">
Συνέντευξη στη ΛΕΜΟΝΙΑ ΒΑΣΒΑΝΗ
«Η πολιτική παίζεται με ανθρώπινους όρους. Περισσότερη σημασία έχει οι άνθρωποι να θελήσουν να αλλάξουν τον κόσμο», δήλωσε στον «Τ.Θ.» ο συγγραφέας Δημήτρης Στεφανάκης. «Αν, αντί για τον Παπανδρέου, παίρναμε από το καφενείο έναν άνθρωπο που να είχε το τσαγανό του Έλληνα και τον στέλναμε να διαπραγματευτεί θα μας έφερνε καλύτερους όρους», σημείωσε ο συγγραφέας του, διακεκριμένου με το Διεθνές Βραβείο Καβάφη 2011 και Prix Méditerranée Étranger 2011, βιβλίου «Μέρες Αλεξάνδρειας», σε συνέντευξη που μας παραχώρησε λίγες ώρες πριν την έναρξη της εκδήλωσης που διοργάνωσε το Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης και που ήταν αφιερωμένη στο συγκεκριμένο του έργο.
«Η άνοδος ασημαντότητας έχει βλάψει ανεπανόρθωτα τον κόσμο και την εποχή μας», σημείωσε ο κ. Στεφανάκης και πρόσθεσε πως πρέπει «να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας», «να κλείσουμε τις πύλες των αισθήσεων και να στοχεύσουμε στο ουσιαστικό, στον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να αντιδράσουμε».
-Όταν γράφατε τις «Μέρες Αλεξάνδρειας» πιστεύατε ότι θα είχαν αυτή την απήχηση;
-Όταν έγραφα αυτό βιβλίο πίστευα ότι ήταν κάτι το δυνατό, όπως πιστεύω κάτι ανάλογο και για το «Φιλμ νουάρ», που μόλις κυκλοφόρησε, γιατί κατά κάποιο ανοίγουν ένα κύκλο κοσμοπολιτισμού. Στις «Μέρες Αλεξάνδρειας» αυτό που αναδεικνύεται είναι ο κοσμοπολιτισμός της Ανατολικής Μεσογείου στις αρχές του 20ου αιώνα και στο «Φιλμ νουάρ» αυτό που φωτίζεται είναι το σκοτεινό πια πρόσωπο του κοσμοπολιτισμού, έτσι όπως το γνωρίζουμε στις ευρωπαϊκές μητροπόλεις Παρίσι, Λονδίνο, Μαδρίτη, αλλά και στη Νέα Υόρκη, την Κωνσταντινούπολη, την Αγία Πετρούπολη. Στο «Φιλμ νουάρ» φαίνονται οι σκοτεινοί πρωταγωνιστές του 20ου αιώνα με προεξάρχοντα τον Βασίλειο Ζαχάρωφ, αυτή την κομβική προσωπικότητα ελληνικής καταγωγής η οποία έδρασε, «άκμασε», στις αρχές του 20ου αιώνα σκηνοθετώντας Παγκόσμιους Πολέμους, χρηματοδοτώντας τη Μικρασιατική Εκστρατεία, στήνοντας το πετρελαϊκό μονοπώλιο, συμμετέχοντας στη δημιουργία και στη δράση Βρετανικών Μυστικών Υπηρεσιών. Δηλαδή βλέπουμε πια ένα άλλο πρόσωπο.
-Είναι κατά κάποιο τρόπο συνέχεια;
-Θα έλεγα ναι. Φυσικά δεν τηρώ το ίδιο μυθιστορηματικό περιβάλλον, αλλά εννοιολογικά νομίζω ότι είναι συνέχεια των «Ημερών Αλεξάνδρειας» και θα έρθει ένα τρίτο μέρος που θα συμπληρώσει το μύθο του κοσμοπολιτισμού. Στο τρίτο βιβλίο η δράση θα μεταφερθεί στον ελλαδικό χώρο και θα αφορά προπολεμικό, Β’ Παγκόσμιο, μεταπολεμικό τοπίο στη χώρα μας ιδωμένο μέσα από τα μάτια μιας πολυεθνικής κοινότητας.
-Έχετε ξεκινήσει να το γράφετε;
-Έχω ξεκινήσει την έρευνα, που είναι το πιο σημαντικό μέρος της δουλειάς μας.
-Το γεγονός ότι οι «Μέρες Αλεξάνδρειας» μεταφράστηκαν στα γαλλικά πόσο βοήθησε στην κατάκτηση του Prix Méditerranée Étranger;
-Βοήθησε πάρα πολύ. Βέβαια ούτως ή άλλως το συγκεκριμένο βραβείο απονέμεται σε βιβλία που έχουν μεταφραστεί στη γαλλική γλώσσα. Όμως εκείνο που είναι σημαντικό και για μένα και για την ελληνική λογοτεχνία είναι πως για έναν νέο συγγραφέα που κάνει το ντεμπούτο του στην ευρωπαϊκή αγορά μέσα σε δύο μήνες υπήρξε μια 20άδα διθυραμβικά σχόλια που τελικά αποτυπώθηκαν σε ένα διεθνές βραβείο.
-Ασχολείστε παράλληλα και με τη μετάφραση;
-Τώρα πια ασχολούμαι περισσότερο με τα δικά μου βιβλία. Ο λόγος είναι ότι δεν υπάρχει πολύς χρόνος. Και οι «Μέρες Αλεξάνδρειας» και το «Φιλμ νουάρ» είναι βιβλία που απαιτούν έρευνα σε βάθος πριν περάσεις στη συγγραφή του βιβλίου, και αυτό με αναγκάζει να διαθέτω όλο το χρόνο μου σε αυτή την ενασχόληση που είναι και επικερδής και μου δίνει και την ανάλογη προβολή. Κακά τα ψέματα όλοι έχουμε μια μικρή δόση ματαιοδοξίας.
-Είπατε πριν ότι εστιάζετε στον κοσμοπολιτισμό. Πώς βλέπετε τον κοσμοπολιτισμό σήμερα;
-Ο κοσμοπολιτισμός σήμερα πρέπει να ανακτηθεί και η μνήμη αυτής της έννοιας είναι ίσως μια λύση για κάποια προβλήματα. Ξέρετε ο κοσμοπολιτισμός φέρνει κοντά τους ανθρώπους, τους λαούς, καταρρίπτει τα γλωσσικά και θρησκευτικά σύνορα, βοηθά να συνυπάρξουμε αρμονικά. Υπάρχουν βέβαια κάποιες αρνητικές πλευρές του: η αποικιοκρατία, οι κοινωνικές διακρίσεις κλπ. Όλα αυτά πρέπει να μπουν σε ένα νέο πλαίσιο. Ίσως όλο αυτό να ακούγεται πολύ θεωρητικό. Περισσότερη σημασία έχει οι άνθρωποι να θελήσουν να αλλάξουν τον κόσμο, γιατί μέχρι τώρα νομίζω ότι γίνονται προσπάθειες χωρίς ειλικρινείς προθέσεις. Αυτό είναι το πρόβλημά μας.
-Πώς κρίνετε τις πρόσφατες εξελίξεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση;
-Η πολιτική σε οποιοδήποτε επίπεδο παίζεται με ανθρώπινους όρους. Πιστεύω ότι αν, αντί να στέλναμε πχ τον πρώην πρωθυπουργό κ. Παπανδρέου, παίρναμε από το καφενείο έναν άνθρωπο που είχε το τσαγανό του Έλληνα και του λέγαμε «αυτά είναι τα δεδομένα, θα σε στείλω να διαπραγματευτείς», είμαι σίγουρος ότι θα έφερνε καλύτερους όρους σε όλα τα επίπεδα. Όλα παίζονται σε ανθρώπινο επίπεδο με πολύ απλούς όρους.
-Ο κόσμος έδειξε με την ψήφο του ότι θέλει μια αλλαγή;
-Δεν ξέρω αν δείχνει την πρόθεση αλλαγής. Δείχνει όμως την πρόθεση αλλαγής νοοτροπίας. Ο κόσμος έφαγε ένα ηχηρό χαστούκι και αντέδρασε για πρώτη φορά. Θα σας θυμίσω ότι όταν καιγόταν η Ελλάδα το 2007, λίγους μήνες μετά επιδοκίμασε την ίδια κυβέρνηση που δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων τότε. Με πόνο ψυχής το παρακολουθούσα αυτό και σκεφτόμουν πως ήμαστε ένας ηλίθιος λαός. Δηλαδή τι άλλο πρέπει να σου κάνουν; Να σου κάψουν την πατρίδα σου και τους ξαναψηφίζεις; Αυτό δεν έγινε σε αυτή την περίπτωση. Τώρα ο λαός έδειξε γρήγορα αντανακλαστικά. Ίσως τελικά το οικονομικό κομμάτι να το θεωρεί το πιο σημαντικό. Όχι πως δεν είναι, όμως θα έπρεπε να επενδύσουμε και σε άλλα πράγματα που δεν επενδύουμε, όπως στο πολιτισμό. Αυτό που πουλάμε ως χώρα είναι ο πολιτισμός και ο τουρισμός. Αυτά θα έπρεπε να είχαμε αναδείξει. Αλλά δυστυχώς κυβερνιόμαστε από ανεγκέφαλους πολιτικούς, από ανθρώπους μικρού αναστήματος.
-Και μήπως ομφαλοσκοπούμε;
-Σίγουρα! Η ομφαλοσκόπηση είναι η κατάρα μας. Ξέρετε σήμερα ήρθε η στιγμή να συμμετάσχουμε σε αυτό το θαύμα της παγκοσμιοποίησης που, έστω κι αν παίζεται με λάθος όρους, είναι το αίτημα της εποχής. Πλέον οι αποστάσεις έχουν συρρικνωθεί τόσο, που δεν έχουμε την πολυτέλεια να απομονωνόμαστε. Είμαστε ένας λαός με ισχυρές εθνικές εμμονές που ομφαλοσκοπούμε, όπως πολύ σωστά το είπατε, που θεωρούμε πως ό,τι συμβαίνει εδώ είναι το μόνο πράγμα που μας αφορά. Δυστυχώς δεν είναι έτσι τα πράγματα.
-Είστε αισιόδοξος για το τι θα έρθει;
-Το θέμα δεν είναι να είμαστε αισιόδοξοι, αλλά να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας. Και σε αυτό το θέμα έχετε μεγάλη ευθύνη και εσείς οι δημοσιογράφοι. Υπάρχει ένα παράθυρο παραπληροφόρησης ή αν θέλετε υπερβολικής πληροφόρησης, εννοώ και σε αριθμό των μηνυμάτων που δεχόμαστε καθημερινά τα οποία είναι αδύνατο να τα επεξεργαστούμε. Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να κλείσουμε τις πύλες των αισθήσεων και να στοχεύσουμε στο ουσιαστικό, στον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να αντιδράσουμε. Νομίζω ότι δεν είναι τόσο ζοφερά τα πράγματα.
Όλα είναι θέμα τακτικής και διαπραγμάτευσης. Υφιστάμεθα έναν ωμό εκβιασμό. Υπάρχει ένας πανικός στην Ευρώπη γιατί και οι πολιτικοί, και η πολιτική της Ευρώπης, δεν είναι κάτι που υπερβαίνει την ελληνική πραγματικότητα, κινούνται στο ίδιο επίπεδο ασημαντότητας που θα έλεγε και ο Καστοριάδης. Αυτή η άνοδος ασημαντότητας έχει βλάψει ανεπανόρθωτα τον κόσμο και την εποχή μας. Νομίζω ότι πρέπει να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας. Και η αισιοδοξία είναι κομμάτι μιας ψύχραιμης στάσης. Είσαι αισιόδοξος γιατί είσαι ψύχραιμος, γιατί δεν αφήνεις τον άλλο να σε πανικοβάλει.
Σημείωση: Το «Φιλμ Νουάρ» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός όπως και οι «Μέρες Αλεξάνδρειας», που επανεκδόθηκαν από τον ίδιο εκδοτικό οίκο. «Εγκαινιάσαμε μια πολύ καλή συνεργασία. Οι εκδόσεις Ψυχογιός έχουν καταφέρει σε ελάχιστο χρονικό διάστημα να αναβαθμίσουν την παρουσία μου στα ελληνικά γράμματα με μια συνεχή και σταθερή υποστήριξη», σχολίασε ο κ. Στεφανάκης.
