">
Του ΝΙΚΟΥ ΚΑΜΠΑΝΗ
Συγγραφέα - Ερευνητή
Τα σχόλια και οι επεξηγήσεις που παρατίθενται στηρίζονται στις μελέτες και τους αποσυμβολισμούς του Σμαραγδίνου Πίνακος, του Dr. Allendy.
Ο Σμαράγδινος Πίναξ, δεν είναι μια φιλοσοφική ή θεωρητική άποψη του πώς μπορεί κανείς να μετατρέψει το μόλυβδο σε χρυσό για την απόκτηση ισχύος και υλικής ευμάρειας. Κανένας μύστης και φιλόσοφος δεν εξεργάσθηκε για τέτοιους σκοπούς. Το αληθινό νόημα των προτροπών έγκειται στο να κατορθώσει ο άνθρωπος να εξελίξει την ψυχή του μετατρέποντας τα πάθη και τις μισαλλοδοξίες του σε ευγενείς ψυχικές διαθέσεις που σκοπό έχουν να θεραπεύσουν το κοινωνικό σύνολο και όχι να το υποδουλώσουν, με οποιονδήποτε τρόπο. Ο Σμαράγδινος Πίνακας είναι μια προτροπή προς τους ισχυρούς της γης, να μετατρέψουν τα εργαστήρια παραγωγής θανάτου σε εργαστήρια παραγωγής ελιξηρίων ζωής και μάλιστα επ’ ωφελεία αυτών. Ο θείος Ερμής, ας καταστεί ο οδηγός αυτών στην μετουσίωσή τους σε πραγματικά τέκνα αυτού.
Ι. Εἶναι ἀληθέστατον, ἀψευδέστατον, βεβαιότατον.
Η πρώτη πρόταση καταδεικνύει την επιβεβαίωση της αλήθειας, όμως της υψηλότερης από εκείνη την οποίαν μπορούμε να αντιληφθούμε, και η οποία έχει ως χαρακτήρες το γενικό, το αιώνιο, το αμετάβλητο, πράγμα το οποίο είναι ακριβώς η ιδιότητα της μονάδος. Η μονάδα είναι η θετική αρχή, η οποία ως μία βεβαίωση συνθετοποιεί όλες τις μερικές αλήθειες, τις παριστάμενες υπό των άλλων αριθμών. Τότε μόνον διακρίνουμε τη συνθετική άποψη ενός πράγματος, όταν λάβουμε γνώση των μερών τα οποία αποτελούν αυτό ιδίως του μέσου τμήματος το οποίο το περικλείει. Κάθε μονάδα αποσυντίθεται σε τελική ανάλυση σε ένα όρο θετικό, σε ένα όρο αρνητικό, και μια ενδιάμεση αρχή. Είναι η αμετάβλητη σχέση . Επίσης η αλήθεια είναι μία σχέση μεταξύ του όντος και του μη όντος, για τον λόγο δε αυτόν, η πρώτη πρόταση του Σμαραγδίνου Πίνακος έχει συνταχθεί επί τριαδικού τύπου. Η φράση, είναι αληθέστατον, αποτελεί τη θετική βεβαίωση· αψευδέστατον είναι ο αρνητικός αντίποδας, και το βεβαιότατον παριστά τη σχέση, το κριτήριο το οποίο πηγάζει από την αλήθεια του σημείου εκκινήσεως και της πραγματικότητας της αναλύσεως.
Εάν εξετάσουμε το πράγμα από φυσικής απόψεως, ο πρώτος όρος αντιπροσωπεύει τη φυσική πραγματικότητα, η οποία φαίνεται αληθής, διότι υποπίπτει στις αισθήσεις μας, η δεύτερη παριστά την πραγματικότητα που απορρέει κατόπιν πειράματος, και η τρίτη την υποθετική πραγματικότητα. Συνοπτικά η επιστημονική βεβαιότητα βασίζεται στον τρίποδα, δεδομένα των αισθήσεων, του πειράματος και της θεωρίας. Το πείραμα είναι ο μέσος όρος μεταξύ των δυο άκρων: της αισθησιακής αντιλήψεως και της καθαρής θεωρίας. Η πρώτη λοιπόν πρόταση μας μαθαίνει ότι κάθε αλήθεια πηγάζει από το συνδυασμό της απτής βεβαιότητας και της άκρας αρνήσεως. Επί πλέον ότι σε κάθε πράγμα εμφανίζονται τρεις απόψεις συνδυαζόμενες σε μία. Έτσι π.χ. το Μέγα Έργο δύναται να είναι καθαρώς υλικό, καθαρώς πνευματικό ή ακόμη να υπέχει ενδιάμεσο θέση και να είναι φυσιολογικό ή σπαγειρικό. Γνωρίζουμε ότι οι υιοί του Ερμού ακολούθησαν και τις τρεις αυτές απόψεις.
II. Τὸ πρὸς τὰ κάτω, ἀναλογεῖ τῷ πρὸς τὰ ἄνω, καὶ τὸ πρὸς τὰ ἄνω εἶναι ἀνάλογον τῷ πρὸς τὰ κάτω, πρὸς ἐπιτέλεσιν τῶν θαυμασίων τοῦ Ἑνὸς μόνου πράγματος.
Όπως η πρώτη πρόταση μας αποκαλύπτει τον τριπλό χαρακτήρα της μονάδας, έτσι η δεύτερη καταδεικνύει τη βαθειά σημασία της δυάδας η οποία αποτελεί συμπληρωματική διαφόρηση. Ευθύς μόλις παύσουμε να θεωρούμε το Σύμπαν ως ένα όλον, ως μία μονάδα, αρχίζουμε να διακρίνουμε πράγματα ανώτερα και κατώτερα, αλλά συνενωμένα μεταξύ τους σε ισορροπία και συμμετρία, όπως η εικόνα που ανακλάται επί κατόπτρου είναι συνενωμένη προς το πραγματικό αντικείμενο, όπως η δεξιά πλευρά είναι συμμετρική προς την αριστερή. Οι δυο όροι μιας δυάδας δεν θα μπορούσαν να υπάρξουν χωριστά, έκαστος με τον διακριτικό του χαρακτήρα, χωρίς την αναγκαία ύπαρξη του άλλου, διότι δεν είναι δυνατόν να υφίστανται μεταξύ τους οποιεσδήποτε και τυχαίες σχέσεις, αλλά πρέπει να είναι ακριβώς οι μεν αντίθετες προς τις δε, εις τρόπον ώστε να μπορούμε, εφαρμόζοντες το νόμο αυτόν, να γνωρίσουμε εκ της οργανώσεως του υλικού κόσμου, την οργάνωση του πνευματικού.
Εδώ ευρίσκουμε την κλείδα της αναλογίας η οποία έχει τις περισσότερες εφαρμογές γενικού και ειδικού χαρακτήρα στον αποκρυφισμό. Το προς τα κάτω ευρισκόμενο, εκείνο το οποίο υποπίπτει στις αισθήσεις μας, είναι ως μία αντανάκλαση εκείνου το οποίο ευρίσκεται προς τα άνω, δηλαδή του υπεραισθητού κόσμου, ή ακόμη, το μέρος ομοιάζει προς το όλον, διότι η ίδια η αρχική αιτία, η Μονάδα, συντρέχει εξίσου για τη δημιουργία και εξέλιξη των διαφόρων διαβαθμίσεων, και τείνει να σχηματίσει ένα όλον, σε ανώτερο βαθμό, ειδικότερο και πολυπλοκότερο, ακολουθούσα πάντοτε όμοιο σχέδιο.
Από χημικής απόψεως, η κατασκευή του ατόμου είναι όμοια περίπου προς την κατασκευήν του ηλιακού συστήματος, και οι διορατικές έρευνες της Chimie Occulte, της Besant και του Leadbeater, έρχονται να επιβεβαιώσουν άμεσα τις υποθέσεις των φυσικών, ότι τα έσχατα άτομα στρέφονται τα μεν πέριξ των δε, με δορυφόρους κατά το μάλλον ή ήττον πολυάριθμους, για να αποτελέσουν συστήματα πολυσύνθετα τα οποία είναι τα καλούμενα χημικά άτομα των απλών σωμάτων. Ομοίως το κύτταρο ενός ζώντος οργανισμού επιτελεί εντός αυτού όλες τις ουσιώδεις λειτουργίες ολόκληρου του οργανισμού. Επίσης ο κύκλος των τεσσάρων εποχών είναι ανάλογος προς τους μεγάλους κοσμικούς κύκλους, (kalpas) ή ακόμη προς τις μεγάλες ηλικίες της ανθρώπινης ζωής. Τοιουτοτρόπως ανευρίσκουμε στο ατομικό δημιούργημα μία σύνοψη, ένα σχέδιο ολοκλήρου του Σύμπαντος. Η αυτή τάξη, η αυτή αρμονία, οι ίδιοι νόμοι ανευρίσκονται τόσον επί του μακροκόσμου όσον και επί του μικροκόσμου. Τα μεγάλα αστρικά φαινόμενα ευρίσκουν απήχηση επί του ζώντος οργανισμού, γεγονός το οποίο αποτελεί τη βάση της αστρολογίας. Οι οιωνοσκόποι της αρχαιότητας οι οποίοι αναγίγνωσκαν τα μέλλοντα με την παρατήρηση των εντοσθίων ζωικών θυμάτων, βασίζονταν σ’ αυτή τη μεγάλη αρχή, επί της αντιλήψεως δηλαδή του ότι υφίσταται αναλογία μεταξύ του ατόμου και του σύμπαντος, του ανθρώπου και του Μεγάλου Ανθρώπου, του Αδάμ-Κάδμου των Καββαλιστών. Είναι ιδιαιτέρως αξιοπαρατήρητο ότι η παγκόσμια αυτή ομοιότητα γίνεται αντιληπτή δια συγκρίσεως μεταξύ δυο τύπων, ώστε να καθίσταται καταφανής η δυάδα. Η πρόταση λοιπόν του Σμαραγδίνου Πίνακος ευρίσκεται καλώς στη θέση της, κατέχουσα δεύτερη σειρά αριθμούμενη δια του αριθμού δυο.
III. Καὶ ὅπως τὰ πάντα προῆλθον ἐξ Ἑνὸς πράγματος, διὰ τῆς Σκέψεως Ἑνός, οὕτω τὰ πάντα ἐγεννήθησαν ἐκ τοῦ Ὄντος τούτου διὰ προσαρμογῆς.
Είναι άξιον ιδιαιτέρας προσοχής το γεγονός ότι, ενώ η πρώτη πρόταση εκφράζεται δια τριαδικής διαιρέσεως, η τρίτη πρόταση, αντιστοίχως, βεβαιώνει την μονάδα. Καθιστά πλέον συγκεκριμένη τη σημασία της μονάδος αναγομένης στην τριάδα, διδάσκουσα συγχρόνως ότι σ’ αυτήν εναπόκειται να καταστεί μία δημιουργός αρχή. Ομοίως, οι μυθολογίες μας διδάσκουν ότι για να εκδηλωθεί ο Λόγος έπρεπε να υποδυθεί τριπλή μορφή και να πραγματοποιήσει εν εαυτώ την τριάδα. Πράγματι η τριάδα είναι ο αριθμός της οργανώσεως και ενεργείας, διότι διακρίνεται από δύο ακραίους όρους και ενός ενδιαμέσου. Δεικνύει το μέσον δια του οποίου μπορεί κανείς να αχθεί εκ της αρχικής αφετηρίας στον τελικό σκοπό, όπως το παρόν, είναι μέσον συνδέσμου μεταξύ του παρελθόντος και του μέλλοντος. Με τη βοήθεια του ενδιαμέσου αυτού παράγοντος (τρίτος όρος) η κίνηση αποκαθίσταται μεταξύ του ενεργητικού και του παθητικού, το ρεύμα κυκλοφορεί μεταξύ του θετικού και του αρνητικού πόλου. Η τριάδα λοιπόν αποτελεί τον μεσάζοντα εκείνον ο οποίος καθιστά την δυάδα γόνιμο, είναι ο δημιουργικός αριθμός.
Ο Σμαράγδινος Πίναξ μας καθιστά γνωστό τον τρόπον δια του οποίου η Τριάς-Μονάς, γίνεται δημιουργική δια προσαρμογής. Προσαρμογή είναι η εργασία εκείνη η οποία κάμνει τις ανταγωνιστικές δυνάμεις να συντρέξουν ώστε να επιτελεσθεί ένα αποτέλεσμα από κοινού, παρέχουσα σε αυτές πεδίο αντιδράσεως και ανταγωνισμού. Συμφιλιώνει την άρνηση μετά της καταφάσεως, τη στήλη J, μετά της B, διότι κατά την έκφραση του Ιακώβου Böhme, «τα πάντα συνίστανται εκ του ναι και του όχι». Το μυστικό του Μεγάλου Έργου του Ερμητισμού είναι η αντίστοιχη εφαρμογή των άκρων με τη βοήθεια ενός κοινού διαμέσου. Ο Ερμής άλλως τε παρουσιάζει χαρακτηριστικά με ερμαφρόδιτη όψη, διότι το άγαλμα του Θεύθ, φέρει τον ηλιακό δίσκο συνενωμένο με το μηνίσκο της Σελήνης, οπότε αποτελείται το ιερόγλυφο του υδραργύρου-Ερμού ο μυθολογικός θεός, ή ο αστρολογικός παράγων της προσαρμογής.
Εάν η μονάδα είναι επιδεκτική μετατροπής σε τριάδα, αντιστρόφως η τριάδα μπορεί να εκληφθεί ως οργάνωση της μονάδος. Παραδεχόμενοι ότι τα πάντα προέρχονται από κάποια τριάδα, δηλαδή από κάποια προσαρμογή, οδηγούμεθα στην παραδοχή της κοσμικής ενότητας. Με τον ίδιο τρόπο και η μονιστική φιλοσοφία θα μπορούσε να εμπνευσθεί από αυτή την ερμητική πρόταση. Ο μεταμορφισμός του Darwin δεν είναι τίποτα άλλο παρά εφαρμογή του νόμου αυτού, αλλά όχι μόνον επί του φυσικού περιβάλλοντος, άλλα και στην απόκρυφο εξέλιξη, και στις εξ αυτής πηγάζουσες λειτουργίες. Το καλύτερο παράδειγμα προσαρμογής κάποιου ενιαίου στοιχείου σε όλα τα λοιπά σώματα δίδεται υπό της μεταλλικής Αλχημείας. Σήμερα μάλιστα θα μπορούσαμε να προσθέσουμε και υπό της Χημείας, διότι ήδη οι χημικοί παραδέχονται, όπως οι υιοί του Ερμού, την ενότητα της ύλης. Συνέπεια της εκ του ενός στοιχείου προελεύσεως και ένεκα αυτού της εξελίξεως λοιπών χημικών σωμάτων, είναι το υπό της ουρανίου φασματοσκοπίας (Αστροφυσικής) αναφερόμενο γεγονός ότι, επί των εν εξελίξει κόσμων τελευταία μόνον εμφανίζονται τα βαρέα μέταλλα. Έτσι αντιλαμβάνονταν και οι Αλχημιστές την εξέλιξη της ύλης και ειδικώς των μετάλλων.
IV. Πατὴρ του εἶναι ὁ Ἥλιος, μήτηρ του ἡ Σελήνη, ὁ ἄνεμος ἔφερεν αὐτὸ ἐν γαστρί, ἡ γῆ εἶναι ἡ τροφός του.
Η τέταρτη πρόταση του Σμαραγδίνου Πίνακος είναι σαφώς τετραδική. αφού εύκολα διακρίνει κανείς στην πρόταση αυτή τα τέσσαρα στοιχεία. Ο Ήλιος, σφαίρα πυρφόρος, αντιπροσωπεύει το πυρ και η Σελήνη της οποίας η επίδραση επί του υγρού στοιχείου είναι γνωστή, υποδηλώνει το ύδωρ. Πρέπει να νοηθεί ότι πάντα τα εκ της Μονάδος, δια τριαδικής προσαρμογής γεννηθέντα όντα, έχουν ως όρια δράσεως το τετραγωνικό πλαίσιο της φύσεως που αντιπροσωπεύεται από τα τέσσαρα στοιχεία. Όλες οι κυκλικές εκδηλώσεις της φύσεως παρουσιάζονται υπό τετραδική μορφή: τέσσαρες εποχές, τέσσαρα τμήματα της ημέρας, τέσσαρες κοσμικές περίοδοι, τέσσαρες μεγάλες φυλές, τέσσαρες καταστάσεις της ύλης, τέσσαρες μεγάλες φυσιολογικές λειτουργίες, τέσσαρες κράσεις, κ.λπ. Το τέσσαρα είναι ο αριθμός της ανακυκλήσεως ή της παλμικής φάσεως. Παριστά τα άκρα όρια του χρόνου και του διαστήματος, της Μορφής και της Ύλης, της δραστικότητας και της πλαστικότητας, του Θείου και του Υδραργύρου, του θερμού και του ψυχρού. Έτσι η τετράδα περιλαμβάνει τις δυο άκρες τάσεις εκάστου των δυο θεμελιωδών ζευγών: του θερμού-ψυχρού αφ’ ενός, και του υγρού-ξηρού, αφ ετέρου. Οι θετικές όψεις της τετράδας αυτής, το θερμό και το υγρό είναι οι κατ’ εξοχήν γόνιμοι παράγοντες, που προκαλούν την αύξηση και εξέλιξη στους κύκλους των φυσικών εκδηλώσεων, προς υπόδειξη δε ακριβώς της εσωτέρας αυτής κατασκευής της τετράδας ο Σμαράγδινος Πίναξ αντικαθιστά το πυρ δια του Ηλίου και το ύδωρ δια της Σελήνης.
Διακρίνεται έτσι η θετική και αρνητική όψη εκάστης των ανωτέρω δυάδων, συγχρόνως μετά της θεμελιώδους διαφορήσεως αυτής, δια της οποίας καταδεικνύεται ο μέγας νόμος των δυο γενών. Πράγματι ο Ήλιος και η Σελήνη είναι παγκοσμίως γνωστά ως σύμβολα της θετικής και αρνητικής αρχής. Οι Ερμητιστές αποκαλούν τις αρχές αυτές Πατέρα και Μητέρα, Βασιλέα και Βασίλισσα, Πυρ και Ύδωρ, Θείον και Υδράργυρον. Ο Σμαράγδινος Πίναξ μας επιτρέπει να διακρίνουμε τις τρεις αλχημικές αρχές στην τετράδα των στοιχείων δια της αντικαταστάσεως του Πυρός και του Ύδατος, δια του Ηλίου και της Σελήνης. Στο Prashnopanishad της Ατάρβα Βέδα, διαβάζουμε: «ο Ήλιος είναι η ζωή η Σελήνη είναι η ουσία». Πρέπει να νοηθεί καλώς ότι οι ουσιώδεις ιδιότητες της διακρίσεως των γενών είναι αφ’ ενός η ενεργητικότητα και αφ’ ετέρου η πλαστικότητα το άρρεν είναι θερμόν, το θήλυ είναι υγρόν, η δυάδα δε αυτή αντιπροσωπεύει τις δημιουργικές δυνάμεις. Αντίθετα το ψυχρό και το ξηρό, είναι οι αντι-δημιουργικές δυνάμεις, οι καταστρεπτικές. Η φύση ρυθμίζεται δια της κυκλικής διαδοχής των τεσσάρων αυτών ιδιοτήτων ή των αντιστοίχων τεσσάρων στοιχείων.
Ο πλούτος των ερμητικών αναλογιών είναι τέτοιος, ώστε την τέταρτη αυτή πρόταση μπορούμε να την εξετάσουμε και κατά λέξιν, χωρίς να παύσει να αληθεύει. Εάν ρίξουμε ένα βλέμμα στα προϊόντα της φύσεως, είναι βέβαιο ότι θα αντιληφθούμε τον Ήλιο ως τον πατέρα της παγκοσμίου ενεργείας, και ότι η ενέργεια αυτή τότε μόνον γίνεται αισθητή υπό μορφήν θερμότητας όταν έλθει σε επαφή με την ατμόσφαιρα, δηλαδή με τον αέρα ο οποίος φέρει την ενέργεια αυτή εν γαστρί. Η κραταιά γη είναι η κατά το μάλλον ή ήττον άμεσος τροφός πάσης ζώσης υπάρξεως. Όσον για τη μητέρα Σελήνη, είναι προφανές διότι πρόκειται περί θηλείας αστρολογικής επιδράσεως, προορισμένης να ισορροπεί την επίδραση του Ηλίου, η οποία εάν ενεργούσε μόνη θα επέφερε την ξήρανση και την κατακαύση των όντων. Οι αστρολόγοι θεωρούν την ηλιακή ενέργεια ως άγονη μάλλον, άλλα χάρις στην πλαστικότητα της Σελήνης καθίσταται αυτή γόνιμος.
V. Ὁ πατὴρ τοῦ παντὸς εἶναι τὸ Τέλεσμα. Ἡ δύναμις αὐτοῦ γίνεται μεγίστη, ὅταν μετατραπῇ εἰς γῆν.
Η αριθμοσοφία μας διδάσκει ότι ο αριθμός 5 αντιπροσωπεύει τις υλικές και αντικειμενικές ιδιότητες της φύσεως. Για να κατασκευασθεί ένα υλικό μικτό σώμα, τα τέσσαρα στοιχεία πρέπει να συνενωθούν με τη βοήθεια ενός πέμπτου όρου τον οποίο οι αλχημιστές αποκάλεσαν spiritus, σπόρο ή πεμπτουσία. Για τους Ινδούς είναι το ακασά και για τους Πλατωνικούς φιλοσόφους ο αιθήρ. Η ιδέα αυτή ανευρίσκεται πανταχού. Η ύλη αναγόμενη στα τέσσαρα στοιχεία δεν αποτελεί κάποια αντικειμενική οργανωμένη πραγματικότητα, αφού απαιτείται κάποια πέμπτη ουσία η οποία θα επιτρέψει σ’ αυτά να συμπτυχθούν, να σχηματισθούν και να συνενωθούν μεταξύ τους, διότι έχει την ιδιότητα να περιέχει και να περιβάλλει, οπότε τότε μόνον το σώμα καθίσταται ορατό, δηλαδή αποκτά χρώμα. Στην αλεξανδρινή και ερμητική φιλοσοφία, η πεμπτουσία αυτή, θεωρείται ως η πηγή πάσης ενεργείας. Είναι η ουσία της φύσεως, εκδηλούμενη δια της κινήσεως, της εκτάσεως και της σωματικότητας. Τα στοιχεία, κατά την έκφραση του Σεβερίνου Danaus, είναι η μορφή την οποία η πεμπτουσία υποδύεται, ο τόπος όπου δρα, επιτρέπουσα στο μικτό να εμφανισθεί επί του φυσικού πεδίου. Ο Haatan ανέπτυξε κάλλιστα τον ιδιαιτέρως δυναμικό ρόλο της πεμπτουσίας κατά τις αντιλήψεις των Αλχημιστών. Ήδη ο Αριστοτέλης θεωρούσε τον αιθέρα ως το τελειότερο των στοιχείων, προικισμένο δια λογικού και εκτελούν την τελειότερη των κινήσεων πέριξ του κόσμου, την κυκλική κίνηση. Ο Σμαράγδινος Πίναξ αποκαλεί την αρχή αυτή Τέλεσμα. Η πεμπτουσία εκδηλώνεται δια των στοιχείων τα οποία αυτή εμψυχώνει, είναι με άλλα λόγια η δημιουργός αρχή της αντικειμενικής ύλης.
Στην πέμπτη αυτή πρόταση ανευρίσκουμε σαφώς τη διατύπωση της ενεργητικής θεωρίας της ύλης. Η ύλη είναι ιδιαίτερη μορφή της ενεργείας, μορφή κατά την οποία η ενέργεια είναι τόσο περισσότερο συμπαγής, όσο η ύλη είναι εξίσου συμπυκνωμένη. Κατά την εποχή των Αλχημιστών, η βεβαίωση αυτή είχε κάτι το θαυμάσιο. Σήμερα όμως η Φυσική έφθασε στη θεωρία των ηλεκτρονίων και παραδεχόμαστε ότι η ύλη είναι μία πελώρια αποθήκη ενδοατομικής ενέργειας. Και οι έρευνες της Αποκρύφου Χημείας επιβεβαιώνουν τις αντιλήψεις αυτές, ότι δηλαδή το άτομο είναι μια δυναμική περιδίνηση, εάν δε ήταν δυνατόν να μετατραπεί η ενέργεια αυτή, θα λαμβάναμε κεραυνοβόλα αποτελέσματα, όμοια των οποίων τα πλέον εκρηκτικά σώματα ατελέστατη μόνον εικόνα μας παρέχουν.
Ο δόκτωρ Keely είχε δημιουργήσει αρκετό θόρυβο με τις έρευνές του, επί της χρησιμοποιήσεως της ενδοατομικής ενεργείας, και ο Γουσταύος Le Bon, τις συγχρόνισε με τις εργασίες του. Έτσι μπορούμε ως εξής να παραφράσουμε την πέμπτη πρόταση του Σμαραγδίνου Πίνακος: Η παγκόσμιος ενέργεια (ο πατήρ του παντός) αποτελεί την ουσία όλων των πεδίων (φυσικού, αστρικού, νοητικού, κ.λπ.), αλλά η ενέργεια αυτή είναι τόσον περισσότερο συμπαγής, όσον η ύλη είναι πλέον συμπυκνωμένη (εάν μετατραπεί σε γη). Δια της ενεργείας αυτής συντίθενται μεταξύ των τα στοιχεία, και με τη βοήθεια αυτής συντηρούνται στη ζωή και εξελίσσονται. Βλέπουμε λοιπόν ότι, οι πέντε πρώτες προτάσεις του Σμαραγδίνου Πίνακος μας υποδεικνύουν τη μεταφυσική γένεση της ζωής δια των αρχών της ατομικότητας, της διαφορήσεως, της εφαρμογής και της επανακυκλώσεως της φύσεως. Η έκτη πρόταση θα μας δείξει το σκοπό της ζωής, ήτοι το σκοπό του Μεγάλου Έργου.
VΙ. Θέλεις χωρίσει τὴν γῆν ἀπὸ τοῦ πυρός, τὸ λεπτὸν ἀπὸ τοῦ πυκνοῦ ἠπίως καὶ μετὰ μεγάλης ἐπιδεξιότητος.
Οι φράσεις αυτές ισοδυναμούν προς την υπόδειξη ότι ολόκληρο το Μεγάλο Έργο είναι μία κάθαρση. Η πρόταση αυτή είναι δυνατόν να ερμηνευθεί από πολλές απόψεις. Από φυσικής ή χημικής απόψεως, το Μεγάλο Έργο συνίσταται στον διαχωρισμό του καθαρού από του μη καθαρού, έτσι δε η αλχημική θεωρία μας δεικνύει τη διαδοχική κάθαρση των μικτών. Τα μέταλλα, επί παραδείγματι, εξελίσσονται από του χαμηλού σταδίου του μολύβδου, στο στάδιο του καθαρού χρυσού, και ο γνώστης μπορεί να επιταχύνει την εξέλιξη αυτή με την επέμβασή του. Άξιο παρατηρήσεως είναι το γεγονός ότι το Μεγάλο Έργο ετελείτο υπό την θερμότητα μιας λυχνίας η οποία λειτουργούσε δι’ ελαίου, και ο αμύητος μπορούσε ασκόπως να σπαταλά τόσον τον καιρόν του όσον και το έλαιον του. Επρόκειτο πράγματι περί καθάρσεως. «Κόμισόν μοι τους έξη λεπρούς δια να θεραπεύσω αυτούς» λέγει ο Geber ομιλών περί των έξη ατελών μετάλλων.
Αλλά ας ασχοληθούμε εκτενέστερα με το αλληγορικό πεδίο του Μεγάλου Έργου, δηλαδή με τη φυσιολογική και μυστική άποψη της έκτης προτάσεως. Οι Σπαγειριστές κατέστησαν επακριβώς γνωστόν το τί εννοούν με την έκφραση «θέλεις χωρίσει το ελαφρόν από του βαρέος». Πρόκειται για την εξαγωγή της πεμπτουσίας από το μικτό. Σκοπός αυτών ήταν η ανάπτυξη των ιδιοτήτων της ύλης επί σχετικά μικρού όγκου, δηλαδή η δυναμικοποίηση αυτής. Όταν ένας χημικός λαμβάνει ένα βαρύ μέταλλο και το μετασχηματίζει στην κολλοειδή του μορφή, διαχωρίζει το λεπτόν από του βαρέως, και παραλαμβάνει κάποια πεμπτουσία, διότι το υπό την μορφή αυτή μέταλλο αποκτά έντονες φυσιολογικές ιδιότητες. Όταν ένας ομοιοπαθολόγος συντρίβει και διαιρεί σε απειροελάχιστα τμήματα μία ουσία για να την δυναμικοποιήση, πραγματοποιεί ομοίως την έκτη αυτή προτροπή του Ερμού. Ελαττώνει διαδοχικά την υλική και βαρεία υπόσταση της ουσίας για να επαύξηση τις ενεργητικές, τις πεμπτουσιακές της ιδιότητες. Εάν ήδη προσθέσουμε ότι η δυναμικοποίηση αυτή, για να είναι αποτελεσματική, απαιτεί μακρά και παρατεταμένη κονιοποίηση της ουσίας, θα αντιληφθούμε τη σημασία της συστάσεως «ηπίως και μετά πολλής επιδεξιότητος».
Ας εξετάσουμε τώρα τη μυητική άποψη της προτάσεως. Είναι προφανές ότι ο διαχωρισμός της γης από του πυρός σημαίνει ότι πρέπει να αποσπασθεί το ανώτερο Εγώ του ανθρώπου από το φυσικό και αστρικό σώμα, ούτως ώστε κάθε όχημα να ζει στην ιδιαίτερη ακτίνα δράσεώς του, σύμφωνα προς την ιεραρχία. Αυτό αποτελεί το κατ’ εξοχήν Μέγα Έργον, το οποίο συνίσταται στην εναρμόνιση της ζωής επί των διαφόρων πεδίων της υπάρξεως, του πνεύματος, το οποίο οφείλει να απαλλαγεί παντός δεσμού με τις αισθήσεις και τα πάθη. Και εδώ ακόμη πρέπει να ενεργήσουμε «ηπίως και μετά πολλής δεξιότητας». Να λοιπόν μία προτροπή η οποία αποπνέει αυτή την αλήθεια από μυστικής απόψεως, διότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να επιτελέσει τη διάσπαση αυτή απότομα ακόμη και με τη βοήθεια αποτόμου υπερεντάσεως της θελήσεως. Ο καλόγηρος ο οποίος εισέρχεται στην ασκητική ζωή χωρίς προηγούμενη ψυχική εξάσκηση διαπράττει σφάλμα, με αποτελέσματα κατά το μάλλον ή ήττον επικίνδυνα, διότι η απαλλαγή από τα δεσμά με τα κατώτερα οχήματα, πολλώ δε μάλλον η βίαιη διάσπαση από αυτά, δεν επιτελείται ακαριαίως, αλλά προκαλεί αντίκρουση με τρομερά αποτελέσματα.
Η ουσιώδης αυτή αρχή του Μεγάλου Έργου εδώ ακριβώς έχει τη θέση της, διότι ο αριθμός 6 είναι ο παριστών την αρμονία, μεταξύ της τριάδας της θείας ενεργητικότητας και της τριάδας της ανθρωπίνης τοιαύτης, αλλά παριστά επίσης τον αριθμό της αναγκαίας για κάθε κάθαρση δοκιμασίας. Η έκτη Σεφιρά, η Τιφερέθ, συμβολίζει την ισορροπία και το κάλλος.
Συνέχεια την επόμενη Κυριακή
