">
Του ΤΑΣΟΥ ΘΩΜΑ
«Οι Γερμανοί ψηφοφόροι απορρίπτουν την λιτότητα σε κομβική ψηφοφορία», έγραφαν χθες οι Φαϊνάνσιαλ Τάιμς σχολιάζοντας την βαριά ήττα που υπέστησαν οι Χριστιανοδημοκράτες (CDU) της Άνγκελα Μέρκελ στο κρατίδιο της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, απηχώντας, παράλληλα, πλήθος δημοσιευμάτων του διεθνούς τύπου. Άλλωστε, η εκλογή του Φρανσουά Ολάντ στην Γαλλία, η κατάρρευση του κυβερνητικού συνασπισμού στην Ολλανδία (του στενότατου δηλαδή συμμάχου της Γερμανίας), η συντριβή των κομμάτων του Μνημονίου στην Ελλάδα, αλλά και η γενικότερη κατακραυγή εναντίον της λιτότητας πανταχόθεν έχουν προκαλέσει ένα κλίμα μεγάλων προσδοκιών. Όπως έγραφε ο νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν μετά τις εκλογές τις 6ης Μαΐου σε Γαλλία και Ελλάδα: «Οι Γάλλοι εξεγείρονται. Οι Έλληνες, το ίδιο. Και πολύ το άργησαν». Ας εξετάσουμε κατά πόσο αυτές οι προσδοκίες μπορούν να δικαιωθούν.
Είναι σαφές πως οι εκλογές στην Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία πλήγωσαν βαθειά το CDU. Στο πολυπληθέστερο κρατίδιο της Γερμανίας, με 18 εκατομμύρια κατοίκους, το κόμμα της καγκελαρίου, κέρδισε μόλις το 26%, το χειρότερο ποσοστό που έλαβε ποτέ η παράταξη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ μόλις 2 χρόνια πριν είχαν πάρει σχεδόν 35%. Η μεγαλύτερη απώλεια, όμως, είναι αυτή του Νόρμπερτ Ρέτγκεν, επικεφαλής του CDU στο εν λόγω κρατίδιο και υπουργού Περιβάλλοντος στην κυβέρνηση της Μέρκελ. Ο Ν. Ρέτγκεν όχι μόνο θεωρούνταν ο μελλοντικός διάδοχος της Α. Μέρκελ, αλλά είχε μετατρέψει τις τοπικές εκλογές σε δημοψήφισμα για την οικονομική πολιτική που επιβάλλει η Γερμανία (σε αγαστή συνεργασία με τις Βρυξέλλες) σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στην πλευρά των νικητών, από την άλλη, υπάρχει ένα ανερχόμενο αστέρι. Η μεγάλη νικήτρια των εκλογών Χανελόρε Κραφτ στήριξε την προεκλογική της εκστρατεία στην σταδιακή μείωση του χρέους του κρατιδίου – που ανέρχεται σε 180 δισ. ευρώ! –στην απόρριψη, δηλαδή, της ευρωλιτότητας. Με τον αέρα του 39% των Σοσιαλδημοκρατών, η Χ. Κραφτ μπορεί να είναι η διεκδικήτρια της καγκελαρίας, όταν σε 16 μήνες διεξαχθούν οι εθνικές εκλογές. Μέχρι τότε θα συγκυβερνήσει με τους Πράσινους του 11,8%, όπως έκανε και τα τελευταία 2 χρόνια. Αυτή τη φόρα, όμως, Σοσιαλδημοκράτες και Πράσινοι θα έχουν την πλειοψηφία και δεν θα εξαρτώνται από τις ορέξεις του CDU και των φιλελεύθερων Ελευθερών Δημοκρατών (FDP), οι οποίοι με την καταψήφιση του τοπικού προϋπολογισμού οδήγησαν σε αυτές τις εκλογές.
Μπορεί να ανατραπεί το Σύμφωνο Σταθερότητας;
Από την Πορτογαλία και την Ιρλανδία μέχρι την Ελλάδα και την Γαλλία, η ευρωλιτότητα γκρεμίζει ηγέτες και κυβερνήσεις μετρώντας ήδη 11 θύματα. Ωστόσο, δεν πρέπει να υποκύψουμε στις εύκολες ερμηνείες του «άνεμου της αλλαγής» που πνέει στην Ευρώπη.
Ας πιάσουμε πρώτα την Γαλλία. Μετά από 17 χρόνια οι Σοσιαλιστές επέστρεψαν πανηγυρικά στο Μέγαρο Ηλυσίων, με τον Φρανσουά Ολάντ να λέει κατηγορηματικά πως δεν δέχεται το υπογεγραμμένο και καταδικαστικό γερμανικής εμπνεύσεως Σύμφωνο Σταθερότητας. Η ανισοβαρής σχέση Παρισιού και Βερολίνου έφερε τον Φ. Ολάντ σε θέση ισχύος έναντι του αντιπάλου του Ν. Σαρκοζί, ο οποίος κατηγορήθηκε για δουλικότητα προς την Α. Μέρκελ. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα της ορκωμοσίας του Φ. Ολάντ, ο νέος Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας θα συναντηθεί με την καγκελάριο Μέρκελ, κουβαλώντας στις βαλίτσες του τις προσδοκίες για ανάπτυξη – που εκφράζουν συλλήβδην οι ηγέτες του ευρωπαϊκού νότου από τον Μ. Ραχόι μέχρι τον Μ. Μόντι. Μια προσεκτική ματιά στις εσωτερικές εξελίξεις στην Γερμανία μπορεί να μας δώσει την απάντηση στις μεγάλες αυτές προσδοκίες. Την Παρασκευή αναβλήθηκε η ψηφοφορία για την έγκριση του Δημοσιονομικού Συμφώνου και του μόνιμου μηχανισμού στήριξης ESM από το γερμανικό Κοινοβούλιο, λόγω της απαίτησης Σοσιαλδημοκρατών και Πρασίνων να προστεθούν μέτρα για την ανάπτυξη και την ενίσχυση της απασχόλησης – η συναίνεση της αντιπολίτευσης είναι απαραίτητη, καθώς απαιτείται η ψήφος των δύο τρίτων της Άνω και της Κάτω Βουλής. Παρά την στεναχώρια του Π. Κρούγκμαν, αυτή την εξέγερση πρεσβεύει ο Φ. Ολάντ. Ένα «σύμφωνο ανάπτυξης» μαζί με το Σύμφωνο Σταθερότητας, όπως άλλωστε ζητούν οι περισσότεροι ηγέτες που βλέπουν τις κυβερνήσεις τους να καταρρέουν ώρα με την ώρα.
Στην περίπτωση της Γερμανίας, το πιο εύστοχο σχόλιο μας το μεταφέρει η βρετανική Γκάρντιαν, σχολιάζοντας το εκλογικό αποτέλεσμα της Κυριακής. «Ναι, να συνεχίσουμε την λιτότητα, αλλά όχι και στην αυλή μας», είπαν οι Γερμανοί. Πολύ απλά, η καγκελάριος Μέρκελ παραμένει η πλέον δημοφιλής πολιτική προσωπικότητα στη Γερμανία, ενώ το 61% εγκρίνει τη στάση της στην ευρωπαϊκή κρίση χρέους. Μάλιστα, παρά την μεγάλη ήττα, υπήρξε και μια καλή εξέλιξη για την Α. Μέρκελ που δεν είναι άλλη από την εκλογική επιτυχία των φιλελεύθερων FDP, οι οποίοι μετά από συναπτές αποτυχίες σε τοπικές εκλογές κατάφεραν όχι μόνο να εξασφαλίσουν την είσοδο στο τοπικό κοινοβούλιο, αλλά και να αυξήσουν τα ποσοστά τους στο 8,5% (+1,8).
Ζυγίζοντας κυνικά τόσο την νέα λέξη φετίχ των ημερών «ανάπτυξη» – η οποία ακριβώς όπως και η λιτότητα πριν 2 χρόνια αντιμετωπίζεται ως πανάκεια και αυτοτελής επεξήγηση – όσο και την αδιαλλαξία της Γερμανίας – του πρώτου και σημαντικότερου παίκτη σήμερα στην Ευρώπη – η σύγκλιση του νέου Προέδρου της Γαλλίας και της καγκελαρίας είναι το σύμφωνο ανάπτυξης, το οποίο θα αναχαιτίσει την πτώση των κυβερνήσεων, θα προσδώσει κύρος στον Φ. Ολάντ και δεν θα σταματήσει την πορεία της Γερμανικής ΕΕ. Σάρωση των προσδοκιών θα σημάνει αυτή η σύγκλιση ανάμεσα στον Ολάντ και τη Μέρκελ, η οποία εάν επαληθευτεί θα διαιωνίσει την αποσάθρωση του κοινωνικού ιστού και τον αυταρχισμό της ΕΕ.
Αυτά είναι τα ενδεχόμενα για τα οποία πρέπει η Ελλάδα να είναι προετοιμασμένη. Ας πάψει πια η δαιμονοποίηση, η αλαζονεία και η κινδυνολογία. Μόνο πιο κοντά στην κατάρρευση της χώρας ηθικά, κοινωνικά και οικονομικά μας φέρνουν.
