">
Συνέντευξη στη ΜΑΡΙΑ ΚΟΥΖΟΥΦΗ
«Η λιτότητα δεν μπορεί να φέρει ανάπτυξη. Ήρθε η ώρα να απαιτήσουμε αλλαγή της συντηρητικής πολιτικής για να μπορέσουμε να γευτούμε αυτή την πολυπόθητη ανάκαμψη και ανάπτυξη». Αυτό υποστηρίζει σε συνέντευξή του στον «Τ.Θ.» ο Γιάννης Μαραγκός, Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης, σχολιάζοντας τις τελευταίες εξελίξεις στην ευρωζώνη αλλά και το μέλλον της.
Ο κ. Μαραγκός, που είναι Καθηγητής, υπό διορισμό, στο Τμήμα Βαλκανικών Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών, στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, επισημαίνει ότι η ευρωζώνη «δεν μπορεί να συνεχίσει με αυτόν τον τρόπο». «Δεν μπορεί άλλοι να ωφελούνται και άλλοι να υποφέρουν λόγω της κρίσης», τονίζει χαρακτηριστικά και προσθέτει ότι πέρα από τη δημοσιονομική εξυγίανση, η ευρωζώνη πρέπει να θέσει ως στόχους την ενίσχυση της ανάπτυξης και την αύξηση της απασχόλησης.
Ασκεί κριτική στη μέχρι τώρα αντίδραση των ηγετών της Ευρώπης στην κρίση χρέους, χαρακτηρίζοντάς την «σπασμωδική», «μονομερή» και «απρογραμμάτιστη» και παρατηρεί ότι επικεντρώνεται μόνο στο ένα σκέλος του προβλήματος.
Σημειώνει ότι η μείωση μισθών και συντάξεων και η αύξηση των συντελεστών της φορολογίας είναι πολιτικές «εύκολης λύσης» και καταγράφει προτάσεις που θα μπορούσαν, τη δεδομένη στιγμή, να οδηγήσουν σε έξοδο από την κρίση.
Τέλος αναφέρεται στη δημιουργία μιας «καλής κοινωνίας», που αποτελεί σημαντικό κομμάτι της έρευνάς του, δηλώνοντας, χαρακτηριστικά: Οραματίζομαι μια κοινωνία η οποία έχει εξαλείψει την ανεργία και τη φτώχεια. Όπως δηλώνει, πολιτικές όπως εγγυημένη εργασία και βασικό εγγυημένο εισόδημα είναι πολιτικές που έχουν σποραδικά χρησιμοποιηθεί με επιτυχία.
Πώς σχολιάζετε τις τελευταίες εξελίξεις στην ευρωζώνη;
Θέλω να πιστεύω ότι έχει δημιουργηθεί ένα κλίμα που έχει τη δυνατότητα να αλλάξει την οικονομική πολιτική της λιτότητας. Έχω συγκρατημένη αισιοδοξία λόγω του ότι έχουμε ακούσει μόνο αοριστολογίες και όχι ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα ανάκαμψης της Ευρώπης. Είναι στα χέρια μας να αξιοποιήσουμε τις αμφιβολίες που έχουν δημιουργηθεί στο σκληρό πακέτο της λιτότητας, μερικώς από την ηγεσία της Ευρώπης, μα κυρίως από τους λαούς της Ευρώπης. Έχουμε ένα ισχυρό επιχείρημα στα χέρια μας προς αξιοποίηση: το πρόγραμμα της λιτότητας δεν φέρνει τα επιθυμητά αποτελέσματα και δεν μπορεί να φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα. Αρκετοί οικονομολόγοι το λέγαμε αυτό εξαρχής, ότι δηλαδή η λιτότητα δεν μπορεί να φέρει ανάπτυξη. Ήρθε η ώρα να απαιτήσουμε αλλαγή της συντηρητικής πολιτικής για να μπορέσουμε να γευτούμε αυτή την πολυπόθητη ανάκαμψη και ανάπτυξη.
Πώς κρίνετε την μέχρι τώρα αντίδραση των ηγετών της Ευρώπης και τις κινήσεις τους για ανάσχεση της κρίσης;
Η αντίδραση είναι σπασμωδική, μονομερής και απρογραμμάτιστη. Επικεντρώνεται μόνο σε ένα σκέλος του προβλήματος: το χρέος, το έλλειμμα και τη δημοσιονομική εξυγίανση. Μείωση των κρατικών δαπανών, μείωση των μισθών και των συντάξεων και αύξηση των συντελεστών φορολογίας είναι πολιτικές της εύκολης λύσης. Προσπαθούμε να αυξήσουμε τα έσοδα και να μειώσουμε τις δαπάνες χωρίς ουσιαστικά να αλλάξουμε τίποτα άλλο. Αυτή δεν είναι λύση. Είναι σαν να βάζεις ένα τσιρότο στην πληγή χωρίς καμία ιατρική φροντίδα και να περιμένεις να επουλωθεί από μονή της. Μπορεί να επουλωθεί από μόνη της η πληγή, εάν δεν μολυνθεί, αλλά τα σημάδια κοινωνικής αποσύνδεσης θα παραμείνουν για πάντα. Δεν χρειάζονται αυτές οι πολιτικές αλλά ουσιαστικές παρεμβάσεις προς τον σκοπό της αναδιάρθρωσης της οικονομίας.
Ποιες προτάσεις θα μπορούσαν να βγάλουν την Ευρώπη από την οικονομική κρίση τη δεδομένη στιγμή;
Ήρθε η ώρα για ουσιαστική αλλαγή της οικονομικής πολιτικής στην Ευρώπη. Εδώ διακυβεύεται ένα όραμα το οποίο είναι σε κίνδυνο αποσύνθεσης. Σε περίοδο κρίσης ο ρόλος του κράτους επαυξάνεται, δεν μειώνεται. Σε περίοδο κρίσης το κράτος προσπαθεί να αναπληρώσει τα κενά που αφήνει ο ιδιωτικός τομέας και την ίδια ώρα προσπαθεί να δημιουργήσει το κατάλληλο περιβάλλον για την αναχαίτιση του ιδιωτικού τομέα. Σε περίοδο κρίσης δεν μειώνεις τις κρατικές δαπάνες, τις αυξάνεις. Δεν μειώνεις δημόσιες επενδύσεις, τις αυξάνεις. Δεν αυξάνεις τους φόρους, τους μειώνεις. Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι ασύστολα ξοδεύουμε χρήματα. Ο σκοπός μας είναι τουλάχιστον η σταθεροποίηση της οικονομίας στο επίπεδο χαμηλής ανεργίας. Δεν είναι λογικό να δημιουργούμε δουλειές για τους ανέργους και να πληρώνουν φόρους, πάρα να τους επιδοτούμε; Δεν θέλω να υποτιμήσω τη δημοσιονομική εξυγίανση, η οποία είναι αναγκαία για την Ελλάδα, παρόλα αυτά από μόνη της έχει αποδείξει ότι είναι ανεπαρκής. Επιπροσθέτως, η κρίση αποδεικνύει ότι η ανάκαμψη και η ανάπτυξη χρειάζεται ένα προγραμματισμό. Χρειάζεται η δημιουργία ενός αναπτυξιακού προγράμματος που έχει ως γνώμονα τις ανάγκες της κοινωνίας, για παράδειγμα για τα επόμενα πέντε χρόνια, που έχει δημιουργηθεί με διαφάνεια και τη συμμέτοχη των πολιτών μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες και γιατί όχι να έχει εγκριθεί δια μέσου δημοψηφίσματος. Η κρίση έφερε στην επιφάνεια την έλλειψη δημοκρατίας. Φαινόμενα όπως η διαφθορά ακμάζουν, όταν ο πολίτης δεν έχει τη δυνατότητα να εκφραστεί και να βρει ανταπόκριση. Εάν θέλουμε ανάκαμψη και ανάπτυξη, χρειαζόμαστε περισσότερη δημοκρατία. Ανάπτυξη και δημοκρατία είναι έννοιες αλληλένδετες. Δεν μπορείς να έχεις το ένα χωρίς το άλλο.
Με βάση και τα επιστημονικά σας ενδιαφέροντα, πώς πιστεύετε τελικά ότι μπορεί να συγκροτηθεί, με τα σημερινά δεδομένα, μια ιδανική κοινωνία που να μπορεί να αντιμετωπίζει τα όποια προβλήματα σε επίπεδο οικονομίας, περιορίζοντας, ταυτόχρονα, τις όποιες παρενέργειες;
Σκοπός μου ως επιστήμονας οικονομολόγος διαμέσου της δημοσιοποιημένης έρευνάς μου είναι να ανακαλύπτω προβλήματα και να προτείνω λύσεις. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο συνθέτω την ιδανική κοινωνία. Προσωπικά, η δημιουργία μιας «καλής κοινωνίας» είναι ένα σημαντικό κομμάτι της έρευνάς μου και έχω δημοσιεύσει επιτεταμένα επί του θέματος. Οραματίζομαι μια κοινωνία η οποία έχει εξαλείψει την ανεργία και τη φτώχεια. Πολιτικές όπως εγγυημένη εργασία και βασικό εγγυημένο εισόδημα είναι πολιτικές που έχουν σποραδικά χρησιμοποιηθεί με επιτυχία. Δεν έχουμε ως πρόβλημα πλεονάζον εργατικό δυναμικό, το αντίθετο, έχουμε έλλειψη εργατικού δυναμικού και στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα. Άρα μπορούμε να προσφέρουμε θέσεις εργασίας. Δεν υποτιμώ το ρόλο της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, αλλά ένας δημιουργικός ιδιωτικός τομέας χρειάζεται ένα ισχυρό κράτος. Κοιτάξτε τα ισχυρά κράτη στον κόσμο τώρα, ΗΠΑ, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιαπωνία, Αυστραλία κτλ. Εχουν ένα παρεμβατικό κράτος συμπληρωματικό του ιδιωτικού τομέα και όχι υποκατάστασής του. Πρέπει να τονίσω ότι δεν είμαι υπέρ του κρατισμού. Το κράτος δεν χρειάζεται να βοηθά όλους, μόνο αυτούς που το έχουν ανάγκη. Οι υπόλοιποι πρέπει να πληρώνουν για τα δημόσια αγαθά. Αυτοί που έχουν την οικονομική ευχέρεια πρέπει να πληρώνουν για την εκπαίδευση και την υγεία, για παράδειγμα. Παρενέργειες πάντα θα υπάρχουν, δεν υπάρχει κανένα ιδανικό οικονομικό σύστημα, ιδιαίτερα με βάση την αγορά. Η αγορά ως μηχανισμός κατανομής έχει τα θετικά της και τα αρνητικά της. Ο σκοπός μας είναι να μειώσουμε τα αρνητικά της.
Ποιο βλέπετε ότι μπορεί να είναι το μέλλον της ευρωζώνης;
Το μέλλον είναι δυσοίωνο. Η ευρωζώνη δεν μπορεί να συνεχίσει με αυτόν τον τρόπο. Δεν μπορεί άλλοι να ωφελούνται και άλλοι να υποφέρουν λόγω της κρίσης. Η Ευρώπη της αλληλεγγύης πρέπει να υπερτερήσει. Η ευρωζώνη μπορεί να ανακάμψει και να αποφύγει την κοινωνική αποσύνθεση μόνο εάν αλλάξει η συντηρητική πολιτική της λιτότητας. Η ΕΚΤ πρέπει να παίξει έναν ουσιαστικό ρόλο στην ευρωζώνη και να γίνει μια ουσιαστική παρεμβατική κεντρική τράπεζα στην οικονομία. Ο ρόλος την κεντρικής τράπεζας είναι να αποφεύγει τις κρίσεις και όχι να τις διαιωνίζει. Επίσης, η δημοσιονομική σύγκλιση είναι και αυτή αναγκαία. Πέρα από την δημοσιονομική εξυγίανση, η ευρωζώνη πρέπει να θέσει ως στόχους την ενίσχυση της ανάπτυξης, την αύξηση της απασχόλησης με τη δημιουργία θέσεων εργασίας σε καινοτόμες επιχειρήσεις που έχουν τη δυνατότητα να γίνουν διεθνώς ανταγωνιστικές, και τη διατήρηση και επέκταση του κοινωνικού κράτους.
* Να σημειωθεί ότι η συνέντευξη δόθηκε πριν την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των εκλογών της 17ης Ιουνίου.
