">
Του Γρηγόρη Μυστιλιάδη
Η αλήθεια είναι ότι είμαι κάπως προκατειλημμένος με το όλο θέμα. Εννοώ πως, αν δε με συμπαθείς και ιδιαίτερα, μέχρι και κομπλεξικό μπορείς να με πεις. Αλλά δε φταίω εγώ, απλά δεν την κατάλαβα ποτέ όλη αυτή τη διαδικασία με το καρναβάλι. Από παιδί ακόμα, αυτή η αναγκαστική διασκέδαση, αυτός ο ψυχαναγκασμός από φίλους, ΜΜΕ, ακόμα και από φορείς της κοινωνίας και της πολιτικής ότι πρέπει να βγεις, να πιεις, να χορέψεις και να τραγουδήσεις επειδή είναι Τσικνοπέμπτη, έχεις δεν έχεις διάθεση, μου έπεφτε κάπως, δεν μπορούσα να το κατανοήσω. Και μη με παρεξηγείτε, δε θα έλεγα ότι είμαι και κανένας μονόχνοτος. Απλά άμα θέλω να βγω θα βγω, δε χρειάζεται να περιμένω πότε θα παίξουν στα μπαράκια τη Μακαρένα και το Σαν Πέδρο.
Βέβαια το ζήτημα φέτος παίρνει στο ταραγμένο μου μυαλό και άλλες διαστάσεις. Με την κατάσταση στην ταλαίπωρη καθημερινότητά μας να είναι αυτή που είναι και δε νομίζω να χρήζει περισσότερης ανάλυσης, το ηθικό του κόσμου να έχει πιάσει πάτο, μου φάνηκε ακόμα πιο ψεύτικο το όλο πανηγύρι. Πολύ περισσότερο, σε πολλές περιπτώσεις δεν πίστευα στα μάτια μου με το πόσα χρήματα ξοδεύουν οι δήμοι για να διοργανώσουν το καρναβάλι, τη στιγμή που όλοι γκρινιάζουν ότι δεν έχουν πού την κεφαλήν κλίναι. Συγκεκριμένα στο Βόλο όπου πέρασα τις μέρες αυτές αντίκρισα μια από τις πιο θλιβερές κατά τη γνώμη μου σκηνές της χρονιάς, όταν είδα σε ένα δρόμο της Νέας Ιωνίας ένα τσούρμο χορευτές και … τυμπανιστές εκ Βραζιλίας, Πορτογαλίας και λοιπών δημοκρατικών δυνάμεων να προσπαθούν να ξεσηκώσουν τον κόσμο και εν τέλει να χορεύουν και να διασκεδάζουν μόνοι τους, μιας και ο κόσμος είχε και δουλειές και νεύρα και τους κοιτούσε απορημένος, λίγο πριν τους προσπεράσει. Το σημαντικό ερώτημα βέβαια, είναι το γιατί ο δήμος αποφάσισε την εποχή αυτή να καλέσει 40 και πλέον επαγγελματίες καρναβαλιστές να έρθουν από το εξωτερικό, πληρώνοντάς τους για 5 μέρες μετακινήσεις, διαμονή, φαγητό και το μισθό τους, τη στιγμή που το δημοτικό γήπεδο, για παράδειγμα, στο οποίο προπονούνται και γυμνάζονται τα παιδιά της πόλης δεν έχει στάλα πετρέλαιο όλο το χειμώνα, μιας και ο δήμος κατά τα άλλα δεν έχει μαντήλι να κλάψει, και τα πιτσιρίκια πιθανότατα θα κάνουν λίγη ακόμα υπομονή πριν κόψουν τον αθλητισμό και πάνε στην καφετέρια στη γωνία που και θέρμανση έχει και τάβλι και Wi – Fi. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι μάλλον απλή : Γιατί, ως λαός, τα έχουμε πια απολύτως χαμένα.
Πριν λίγες μέρες έπεσε στα χέρια μου ένα μικρό βιβλιαράκι, όχι μεγαλύτερο σε μέγεθος από μια παλάμη, με τίτλο «Σημειώσεις στη μνήμη του δασκάλου μου Καέιρο. Συγγραφέας του ο Πορτογάλος ποιητής Φερνάντο Πεσσόα. Στο βιβλίο αυτό περιγράφονται οι συζητήσεις του ίδιου του Πεσσόα, καθώς και τριών άλλων λογοτεχνών, του Αλβάρο ντε Κάμπος, του Ρικάρντο Ρέις και του Αντόνιο Μόρα, με τον φερόμενο ως δάσκαλο αυτών, Καέιρο. Μέσα από αυτές τις συζητήσεις προκύπτουν ιδιαιτέρως γόνιμοι φιλοσοφικοί και λογοτεχνικοί προβληματισμοί. Όλα καλά μέχρι εδώ και ήδη ψιλοβαρέθηκα, θα μου πείτε. Ναι, μόνο που η οπτική αλλάζει από τη λεπτομέρεια ότι και οι 4 μαθητές, αλλά και ο ίδιος ο Καέιρο, είναι στην πραγματικότητα ο ίδιος άνθρωπος, ο Πεσσόα! Και προσέξτε, δε μιλάμε για alter ego του ποιητή, για λογοτεχνικά ψευδώνυμα, αλλά για 5 ολοκληρωμένες προσωπικότητες, με διαφορετικό τρόπο σκέψης, γραφής και έκφρασης και ξεχωριστό έργο, συγκεκριμένη ημερομηνία γέννησης και επάγγελμα για τον καθένα, που μάλιστα φτάνουν στο σημείο να ανταλλάσουν ακόμα και επιστολές ή χαρακτηρισμούς μεταξύ τους. Αυτοί είναι μόνο 5 από τους συνολικά 72 «ετερώνυμους» του Πεσσόα, όπως έγιναν γνωστοί στην παγκόσμια λογοτεχνία. Το κερασάκι στην τούρτα της γενικότερης παράνοιας, είναι αυτό που γράφει ο Βασίλης Πουλάκος, μεταφραστής του έργου του Πορτογάλου για περισσότερα από 10 χρόνια : «Ο πειρασμός της αμφισβήτησης είναι πολύ μεγάλος, ακόμα και για το αν το «Πεσσόα» είναι το πραγματικό του όνομα. Θα πρέπει πράγματι να πρόκειται για διαβολική σύμπτωση, αφού «Πεσσόα» στα πορτογαλικά σημαίνει «πρόσωπο»…»
Αρχικά ένιωσα έκπληξη μπροστά στην πολυπλοκότητα και την ιδιοφυία ενός ανθρώπου, ενός καλλιτέχνη που μπορεί να φτάσει σε ένα τέτοιο σημείο πολυσχιδούς πραγματικότητας. Έπειτα, δέος. Μόλις το καλοσκέφτηκα, κατέληξα ότι τελικά δεν είναι και τίποτα σπουδαίο, μιας και το ίδιο κάνουν καθημερινά και 11 εκατομμύρια Έλληνες. Ναι, και εσύ. Κι εγώ. Φτάνει μόνο να κοιταχτώ στον καθρέφτη. Η συμπεριφορά και η σκέψη μου μεταβάλλεται περίπου 17 φορές στην ίδια ημέρα, αναλόγως την περίσταση. Ο κάθε ένας από μας μπορεί να είναι ευχάριστος με τους ανθρώπους που τον ενδιαφέρουν, αγενής με τους υπόλοιπους, νωχελικός στο σπίτι του, δραστήριος στη διασκέδασή του, μίζερος την ημέρα και ενθουσιώδης τη νύχτα, φιλελεύθερος και συντηρητικός ανάλογα με το θέμα, εξωστρεφής το Σάββατο βράδυ και κλειστός τη Δευτέρα το πρωί και πάει λέγοντας. Όλοι, ή τουλάχιστον οι περισσότεροι γύρω στα 20φεύγα – 30έλα, κάπως έτσι είμαστε. Λογικό.
Οι άνθρωποι της γενιάς μας έχουμε υποστεί έναν τέτοιο καταιγισμό πληροφοριών, επιρροών και βιωμάτων, ως επί το πλείστον αλληλοσυγκρουόμενων, μέσα σε μια τόσο μα τόσο συγκεχυμένη διαδικασία ενηλικίωσης και κοινωνικοποίησης, απόρροια μιας αποδιοργανωμένης, χαλαρής και φλύαρης κοινωνικής δομής την τελευταία 20ετία. Πλέον, η κατάσταση είναι μάλλον μη αναστρέψιμη. Είμαστε μια γενιά καταδικασμένη στην αβεβαιότητα και το δισταγμό. Διστάζουμε να πιστέψουμε καθολικά στο οτιδήποτε. Διστάζουμε να αμφισβητήσουμε το οτιδήποτε. Διστάζουμε να αναλάβουμε την παραμικρή ευθύνη για τις πράξεις μας. Διστάζουμε να αναλάβουμε δράση. Να ξεχωρίσουμε από το κοπάδι. Να γίνουμε μέρος της λύσης, ή τουλάχιστον να πάψουμε να είμαστε μέρος του προβλήματος. Διστάζουμε.
Όχι ότι φταίμε εμείς για αυτό. Εμείς έτσι τα βρήκαμε, έτσι μας τα δείξανε, έτσι τα κάνουμε. Και έτσι θα τα λουστούμε. Το ζήτημα είναι τουλάχιστον αν μπορούμε μέσα από όλο αυτό να βρούμε μια διέξοδο. Η «αγανάκτηση» ήταν μια αρχή. Βεβιασμένη, ψιλοανώριμη, αλλά πάντως μια αρχή. Μόνο που δεν είναι αρκετή. Ούτε καν στο ελάχιστο. Ίσως μια απάντηση θα ήταν η ψυχραιμία και η ενδοσκόπηση. Λέω τώρα εγώ. Ίσως να καταφέρναμε να περιορίζαμε τα πρόσωπα μέσα μας, να τα μετράμε πλέον στα αριστερά μας δάχτυλα. Ίσως. Μην περιμένετε πολλά, το κόβω κάπου εδώ. Ψυχοπλακώθηκα. Θα κάνω ένα διάλειμμα τώρα, ο 27ος ετερώνυμός μου, ένας 32χρονος Ιρλανδός ονόματι Πάντι Ο’ μικρον, έσκασε και λέει να πάει για καμιά βόλτα. Ψήθηκα να τον ακολουθήσω.
Email : [email protected]
*Το βιβλίο «Σημειώσεις στη μνήμη του δασκάλου μου Καέιρο», κυκλοφορεί στην Ελλάδα από τις εκδόσεις «Ροές».
