">
Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Τη συγκεκριμένη λέξη την επικαλούμαστε συχνά, τη διαβάζουμε και την ακούμε ακόμη συχνότερα. Η λέξη αυτή ζευγαρώνει πολύ συχνά με μία άλλη ελληνική λέξη - φετίχ, τη διαφθορά, και τεκνοποιούν την αναξιοκρατία, τον νεποτισμό και λοιπά παρεμφερή και αξιόλογα φιντανάκια. Η λέξη «γραφειοκρατία» αποτελεί μεταφραστικό δάνειο από τη γαλλική λέξη «bureaucratie», η οποία όμως έχει ως συνθετικό το αρχαιοελληνικό ρήμα «κρατέω», το οποίο σημαίνει «εξουσιάζω». Η -έστω μερική- εξάρθρωσή της συγκαταλέγεται εξάλλου εδώ και πολλά χρόνια στις άμεσες προτεραιότητες κάθε αποτυχημένης αναδιάρθρωσης του ελληνικού κράτους.
Στην εγχώρια καθημερινότητά μας, η γραφειοκρατία έχει καταστεί συνώνυμο της ατελείωτης αναμονής σε βασανιστικές ουρές, της επαναλαμβανόμενης παραπομπής από τον Άνα στον Καϊάφα, της συσσώρευσης αδιανόητων ποσοτήτων από χαρτομάνι για διαδικασίες, οι οποίες εκ πρώτης όψεως και βάσει της κοινής λογικής έμοιαζαν απλές. Πέρα από όλα τα παραπάνω αληθή και από τη ζωή βγαλμένα, η γραφειοκρατία, όπως άλλωστε πιστοποιεί και ο ετυμολογικός της ορισμός, είναι κάτι πολύ πιο σοβαρό και επικίνδυνο. Είναι η κατάσταση που ευδοκιμεί όταν αρπάζουν αυτόκλητα την εξουσία τα γραφεία και όσοι κρύβονται πίσω από τις αμπαρωμένες τους πόρτες.
Στην Ελλάδα, η γραφειοκρατία έχει καταστεί κράτος εν κράτει απλώνοντας τα πλοκάμια της σε κάθε πιθανή και απίθανη διαθέσιμη ικμάδα διοικητικής γης. Οι διευθυντάδες κοντεύουν να ξεπεράσουν τους πραγματικούς εργαζόμενους, οι οποίοι ελέω της γενικευμένης αγανάκτησης και απαξίωσης νιώθουν τη δική τους καρέκλα να τρίζει. Οι «καθ’ ύλην αρμόδιοι» έχουν αποφασίσει να ξεκινήσουν τη θρυλούμενη επανίδρυση του μηχανισμού της Δημόσιας Διοίκησης από το ατροφικό σώμα και όχι από την υπερτροφική κεφαλή. Από κοντά και η ανύπαρκτη μνεία για συνολική αλλαγή νοοτροπίας. Η αγανάκτηση των περισσότερων κάμπτεται απότομα αν εισχωρήσουν στο κλειστό κλαμπ των ευνοημένων της γραφειοκρατικής λαίλαπας.
Εν τέλει όμως, η γραφειοκρατία είναι φαινόμενο αποκλειστικά ελληνικό; Δεν απαντάται εκεί στα πολιτισμένα ξένα; Δυστυχώς, η γραφειοκρατία στην πλήρη και ευρεία της έννοια είναι μία οικουμενική μάστιγα, η οποία έχει καταλήξει να ορίζει τις τύχες όλων μας. Είναι αυτή που κινεί τα νήματα, είναι αυτή που παίρνει όλες τις ουσιώδεις αποφάσεις χαρακωμένη σε αθέατους διαδρόμους και σε απρόσιτες αίθουσες συσκέψεων. Όντας άυλη, απρόσωπη και αόρατη, η γραφειοκρατία παίζει στην ουσία χωρίς αντίπαλο, διαμορφώνει τις ζωές μας χωρίς να μπορούμε να προβάλουμε την παραμικρή αντίσταση. Η συμμετοχή που μας επιφυλάσσεται στα δρώμενα είναι από μηδενική ως, στην καλύτερη των περιστάσεων, διακοσμητική.
Η ζοφερή αυτή πραγματικότητα γίνεται ευκόλως αντιληπτή αν ρίξει κανείς μια ματιά στους τρόπους λειτουργίας του οργανισμού που διαφεντεύει τις ζωές όλων μας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όλοι οι κατέχοντες τα βαρυσήμαντα αξιώματα, όλα αυτά τα ονόματα που έχουν πλέον καταγραφεί στις ατζέντες του μυαλού μας, έχουν βρεθεί στη θέση τους κατόπιν διορισμού και όχι εκλογής. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί ένα θεσμό, ο οποίος ακόμη και αν το επιθυμούσε διακαώς, με την υπάρχουσα δομή του θα αδυνατούσε να λειτουργήσει με δημοκρατικές διαδικασίες. Ανυπαρξία ελεγκτικών μηχανισμών, αδυναμία άσκησης αντιπολίτευσης και υπεράνω όλων, αφάνεια στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, όπως αποτυπώνεται κρυστάλλινα στην περίπτωση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ).
Η ΕΕ ή τέλος πάντων ο σκληρός της πυρήνας που κρατάει τα γκέμια, έχει παραχωρήσει εν λευκώ στην ΕΚΤ τον έλεγχο της ευρωπαϊκής νομισματικής πολιτικής, η οποία βαδίζοντας κατά διαόλου, παρασέρνει στον βούρκο το ένα κράτος - μέλος μετά το άλλο. Με άκρα μυστικότητα και δίχως να λογοδοτεί πουθενά, η ΕΚΤ, όντας ενδεδυμένη με εξουσίες ελέω Θεού μονάρχη, καθορίζει τα επιτόκια του ευρώ κατά το δοκούν και δανείζει όποτε και όπως θέλει. Το ζήτημα ότι η επιτοκιακή και δανειακή πολιτική που ακολούθησε η ΕΚΤ φέρει μεγάλο μερίδιο ευθύνης, τόσο για τις προ κρίσης φούσκες όσο και για το παταγώδες σκάσιμό τους εν καιρώ κρίσης, πέρασε προφανώς στα ψιλά. Πώς θα μπορούσε άλλωστε να ισχύσει κάτι διαφορετικό από τη στιγμή που η ΕΚΤ δεν έχει καμία υποχρέωση να ενημερώσει τους Ευρωπαίους πολίτες, δεν δημοσιοποιεί τα πρακτικά της, δεν δικαιολογεί τις επιλογές της και φυσικά δεν καθίσταται υπόλογη σε περίπτωση που οι χειρισμοί της αποδειχθούν εγκληματικοί; Αυτός είναι ο θαυμαστός καινούργιος κόσμος της αληθινής γραφειοκρατίας και δεν έχει ανάγκη το καλωσόρισμά μας. Είναι ήδη εδώ και ήρθε για να μείνει.
