">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
Την περασμένη Τετάρτη, η καγκελάριος Μέρκελ έκανε μια απροσδόκητη δήλωση. Το ευρωπαϊκό σχέδιο, είπε, δεν έχει ακόμη οικοδομηθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να είμαστε βέβαιοι πως όλα θα πάνε καλά. Την ώρα που λυσσαλέα λιτότητα καίει από άκρη σε άκρη όλη την Ευρώπη, αφήνοντας μόνο στάχτες και αποκαΐδια από το όποιο κοινωνικό κράτος προϋπήρχε, θα περίμενε κανείς πως η πιο ισχυρή κυβέρνηση στην Γηραιά Ήπειρο θα υπερασπιζόταν την πολιτική που η ίδια έχει επιβάλει. Τι οιωνεί, λοιπόν, η δήλωση της γερμανικής καγκελαρίας;
Αρχικά πρέπει να επισημάνουμε πως οι Χριστιανοδημοκράτες της Α. Μέρκελ, παρά τις εσωτερικές τοπικές ήττες, παραμένουν η μοναδική κυβέρνηση εντός της ΕΕ που φαίνεται να βγαίνει αλώβητη από την κρίση, ενώ η ίδια η Α. Μέρκελ διατηρεί την υψηλή δημοτικότητά της και στοχεύει στην επανεκλογή της το φθινόπωρο του 2013. Να μην ξεχνάμε, άλλωστε, πως 16 (!) ηγέτες στην ΕΕ έχουν ανατραπεί ή παραιτηθεί στην Ευρώπη της λιτότητας. Παράλληλα, το Βερολίνο είναι η μοναδική πρωτεύουσα που μπορεί επί της ουσίας να εγγυηθεί για τον μηχανισμό στήριξης (τώρα EFSF, μετά ESM), δηλαδή για την συνέχιση της χρηματοδότησης ολοένα και περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών. Κοινώς, όλα τα χαρτιά είναι στα χέρια της Α. Μέρκελ.
Μετά την δήλωσή της, οι αγορές μπορεί να αντέδρασαν ρίχνοντας στα Τάρταρα το ευρώ και αυξάνοντας την πίεση στον δανεισμό της Ισπανίας – που ούτως ή άλλως δεν είχε περισσότερες από 4 μέρες αποφόρτισης - όμως η Α. Μέρκελ πολύ λίγο ενδιαφέρεται γι’ αυτά. Παρότι δήλωσε πως «Παρατηρούμε πλέον ότι δεν πάμε καλά παρά μόνο εάν οι Ευρωπαίοι γείτονές μας πηγαίνουν κι αυτοί καλά», στην ουσία το Βερολίνο γνωρίζει πολύ καλά πως κατά τη διάρκεια της κρίσης έχει εκμεταλλευτεί στο έπακρο την φυγή κεφαλαίων, δανειζόμενη με μηδενικά, ακόμη και με… αρνητικά επιτόκια στα εξαμηνιαία ομόλογα!
Ο μόνος κομβικός άξονας της πολιτικής της Γερμανίας, αυτό που πραγματικά την ενδιαφέρει, είναι η πολυσυζητημένη ευρωπαϊκή ενοποίηση με όρους που θα επιβληθούν από το Βερολίνο. Η Α. Μέρκελ και το πρωτοπαλίκαρό της Β. Σόιμπλε είναι φανατικοί υποστηρικτές της «ομοσπονδιακής Ευρώπης», όπου η Κομισιόν θα έχει υπερεξουσίες, όπως έλεγχο των εθνικών προϋπολογισμών των κρατών με δικαίωμα βέτο, κοινή φορολογική πολιτική, ένα project (όπως χαρακτήρισε την Ευρώπη η ίδια η καγκελάριος) που για να υλοποιηθεί είναι απαραίτητες οι σταδιακές μικρότερες ενώσεις.
Πρώτα απ’ όλα, η οικονομική ένωση. Εδώ έχουμε να κάνουμε με τις λεγόμενες «διαρθρωτικές αλλαγές», δηλαδή τα μέτρα εκείνα που σχετίζονται με την αγορά εργασίας και τις ιδιωτικοποιήσεις. Δεν υπάρχει χώρα του ευρωπαϊκού νότου που να μην έχει εξαγγείλει τα συγκεκριμένα μέτρα, τα οποία ευαγγελίζονται αύξηση της ανταγωνιστικότητας παρότι δεν υπάρχει ούτε ένας σοβαρός οικονομολόγος ανά τον κόσμο που να προσυπογράφει αυτή την υπόσχεση. Εδώ, λοιπόν, έχουμε «πρόοδο», αλλά δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί το έργο.
Δεύτερη, ουσιαστικά, ήρθε η τραπεζική ένωση. Εκεί υπήρξε μια μεγάλη παρανόηση. Αρχικά, οι δηλώσεις των πολιτικών ταγών της Ευρώπης μιλούσαν για επιτυχία διότι υπήρξε η σωστή αποσύνδεση του κρατικού δανεισμού από την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Επί του πρακτέου, επρόκειτο για μια μεγάλη φούσκα. Μαριάνο Ραχόι και Μάριο Μόντι με το που γύρισαν στις χώρες τους ανακοίνωσαν νέες περικοπές, νέα πάταξη του δημοσίου και του συνδικαλισμού (ο Μόντι ως νέος σουπερ-ήρωας «τα έβαλε με τους συνδικαλιστές» έγραφε μεγάλη ελληνική εφημερίδα) καταργώντας το μοναδικό όφελος που θα μπορούσε να προέλθει από την τραπεζική ένωση. Άρα, οι λαοί εξακολουθούν να πληρώνουν, ενώ την ίδια ώρα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα «κέρδιζε» τον έλεγχο όλων των εθνικών τραπεζών. Πραγματικά, μεγάλη… ήττα για την Μέρκελ.
Τρίτη ενοποίηση είναι η δημοσιονομική, η οποία εκτοξεύτηκε στις 2 Μαρτίου του 2012 και θα μπει σε τροχιά γύρω από την ευρωζώνη την 1η Ιανουαρίου του 2013. Το λεγόμενο Δημοσιονομικό Σύμφωνο είναι προς την κατεύθυνση που θέλει η κυβέρνηση Μέρκελ, με ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς και αυστηρές κυρώσεις στους «απείθαρχους» , αλλά και αυτόματη ενεργοποίηση «διορθωτικού μηχανισμού». Δηλαδή, αυτόματη Τρόικα δίχως εκλογικές διαδικασίες, διαπραγματεύσεις και κουραφέξαλα. Μακροπρόθεσμος στόχος του Δημοσιονομικού Συμφώνου είναι «να ενσωματωθεί η συνθήκη στο δίκαιο της ΕΕ εντός πέντε ετών αφότου τεθεί σε ισχύ», όπως αναφέρει η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, κάτι το οποίο θα αποτελέσει κατάφορη παραβίαση της ίδιας της Ευρώπης. Όπως επισήμαιναν δικηγόροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την πρώτη στιγμή οι αλλαγές των Συνθηκών (το Δημοσιονομικό Σύμφωνο ουσιαστικά καταργεί την Συνθήκη της Λισαβόνας) πρέπει να είναι ομόφωνες, ενώ οποιαδήποτε άλλη συμφωνία δεν είναι δεσμευτική. Στην περίπτωση του Δημοσιονομικού Συμφώνου, αντιθέτως, 12 χώρες αρκούν για να εφαρμοστεί.
Το project, λοιπόν, προχωράει και η δήλωση της Α. Μέρκελ είναι ειλικρινέστατη. Για να ολοκληρωθούν, όμως, «χρειάζεται πολύ δουλειά», όπως μας είπε.
