">
Της ΛΕΜΟΝΙΑΣ ΒΑΣΒΑΝΗ
Οι προσωπικές ιστορίες Ελλήνων που έζησαν και δούλεψαν στην Γερμανία και στη συνέχεια επέστρεψαν στην πατρίδα τους θα αναβιώσουν μέσα από την έκθεση “Ξενιτεμός, Μετανάστευση, Γυρισμός -Ενθύμια από την πρώτη και δεύτερη πατρίδα” που θα εγκαινιαστεί σήμερα στις 19.30 στη Γκαλερί του Goethe-Institut, Θεσσαλονίκης (Βασιλίσσης Όλγας 66).
Το σύνολο των εκθεμάτων πρωτοπαρουσιάστηκαν πέρυσι στο Goethe-Institut Αθηνών. «Αφορμή ήταν η συμπλήρωση 50 χρόνων από την υπογραφή του Συμφώνου Προσέλκυσης Εργατών (στις 30 Μαρτίου του 1960), μεταξύ των κυβερνήσεων της Ελλάδας και της Γερμανίας. Τριάντα παλιννοστούντες Έλληνες, που έζησαν ως μετανάστες στην Γερμανία, δάνεισαν τα ενθύμιά τους που στη συνέχεια θα τους επιστραφούν», δήλωσε στον «Τ.Θ.» η επιμελήτρια της έκθεσης κα Ευανθία Καΐρη. Όπως μας είπε δεν υπάρχει το στοιχείο της έρευνας όσο της προσωπικής εμπειρίας.
Η έκθεση ουσιαστικά αποτελεί ένα λεύκωμα γεμάτο εικόνες και ενθύμια, για κείνους που θυμούνται και για όσους θα ήθελαν να μάθουν.
“Δυο-τρια χρόνια το πολύ...”, τόσο εκτιμούσαν κατά μέσο όρο ότι θα έμεναν στην Γερμανία όσοι Έλληνες έφυγαν με το μεγάλο κύμα της μετανάστευσης την δεκαετίας του 1960.
Η τάση μετανάστευσης προς την βορειοευρωπαϊκή αυτή χώρα αυξήθηκε ραγδαία με την υπογραφή του Συμφώνου Προσέλκυσης Εργατών το 1960 (μεταξύ των κυβερνήσεων της Ελλάδας και της Γερμανίας). Με αυτό ορίζονταν πλέον το θεσμικό πλαίσιο για την νόμιμη και οργανωμένη μεταφορά εργατικού δυναμικού στη χώρα όπου συνέβαινε το λεγόμενο “γερμανικό θαύμα” και η παλινόρθωση της οικονομίας μέσω της ραγδαίας ανάπτυξης της βιομηχανίας μετά τις καταστροφές του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.
Η ανάγκη περισσότερου και φθηνού εργατικού δυναμικού οδήγησε στην προσέλκυση ξένων εργατών και από άλλες νοτιοευρωπαϊκές κυρίως χώρες.
Το πρώτο Γερμανο-Ιταλικό Σύμφωνο του 1955 ακολούθησε αυτό της Ελλάδας και της Ισπανίας το 1960, ενώ μέχρι το 1968 υπεγράφησαν Σύμφωνα με την Τουρκία, το Μαρόκο, την Πορτογαλία, την Τυνησία και την Γιουγκοσλαβία. Οι εργάτες που έρχονταν από αυτές τις χώρες για σύντομο διάστημα και δούλευαν στους τομείς της βιομηχανίας, ονομαζόταν “Gastarbeiter“, που σημαίνει “φιλοξενούμενοι εργάτες”.
Η αντίστροφη μέτρηση άρχισε με την οικονομική ύφεση των ετών 1966–1967 και την πετρελαϊκή κρίση του 1973. Ταυτόχρονα, κίνητρα, όπως η δυνατότητα επιστροφής και εξαργύρωσης των ήδη καταβεβλημένων ασφαλιστικών εισφορών, συνέβαλαν στην εθελούσια επιστροφή των εργατών στην χώρα καταγωγής τους. Στο πλαίσιο αυτό πολλοί ήταν και οι Έλληνες που επέλεξαν να επιστρέψουν στη χώρα μας τις δεκαετίες ’80 και ’90. Άλλοι πάλι προτίμησαν να εγκατασταθούν μόνιμα στην Γερμανία. Λίγοι όμως ήταν αυτοί που δεν αντιμετώπισαν το δίλημμα της επιλογής μεταξύ της “πρώτης” και της “δεύτερης” πατρίδας τους και τη διαρκή παλινδρόμηση μεταξύ της χώρας καταγωγής τους και της χώρας που τους “υιοθέτησε”.
Με το δίλημμα αυτό γαλουχήθηκε ως επί το πλείστον και η δεύτερη γενεά Ελλήνων που γεννήθηκαν ή μεγάλωσαν στην Γερμανία.
Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία σχεδόν ένα εκατομμύριο Έλληνες εργάτες (ισοδύναμο περίπου με το ένα δέκατο του πληθυσμού της Ελλάδας) είχαν μεταναστεύσει μέχρι και το 1972 στην Γερμανία. Από αυτούς οι 316.000 ζουν ακόμη εκεί.
Η έκθεση που θα φιλοξενηθεί στο Goethe Institut Θεσσαλονίκης και γίνεται σε συνεργασία με το Σύλλογο Μεταναστών και Ομογενών από Γερμανία, αποσκοπεί να δώσει φωνή στους ίδιους τους μετανάστες να διηγηθούν ο καθένας την δική του “Οδύσσεια” στην πορεία τους προς αναζήτηση μίας καλύτερης ζωής. Παρόντες θα είναι και κάποια από τα άτομα που δάνεισαν τα ενθύμιά τους για να γίνει πραγματικότητα αυτό το εγχείρημα.
Διάρκεια: έως 3/7. Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα – Παρασκευή 10.00 – 20.00.
