">
Συνέντευξη στη ΛΕΜΟΝΙΑ ΒΑΣΒΑΝΗ
Πώς μπορεί η ασθένεια του καρκίνου να αποτελέσει αφορμή για καλλιτεχνική δημιουργία και έμπνευση; Στο παραπάνω θέμα θα αναφερθεί η ποιήτρια και δοκιμιογράφος κα Ευτυχία Αλεξάνδρα Λουκίδου στην ομιλία που θα δώσει την ερχόμενη Τετάρτη 2 Μαΐου και ώρα 19.00 στο ξενοδοχείο Ηλέκτρα Παλλάς. Την ίδια βραδιά θα βραβευτεί η πρόεδρος των καρκινοπαθών κυρία Περσεφόνη Μήττα.
«Έρευνες επίσης έχουν αποδείξει ότι η Τέχνη μπορεί να μειώσει τον πόνο των ασθενών στα νοσοκομεία και να οδηγήσει στην ταχύτερη ανάνηψή τους, ενώ είναι γνωστές σε όλους και οι ευεργετικές δυνατότητες της δραματοθεραπείας, της μουσικοθεραπείας και τόσων άλλων μεθόδων», δήλωσε η κα Ευτυχία Αλεξάνδρα Λουκίδου στον «Τ.Θ.».
Και πέρα από την τέχνη αυτό που πρέπει να κάνουμε για να στηρίξουμε έναν συγγενή/φίλο που πάσχει από αυτή την ασθένεια είναι να στηρίξουμε την πίστη του και την πίστη μας. «Αυτή, κατά την άποψή μου, είναι ο μοναδικός ασθενής», σημείωσε η ποιήτρια.
-Κατά καιρούς έχουν λεχθεί πολλά για την θεραπευτική αξία της Τέχνης. Πώς μπορεί να βοηθήσει έναν άρρωστο και πώς ειδικότερα έναν καρκινοπαθή;
-Η Τέχνη η ίδια δε θα ’λεγα πως αναλαμβάνει εξ’ ολοκλήρου αυτόν τον ιαματικό ρόλο, αλλά μάλλον ότι λειτουργεί ως όχημα, μέσω του οποίου θα διαφοροποιηθεί η δική μας ματιά απέναντι σε ό,τι κατά καιρούς συμβαίνει στη ζωή μας. Η σχέση μας με το καλλιτεχνικό έργο άλλωστε, είτε ως δημιουργοί είτε ως αποδέκτες, έχει αποδειχτεί ότι δρα υπονομευτικά στην άκαμπτη και απόλυτη στάση μας απέναντι στο δράμα της ανθρώπινης μοίρας. Αφυπνίζει τον επαναστάτη μέσα μας που, αν και εκ προοιμίου γνωρίζει το ανώφελο του εγχειρήματός του, επιμένει ωστόσο να νομίζει ότι προκαλεί βλάβες ανήκεστες ακόμα και στον θάνατο. Και κάποτε βέβαια μοιάζει και να το καταφέρνει. Η Τέχνη συγκεκριμένα πιστεύω ότι αφυπνίζει το διαισθητικό και οραματικό στοιχείο του νου, ο οποίος σκόπιμο είναι να μην εστιάζεται αποκλειστικά στη νόσο κάνοντας ζοφερά σενάρια για το μέλλον αλλά να ενεργοποιεί θετικά συναισθήματα, που τουλάχιστον εξασφαλίζουν νηφαλιότητα και ψυχραιμία. Μόνον έτσι μπορεί να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα στις πραγματικές του όμως διαστάσεις. Ωστόσο, αυτά δεν αποτελούν παρά την απαρχή μόνο μιας σειράς μεθόδων και τεχνικών στις οποίες σκοπεύω να αναφερθώ αναλυτικά την Τετάρτη στην ομιλία μου. Πρόσφατα δημοσιεύματα μάλιστα αναφέρονται σε έρευνες οι οποίες απέδειξαν ότι στη θέα ενός καλλιτεχνικού αριστουργήματος ή στην ανάγνωση ενός κειμένου υψηλών αισθητικών αξιώσεων ενεργοποιείται η ίδια περιοχή του εγκεφάλου που διεγείρεται τόσο κατά τη διάρκεια του έρωτα όσο και κατά τη λήψη ναρκωτικών. Ο κοινός παρονομαστής, αναφέρουν, είναι μια χημική ουσία, ο νευροδιαβιβαστής ντοπαμίνη που εμπλέκεται άμεσα στο νευρωνικό κύκλωμα της ηδονής προκαλώντας αισθήματα έντονης ευχαρίστησης στον εγκέφαλο. Η επίδραση είναι ανάλογη με αυτήν που προκαλείται, όταν κοιτάζεις κάποιον που αγαπάς. Έρευνες επίσης έχουν αποδείξει ότι η Τέχνη μπορεί να μειώσει τον πόνο των ασθενών στα νοσοκομεία και να οδηγήσει στην ταχύτερη ανάνηψή τους, ενώ είναι γνωστές σε όλους και οι ευεργετικές δυνατότητες της δραματοθεραπείας, της μουσικοθεραπείας και τόσων άλλων μεθόδων.
-Μπορεί η ασθένεια να αποτελέσει αφορμή για δημιουργία;
-Μα και βέβαια, η ασθένεια μπορεί να αποτελέσει πηγή δημιουργίας, αφού τελικά η Τέχνη έχει πάντα ανοιχτούς λογαριασμούς, έναν διαρκή διάλογο – μονόλογο δηλαδή με τον έρωτα και τον θάνατο. Τον έναν τον χρησιμοποιεί συγκεκριμένα, προκειμένου να κατατροπώσει τον άλλον. Η ασθένεια συνεπώς υπενθυμίζει στην αμέριμνη φύση μας την προσωρινότητά της, κάτι που την εξαναγκάζει θα έλεγα να θέλει να ασχοληθεί με τη δημιουργία ως ασυνείδητη κάποτε απόπειρα αντίστασης στην επερχόμενη καταστροφή. Αυτή η τάση του όντος δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια πράξη διαμαρτυρίας απέναντι σε ό,τι μας απομακρύνει από τον έρωτα. Τον έρωτα κατά βάση με την ίδια τη ζωή. Η διαμαρτυρία ωστόσο αυτή μάς καθιστά μαχητικούς και άρα δυνάμει νικητές.
-Έχετε χάσει ένα κοντινό σας συγγενικό σας πρόσωπο από την επάρατη νόσο και λίγο μετά γράψατε την ποιητική συλλογή "Όροφος μείον ένα". Ήταν δύσκολο να ξαναθυμηθείτε και να ξαναζήσετε επώδυνες στιγμές του παρελθόντος;
-Δεν μού ήταν δύσκολο, καθώς ένα μεγάλο μέρος της ποιητικής συλλογής γράφτηκε κατά τη διάρκεια της ασθένειας του πατέρα μου και μάλιστα με έντονα συναισθήματα θυμού, αγανάκτησης, πικρίας και τελικά ματαιοπονίας. Ωστόσο, η γραφή δεν ήταν παρά η δική μου άμυνα στην επέλαση του κακού. Η ανάγκη μου δηλαδή να καταγραφούν λεπτό προς λεπτό οι διαβρώσεις που προκαλούν στον βράχο τα αλλεπάλληλα κύματα. Γιατί, κακά τα ψέματα, για κάθε παιδί, όποιας ηλικίας κι αν είναι αυτό, ο πατέρας του δεν είναι παρά ένας βράχος. Άρα, κατά το πλείστον, δεν ξαναθυμόμουν το παρελθόν αλλά βίωνα το παρόν με την αίσθηση πως είναι ήδη ένα παρελθόν. Κάτι σαν πρωθύστερο δηλαδή.
- Πέρα από την τέχνη τι είναι αυτό που πρέπει να κάνουμε για να στηρίξουμε έναν συγγενή/φίλο που πάσχει από αυτή την ασθένεια;
-Να τον αγαπάμε και να τού το δείχνουμε, να μην αισθανόμαστε συμπόνια και λύπηση, να μην τον θρηνούμε τελικά αλλά να πιστεύουμε στη δύναμη που έχει μέσα του και στην απεριόριστη δύναμη του Θεού που τού την ενισχύει. Να πιστεύουμε πως όλο αυτό δεν είναι παρά ένα μεσοδιάστημα που κάτι καλό μάς επιφυλάσσει. Όσο ουτοπικό και δύσκολο κι αν ακούγεται αυτό. Χρειάζεται ενδεχομένως να αλλάξει η εσωτερική μας θεώρηση, ώστε να μην ταυτίζουμε την ασθένεια οπωσδήποτε με τον θάνατο. Η δύναμη βρίσκεται μέσα μας αλλά δυστυχώς την αφήνουμε ανενεργή. Θέλει απλότητα λοιπόν και αγάπη, μα κυρίως αυτό που οφείλουμε να κάνουμε δεν είναι να στηρίξουμε τον ασθενή αλλά την πίστη του και την πίστη μας. Αυτή, κατά την άποψή μου, είναι ο μοναδικός ασθενής.
