε πιθανή μια στρατιωτική εμπλοκή στα νησιά. Την ίδια άποψη συμμεριζόταν και ο τότε Υπουργός Εξωτερικών, λόρδος Κάρινγκτον. Μία φράση από τις εισηγήσεις που συνόδευαν τα σχέδια αυτά την είχε τότε εντυπωσιάσει και την είχε μεταφέρει στο ημερολόγιό της: «...εάν έλθει αντιμέτωπη με αργεντινή δύναμη κατοχής φθάνοντας, δεν υπάρχει βεβαιότητα ότι μία τέτοια [βρετανική] δύναμη θα είναι ικανή να ανακαταλάβει το έδαφος».
Στις 31 Μαρτίου 1982, δύο ημέρες πριν από την εισβολή, το σκηνικό άλλαξε όταν η Μάργκαρετ Θάτσερ πληροφορήθηκε από τις βρετανικές υπηρεσίες Πληροφοριών ότι επίκειται στρατιωτική επέμβαση της Αργεντινής. «Ήταν η χειρότερη ημέρα της ζωής μου... Εκείνη τη νύχτα, κανείς δεν μπορούσε να μου πει εάν θα είχαμε τη δυνατότητα να επανακαταλάβουμε τα Φώκλαντς. Κανείς. Δεν γνώριζαν» είχε πει τότε.
Ακόμη περισσότερο, τα έγγραφα αποκαλύπτουν επίσης την ανησυχία της «σιδηράς κυρίας» για την επιχείρηση ανακατάληψης των νησιών και την εξέταση από πλευράς της, κατόπιν και πιέσεων από τον πρόεδρο Ρέιγκαν σε τηλεφωνική συνομιλία, της πιθανότητας να διαπραγματευτεί μία διπλωματική λύση που θα επέτρεπε τη μόνιμη παρουσία της Αργεντινής στα νησιά. Υπό την πίεση των Αμερικανών και με δεδομένη την εισβολή των Αργεντινών, η Μ. Θάτσερ θεωρούσε «επιτυχία» αυτό που περιγράφεται ως «διπλωματική λύση», παρότι εκείνη την εποχή η βρετανική κυβέρνηση διεκήρυττε πως θα απαιτήσει την οπισθοχώρηση των αργεντινών στρατευμάτων και την επαναβεβαίωση της βρετανικής κυριαρχίας. Κατά τη διάρκεια της επιτροπής έρευνας για τον πόλεμο ερωτηθεί κατά πόσο ήταν διατεθειμένη να υπαναχωρήσει ως προς την κυριαρχία των νησιών. Απάντησε μονολεκτικά: «Ναι».
Τα αρχεία αποκαλύπτουν πάντως ότι ήδη από το 1977 οι βρετανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούσαν πως αν οι συνομιλίες με το Μπουένος Άιρες για το καθεστώς των Φώκλαντ δεν κατέληγαν σε αποτέλεσμα, η ανάληψη στρατιωτικής δράσης από την Αργεντινή ήταν πιθανή. Τότε μάλιστα το Λονδίνο είχε στείλει κρυφά στην περιοχή ένα υποβρύχιο και δύο φρεγάτες, αλλά γενικά η βρετανική ναυτική παρουσία στο νότιο Ατλαντικό την πενταετία πριν το 1982 δεν ήταν εμφανής. Επίσης αποκαλύπτεται ότι ο πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου στο Μπουένος Άιρες την εποχή εκείνη θεωρούσε ότι οι προειδοποιήσεις του προς το Λονδίνο αγνοούνταν.
Δεν υπάρχει καμία αναφορά στην πλέον κομβική απόφαση αυτού του πολέμου – την διαταγή για τη βύθιση του πολεμικού πλοίου «Στρατηγός Μπελγκράνο» στις 2 Μαΐου 1982.
Η απόβαση των δυνάμεων της Αργεντινής στα Φώκλαντ έγινε στις 2 Απριλίου 1982 και η ανακατάληψη από τις βρετανικές δυνάμεις ολοκληρώθηκε στις 14 Ιουνίου. Κατά τις μάχες 255 Βρετανοί και περίπου 650 Αργεντινοί στρατιώτες, καθώς και τρεις κάτοικοι σκοτώθηκαν.
«Το τέλος του NHS»
Μία ακόμη αποκάλυψη των αρχείων αφορά το σχέδιο διάλυσης του κράτους πρόνοιας το 1982 που επεξεργάζοντας η πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας μαζί με τον υπουργό Οικονομικών Τζέφρι Χόου.
Αν και η Θάτσερ αρνήθηκε ότι εξέταζε σοβαρά τέτοια μέτρα, έγγραφα δείχνουν ότι πίεζε για πιο ριζοσπαστικές αποφάσεις και ότι ανησυχούσε περισσότερο να μην διαρρεύσει στη δημοσιότητα έκθεση που προκάλεσε κυβερνητικό «αντάρτικο», παρά για τα όσα αυτή ανέφερε περί «τέλους του Εθνικού Συστήματος Υγείας». Σύμφωνα με την εφημερίδα Guardian, τα έγγραφα αποκαλύπτουν ότι η κυβέρνηση των Τόρις με πρωθυπουργό τη Μάργκαρετ Θάτσερ εξέταζε το ενδεχόμενο υποχρεωτικών διδάκτρων στα σχολεία και το τέλος του Εθνικού Συστήματος Υγείας (NHS).
Η Θάτσερ προσπάθησε στη συνέχεια να αποστασιοποιηθεί από τα σχέδιο, μετά από «εξέγερση» της κυβέρνησής της. Όπως αναφέρουν τα έγγραφα, η κυβέρνηση εξέταζε τεράστιες μειώσεις σε δημόσιες υπηρεσίες. «Αυτό, φυσικά, θα σημάνει το τέλος του Εθνικού Συστήματος Υγείας» ανέφερε εμπιστευτικό κυβερνητικό υπόμνημα από επίσημη δεξαμενή σκέψης, τον Σεπτέμβριο του 1982. Ο Νάιτζελ Λόσον, τότε υπουργός Ενέργειας, δήλωσε ότι η έκθεση της επίσημης δεξαμενής σκέψης (CPRS) για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της μείωσης των δαπανών στον δημόσιο τομέα «σχεδόν προκάλεσε εξέγερση στο υπουργικό συμβούλιο».
Στα απομνημονεύματά της, η ίδια η Θάτσερ αναφέρει: «Τρομοκρατήθηκα όταν είδα την έκθεση. Ανέφερα ότι σίγουρα θα διαρρεύσει και θα δώσει τη λάθος εντύπωση. Ήταν όλα ανοησίες» γράφει, υποστηρίζοντας ότι οι προτάσεις δεν ελήφθησαν ποτέ σοβαρά υπόψη από την ίδια ή τους υπουργούς της. Ωστόσο, τα έγγραφα που δόθηκαν στη δημοσιότητα δείχνουν ότι το έγγραφο συζητήθηκε σε έκτακτο υπουργικό συμβούλιο στις 9 Σεπτεμβρίου του 1982. Δείχνουν ότι η Θάτσερ και ο Χόου πίεζαν από τη Φεβρουάριο τη δεξαμενή σκέψης για ριζοσπαστικές αποφάσεις και ότι ο Χόου συνέχισε να τις υπερασπίζεται ακόμα και μετά το κυβερνητικό «αντάρτικο».
Η Θάτσερ αναγκάστηκε να δηλώσει το 1982 ότι «το Εθνικό Σύστημα Υγείας είναι ασφαλές με μας». Ωστόσο, τα έγγραφα που είδαν το φως της δημοσιότητας δείχνουν ότι η πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας φοβόταν περισσότερο μη διαρρεύσει το έγγραφο, παρά ανησυχούσε για τη φύση των προτάσεων.
Υπόλοιπα έγγραφα
Στους φακέλους με τα αποχαρακτηρισθέντα έγγραφα περιλαμβάνονται επίσης αναφορές στην επιμονή της Μάργκαρετ Θάτσερ να πληρώσει από την τσέπη της περίπου 2.000 λίρες για τις έρευνες εντοπισμού του γιου της Μαρκ, ο οποίος αγνοείτο επί έξι ημέρες στην έρημο Σαχάρα τον Ιανουάριο του 1982, ενώ συμμετείχε στο ράλι Παρίσι-Ντακάρ. Η πρωθυπουργός τόνιζε ότι δεν ήθελε να κατηγορηθεί πως δαπανά δημόσιο χρήμα για τον εντοπισμό του γιου της, ο οποίος βρέθηκε τελικά από το στρατό της Αλγερίας.
Στο φως έρχονται επίσης οι συχνές επαφές της Μάργκαρετ Θάτσερ με τον τότε δημοφιλέστατο παρουσιαστή του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης του BBC, Τζίμι Σάβιλ, για τον οποίο οι αποκαλύψεις περί παιδεραστίας έχουν λάβει μορφή χιονοστιβάδας σήμερα, ένα χρόνο μετά το θάνατό του. Ο Σάβιλ είχε συναντηθεί και είχε γράψει πολλές φορές στην πρωθυπουργό ζητώντας οικονομική ενίσχυση για το νοσοκομείο Στόουκ Μάντεβιλ όπου προσέφερε εθελοντική εργασία. Κατάφερε τελικά να εξασφαλίσει κονδύλι μισού εκατομμυρίου λιρών. Πρόσφατες αποκαλύψεις αναφέρουν ότι ο Σάβιλ κακοποιούσε σεξουαλικά ανηλίκους ακόμα και στο συγκεκριμένο νοσοκομείο.
Σημειώνεται επίσης η κόντρα μεταξύ των κατά τα άλλα στενών φίλων Μάργκαρετ Θάτσερ και Ρόναλντ Ρέιγκαν μετά την απόφαση της Ουάσινγκτον το 1982 να επιβάλει αυστηρότερες εμπορικές κυρώσεις στη Σοβιετική Ένωση με αφορμή την επιβολή στρατιωτικού νόμου στην Πολωνία το Δεκέμβριο του ’81. Η Μ. Θάτσερ κατηγόρησε τον Αμερικανό πρόεδρο για υποκρισία, διαμαρτυρόμενη για το πλήγμα στα βρετανικά συμφέροντα που αφορούσαν σε αγωγό αερίου στη δυτική Σιβηρία.
