">
Συνέντευξη στο ΓΙΩΡΓΟ ΚΑΛΛΙΝΗ
Οι διαταραχές του λόγου και κατά συνέπεια της ομιλίας είναι ό,τι πιο σοβαρό μπορεί να τύχει σε ένα μικρό παιδί. Σύμφωνα με την λογοπεδικό ή λογοθεραπεύτρια Μαριάννα Τριανταφυλλίδου που μίλησε στον «Τ.Θ.» όλα θεραπεύονται, ακόμα και οι πιο δύσκολες παθήσεις του λόγου, εφόσον και αν διαγνωστούν γρήγορα. Αν μπορούν να προληφθούν, ακόμα καλύτερα φυσικά. Η συνειδητοποίηση του προβλήματος είναι το 50% της θεραπείας, μας είπε η ειδικός και ελπίζουμε να συμβάλουμε σε αυτή μέσα από την συνέντευξη.
Ποιος είναι ο ρόλος του λογοθεραπευτή;
Ο λογοπεδικός ή λογοθεραπευτής ασχολείται με την παθολογία του λόγου, στο γραπτό και προφορικό λόγο. Από την μικρότερη ηλικία ενός παιδιού μπορούμε να μιλήσουμε μόνο για τον προφορικό του λόγο και στην προσχολική και σχολική ηλικία και για το γραπτό. Υπάρχει συγκεκριμένη παθολογία και ο ρόλος του λογοθεραπευτή να κάνει πρόγνωση, διάγνωση και να προνοήσει την κατάλληλη θεραπεία για το κάθε άτομο. Ο λογοθεραπευτής δέχεται άτομα όλων των ηλικιών, από 6 μηνών που εφαρμόζονται προγράμματα για παιδιά που έχουν σύνδρομα ή παιδιά που έχουν μειωμένη ακοή και φτάνουμε στην ενήλικη ηλικία 70-80 ετών που μετά από εγκεφαλικά επεισόδια μπορεί να έχει πειραχτεί η λειτουργία του λόγου. Μια αρχαία φράση λέει ότι ό,τι είναι πιο πρόσφατο διαλύεται και πιο εύκολα. Ο λόγος είναι η τελευταία εξέλιξη στην ανθρώπινη πορεία και το πρώτο σημείο που θα πειραχτεί μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο είναι ο λόγος. Όσον αφορά τα παιδιά, ο πάγιος στόχος είναι να βοηθηθούν για να ενταχτούν κανονικά στο κοινωνικό πλαίσιο και να εφοδιαστούν κατάλληλα για να αντιμετωπίσουν την πραγματική ζωή. Ο γονέας που καταλαβαίνει ότι υπάρχει πρόβλημα με το παιδί, πρέπει πρώτα να το αποδεχτεί που είναι δύσκολο και δεύτερον να μην νιώθει ενοχές για αυτό.
Πότε πρέπει να απευθύνεται ένας γονέας στο λογοθεραπευτή;
Το πότε ακριβώς πρέπει να απευθύνεται κάποιος στον λογοθεραπευτή είναι σχετικό. Κάποιες περιπτώσεις χρειάζονται άμεση παρέμβαση και κάποιες άλλες παρατήρηση και προσοχή. Για παράδειγμα είναι πολύ δύσκολο να διαπιστωθεί αν ένα παιδί 2 χρονών που έχει πει λίγες λέξεις έχει κάποιο πρόβλημα. Μέχρι τα 5 χρόνια είναι φυσιολογικό να μην έχει καθαρίσει ο λόγος αλλά ταυτοχρόνως πρέπει να έχει αναπτυχθεί ο λόγος. Αν όμως κάποιο παιδί παρουσιάσει πρόβλημα από μικρή ηλικία, όπως π.χ. τραυλισμό που συνήθως παρουσιάζεται μεταξύ 3 και 5 ετών και είναι κατά κύριο λόγο ένα πρόβλημα του νευρικού συστήματος και οφείλεται σε γενετικούς λόγους, και το πρόβλημα ξεπεράσει σε διάρκεια τον ένα μήνα, τότε θα πρέπει να παρέμβουμε ή έστω να πάρουμε την συμβουλή ενός λογοπεδικού. Οι ειδικοί ξέρουν τα σημεία που μπορεί κρύβεται από κάτω μια δυσκολία στο παιδί ή μια μελλοντική πάθηση του λόγου. Η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη. Όσο πιο γρήγορα παρατηρήσουμε το πρόβλημα τόσο πιο εύκολα θα το αντιμετωπίσουμε. Μια καλή αναλογία είναι πως όταν ένα παιδί έχει πυρετό θα του δώσουμε αντιπυρετικό. Αν όμως συνεχίσει θα το πάμε στον γιατρό. Έτσι και με τους λογοθεραπευτές.
Ποιες είναι οι πιο συχνές παθήσεις λόγου;
Οι πιο συχνές παθήσεις ξεκινώντας από τις μικρότερες ηλικίες είναι οι φωνολογικές διαταραχές, όταν ένα παιδί δηλαδή δεν μπορεί να προφέρει σωστά τους ήχους και επομένως δεν αρθρώνει σωστά τις λέξεις. Μπορεί αν είναι πιο σοβαρή η πάθηση, ο λόγος του να είναι ακατανόητος για τους τρίτους. Ο πιο συχνός λόγος είναι μην ακούει καλά ένα παιδί και να μην κάνει καλή διάκριση στους ήχους. Είναι σαν να έχει ένα ραδιόφωνο με παράσιτα. Ένας δεύτερος λόγος μπορεί να είναι κάποια παραμόρφωση της στοματικής κοιλότητας. Επίσης, πολύ συχνά όταν οι γονείς δεν μιλάνε σωστά, τα επειδή μιμούνται τους ήχους των γονιών τους καταλήγουν να μην μιλούν σωστά και αυτά. Υπάρχουν ζητήματα γενετικής, μειωμένης αντίληψης, το μυαλό δηλαδή δεν μπορεί να επεξεργαστεί σωστά αυτό που ακούει για να μπορεί να το πει και σωστά. Εμείς μιλάμε καλά γιατί ακούμε και καλά, όποιος δεν ακούει δεν μπορεί να μιλήσει σωστά.
Στη συνέχεια αν μέχρι την ηλικία των πέντε αυτά τα προβλήματα δεν ξεπεραστούν, μπορεί να μεταφερθούν στην προσχολική και σχολική ηλικία του παιδιού. Σε αυτές τις ηλικίες θα προκύψει το ίδιο πρόβλημα που το παιδί δεν θα μπορεί να προφέρει για παράδειγμα το γράμμα «β» αλλά θα το προφέρει ως «π», με τη διαφορά ότι θα πρέπει να το γράψει κιόλας, για παράδειγμα θα γράφει βόδι αντί για πόδι. Μεταφέρεται το πρόβλημα από τον προφορικό λόγο στο γραπτό. Έτσι θα προκύψει μια σύγχυση στο παιδί και θα έχουμε είτε μια πραγματική δυσλεξία είτε μια ψευδο-δυσλεξία. Η πραγματική δυσλεξία ορίζεται ως η ελάχιστη δυσλειτουργία του εγκεφάλου σε κανονική ή άνω από την κανονική νοημοσύνη. Η ψευδο-δυσλεξία είναι όταν παρουσιάζει κάποια συμπτώματα δυσλεξίας ένα παιδί αλλά τα αίτια είναι άλλα και όχι η ελάχιστη δυσλειτουργία του εγκεφάλου. Μία προηγούμενη χρονολογική διαταραχή ή μία συχνή απουσία από το σχολείο ή μία αμέλεια για την ανάπτυξη του παιδιού μπορεί να προκαλέσει μια ψευδό-δυσλεξία. Αυτά είναι τα πιο συχνά προβλήματα λόγου που συναντούμε στα παιδιά σήμερα. Πιο σημαντικά προβλήματα αφορούν κάποια σχισμή στοματικής κοιλότητας, γλώσσας ή χειλιών, που έχει επίδραση στον προφορά των λέξεων, την κώφωση από συχνές ωτίτιδες που μειώνει την αντίληψη και εκμάθηση της γλώσσας, η αφαίρεση αμυγδαλών που αν γίνει η επέμβαση πολύ αργά θα μπορούσε να προκαλέσει μια ρινολαλία, η φωνή να ακούγεται από τη μύτη. Άλλη σοβαρή πάθηση είναι η βαρηκοΐα, που σήμερα υπάρχει η τεχνολογία και οι μέθοδοι αυτοί οι άνθρωποι, που παλιά τους λέγαμε κωφάλαλους, να εκπαιδευτούν να μιλάνε. Σήμερα ο όρος κωφάλαλος έχει εγκαταλειφτεί, υπάρχουν βαρήκοοι κωφοί που δεν έμαθαν ποτέ να μιλάνε.
Τι περιλαμβάνει η θεραπεία αυτών των παθήσεων;
Ο ειδικός λογοπεδικός πρέπει να εξετάσει ποια είναι η αιτία που προκάλεσε το πρόβλημα. Αν ένα παιδί έχει μειωμένη ακοή πρέπει να πάρει ακουστικό, μετά από συνεννόηση με τον ωτορινολαρυγγολόγο του, για να μπορέσει να έχει τη μέγιστη αντίληψη του ήχου. Από εκεί και πέρα όμως εφαρμόζουμε την ανάλογη θεραπεία με ειδικό ατομικό πρόγραμμα εκτιμώντας τα αίτια και τις μεγαλύτερες ανάγκες του παιδιού. Δεν υπάρχουν δύο ίδια προγράμματα για δύο διαφορετικές περιπτώσεις. Για παράδειγμα για ένα παιδί που έχει μεγαλύτερο χαλινό γλώσσας και δεν μπορεί να αρθρώσει το «ρ», ο λογοθεραπευτής εκτιμά αν θα πρέπει να γίνει μια χειρουργική επέμβαση από τον οδοντίατρο για να αποκατασταθεί η βλάβη. Για όλες τις παθήσεις υπάρχει θεραπεία. Στο γραφείο του λογοθεραπευτή γίνονται συνεδρίες όπου το παιδί παρακολουθεί πρόγραμμα αποκατάστασης και γίνεται προσπάθεια να πετύχουμε συγκεκριμένους στόχους που κάθε μήνα αναθεωρούνται και γίνεται περαιτέρω ανάλυση της πορείας της θεραπείας. Οι στόχοι δεν μπορούν να είναι ίδιοι σε ένα παιδί με μαθησιακές δυσκολίες και ένα παιδί με αυτισμό. Ο αυτισμός είναι διαταραχή στην επικοινωνία και ο στόχος αυτού του παιδιού είναι να μάθει να επικοινωνεί.
Τα σχολεία θα έπρεπε να συνεργάζονται με λογοθεραπευτές
Οπωσδήποτε, είναι απαραίτητο, αλλά δυστυχώς δεν γίνεται στα ελληνικά σχολεία. Στην καλύτερη περίπτωση στα δημόσια σχολεία υπάρχει ένας εκπαιδευτικός ένταξης ο οποίος κάνει ειδική αγωγή, διαφορετικό πράγμα από την λογοθεραπεία. Ακόμα και στα ιδιωτικά σχολεία που μπορεί να υπάρχει λογοθεραπεύτης, κάνει μόνο την αρχική εκτίμηση για το αν ένα παιδί χρειάζεται θεραπεία ή όχι. Για να γίνει αυτή η εκτίμηση σε δημόσιο σχολείο πρέπει να υπάρχει ειδική άδεια από το υπουργείο. Η πολιτεία δεν παρέχει σε κάποιο κοινωνικό δημόσιο πλαίσιο τις παροχές που θα μπορούσε να παρέχει η λογοθεραπεία. Τα πάντα υπάρχουν στον ιδιωτικό τομέα. Στο εξωτερικό υπάρχουν αρκετοί λογοθεραπευτές στα σχολεία για να αντιμετωπίσουν τουλάχιστον τα πιο βαριά περιστατικά. Επίσης υπάρχουν άλλα κέντρα απασχόλησης ατόμων με ειδικές ανάγκες. Στη Θεσσαλονίκη υπάρχει μόνο το ΕΛΕΠΑΠ που απευθύνεται σε άτομα με εγκεφαλική παράλυση και λειτουργεί σαν σχολείο και όχι για περαιτέρω εκπαίδευση όπως την απόκτηση ειδικότητας ή ένα επάγγελμα. Υστερεί αρκετά στο θέμα αυτό η Ελλάδα. Το χειρότερο είναι πως και οι υπηρεσίες που υπάρχουν σταματούν λόγω κρίσης. Σύμφωνα με ανεπίσημες πληροφορίες σε λίγους μήνες θα σταματήσουν να καλύπτουν τα ταμεία τη δουλειά μας, δηλαδή κάποιος γονιός δεν θα μπορεί να έρχεται με το παιδί και να καλύπτεται αργότερα η πληρωμή από το ταμείο.
Για ερωτήσεις και απορίες: [email protected], κιν. 6945292912
Διαβάστε το ΑΦΙΕΡΩΜΑ του Τ.Θ. για τη Συμπεριφορά του παιδιού στο σχολείο:
Μαθησιακές δυσκολίες και ο ρόλος του ψυχολόγου
